Tân Chủ tịch Fed và thế khó của kỳ vọng hạ lãi suất

Ngày đầu tiên nhậm chức của ông Kevin Warsh hôm 22-5 phần nào cho thấy những áp lực mà tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ phải đối mặt trong thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Kevin Warsh tới dự lễ tuyên thệ của ông Warsh tại Nhà Trắng ở thủ đô Washington, ngày 22-5-2026. Nguồn: Reuters

Lần đầu tiên sau gần 40 năm, một Chủ tịch Fed tuyên thệ nhậm chức ngay tại Nhà Trắng, điều khá đặc biệt với một cơ quan luôn đề cao tính độc lập với chính trị.

Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Fed dưới thời ông Warsh sẽ hoàn toàn độc lập, nhưng đồng thời cũng công khai kỳ vọng lãi suất sẽ sớm giảm mạnh.

Tuy nhiên, kể từ khi ông Warsh được đề cử hồi đầu năm nay, khả năng Fed sớm hạ lãi suất đã trở nên khó khăn hơn đáng kể.

Xung đột kéo dài tại Iran khiến giá năng lượng tăng mạnh, kéo theo lạm phát tại Mỹ nóng trở lại. Trong 3 tháng tính đến tháng 4, chỉ số giá tiêu dùng của Mỹ tăng với tốc độ thường niên lên tới 7,3%.

Giá dầu tăng không chỉ khiến chi phí nhiên liệu leo thang mà còn lan sang nhiều lĩnh vực khác như vận tải, logistics hay sản xuất nhựa. Ngay cả khi loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng, lạm phát cơ bản của Mỹ vẫn ở mức cao.

Trong phiên điều trần hồi tháng 4, ông Warsh cho rằng Fed không nên phản ứng quá mạnh với các cú sốc giá mang tính tạm thời do địa chính trị.

Đây vốn là cách tiếp cận quen thuộc của nhiều ngân hàng trung ương. Nhưng những cú sốc “tạm thời” thường chỉ dễ xử lý khi diễn ra trong thời gian ngắn. Trong khi đó, cuộc chiến tại Iran đang kéo dài hơn dự kiến và các yếu tố từng giúp kiềm chế giá dầu cũng dần suy yếu.

Tuy nhiên, giá dầu chỉ là một phần trong bài toán khó mà ông Warsh đang phải đối mặt.

Áp lực lạm phát hiện đã lan rộng trong nền kinh tế Mỹ. Hơn một nửa các nhóm hàng hóa và dịch vụ trong rổ tiêu dùng đều tăng trên 3% từ đầu năm đến nay.

Đặc biệt, giá dịch vụ, nhóm phản ánh rõ nhất sức cầu trong nền kinh tế, vẫn tăng nhanh đáng lo ngại. Trong khi đó, giá nhiều mặt hàng công nghệ cũng tăng trở lại khi làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ.

Các chuyên gia kinh tế ước tính lạm phát nền của kinh tế Mỹ hiện quanh mức 3,3%, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước đại dịch và chưa có dấu hiệu giảm rõ rệt.

Lạm phát kéo dài cũng đang bắt đầu tác động tới tâm lý người dân Mỹ.

Khảo sát của Đại học Michigan cho thấy người dân Mỹ hiện dự báo lạm phát trong 5 năm tới ở mức gần 4%, cao hơn đáng kể so với trước khi ông Trump quay lại Nhà Trắng hồi đầu năm 2025.

Thị trường tài chính cũng đang phát đi tín hiệu tương tự.

Đầu năm nay, nhiều nhà đầu tư còn kỳ vọng Fed sẽ giảm lãi suất trong năm 2026. Nhưng hiện tại, thị trường bắt đầu tính tới khả năng Fed có thể phải tăng lãi suất thêm nếu lạm phát tiếp tục nóng lên.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ cũng tăng mạnh trong thời gian gần đây, cho thấy giới đầu tư ngày càng lo ngại lạm phát sẽ kéo dài lâu hơn dự kiến.

Không chỉ chịu áp lực từ thị trường, ông Warsh còn có thể đối mặt với sự phản đối ngay bên trong Fed.

Nhiều quan chức Fed hiện đang chuyển sang lập trường cứng rắn hơn với lạm phát. Một số thành viên cho rằng Fed cần duy trì lãi suất cao lâu hơn để tránh nguy cơ giá cả tăng trở lại.

Nếu các thành viên Fed muốn tiếp tục giữ lãi suất cao trong khi ông Warsh theo đuổi lập trường mềm mỏng hơn, tân Chủ tịch Fed sẽ rơi vào thế khó.

Nếu công khai bất đồng với các đồng nghiệp trong Fed, ông Warsh có thể bị đánh giá là một chủ tịch chưa thực sự tạo được ảnh hưởng. Nhưng nếu ủng hộ việc duy trì lãi suất cao, ông lại có nguy cơ làm mất lòng Tổng thống Trump trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang tới gần.

Ông Warsh có thể vẫn còn thời gian để chờ đợi tình hình dịu xuống. Nhưng nếu chiến sự Trung Đông tiếp tục kéo dài và lạm phát không hạ nhiệt trong những tháng tới, khoảng trống để Fed giảm lãi suất sẽ ngày càng thu hẹp.

Khi đó, Chủ tịch Fed mới sẽ phải đứng giữa 3 sức ép cùng lúc: một Fed ngày càng cứng rắn hơn, thị trường tài chính sẵn sàng phản ứng mạnh với mọi dấu hiệu nới lỏng quá sớm và một Nhà Trắng liên tục thúc ép giảm lãi suất.

Chiếc ghế Chủ tịch Fed vốn rất quyền lực. Nhưng với ông Kevin Warsh lúc này, quyền lực ấy đi kèm một bài toán gần như không có lựa chọn dễ dàng.