'Tấm khiên' kinh tế mới

Cuộc hoảng loạn trên thị trường năng lượng đang một lần nữa phơi bày điểm yếu cố hữu của kinh tế toàn cầu: Phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh đó, xe điện nổi lên như một 'tấm khiên' kinh tế mới và Việt Nam là một trường hợp đáng chú ý.

Theo báo cáo của Tổ chức nghiên cứu tư vấn năng lượng phi lợi nhuận Ember (Anh), xe điện đã giúp tiết kiệm khoảng 1,7 triệu thùng dầu/ngày trong năm 2025. Con số này không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn trực tiếp giảm áp lực nhập khẩu năng lượng trong bối cảnh giá dầu biến động mạnh theo địa chính trị.

Điểm đáng chú ý là các nền kinh tế mới nổi đang đi nhanh hơn dự kiến. Tại Việt Nam, tỷ lệ xe điện trong doanh số bán xe mới đạt 38% năm 2025, vượt mức trung bình 26% của châu Âu và cao hơn đáng kể so với Mỹ (10%) hay Nhật Bản (3%). Lợi thế của Việt Nam cùng Thái Lan (21%) và Indonesia (15%) nằm ở khả năng đón đầu công nghệ, khi không bị ràng buộc bởi hạ tầng cũ, trong bối cảnh nhu cầu phương tiện cá nhân tăng nhanh.

Báo cáo của Ember cho rằng, sự trỗi dậy này còn được tiếp sức bởi một bước ngoặt công nghệ quan trọng. Chỉ trong vòng 4 năm kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng 2022, giá pin đã giảm 36%, khiến xe điện không còn là một lựa chọn xa xỉ mà đang tiến tới mức giá mua ban đầu ngang bằng với xe xăng. Bên cạnh đó, một yếu tố quan trọng giúp xe điện trở nên kinh tế hơn là sự khác biệt về chi phí vận hành lâu dài.

Khác với xe chạy xăng phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu, xe điện cho phép sử dụng điện từ lưới nội địa, trong đó điện mặt trời và điện gió ngày càng rẻ. Giá tấm pin mặt trời đã giảm một nửa kể từ năm 2022, giúp chi phí năng lượng ổn định hơn trong dài hạn.

Trong bối cảnh châu Á nhập khẩu tới 40% lượng dầu qua eo Hormuz, chuyển đổi sang xe điện không còn là lựa chọn tiêu dùng mà trở thành yêu cầu về an ninh năng lượng. Theo Ember, nếu điện hóa giao thông được đẩy nhanh, nhu cầu dầu cho vận tải có thể giảm một phần ba, tương đương mức tiết kiệm khoảng 600 tỷ USD/năm trên toàn cầu.

Sự bứt tốc của Việt Nam vì vậy không chỉ là câu chuyện thị trường, mà phản ánh một lựa chọn chiến lược. Khi năng lượng gắn chặt với ổn định kinh tế, xe điện đang chuyển từ “xu hướng” sang “công cụ phòng vệ” trước các cú sốc dầu mỏ ngày càng khó lường.

Chu Văn

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/tam-khien-kinh-te-moi-373397.html