Tân Thủ tướng Hungary tìm đường hòa giải với EU, cuộc thử lửa thực sự mới bắt đầu

Trong chuyến công du Brussels, Bỉ, cuối tháng 5, Thủ tướng Péter Magyar khẳng định, Hungary đã tiến rất gần tới một thỏa thuận với Ủy ban châu Âu (EC) về việc giải ngân các khoản hỗ trợ bị đình chỉ trong nhiều năm dưới thời cựu Thủ tướng Viktor Orbán.

Tuy nhiên, giới chức EU tỏ ra thận trọng hơn nhiều. Theo các quan chức châu Âu, dù hai bên đã đạt tiến triển ở một số lĩnh vực, song nhiều vấn đề phức tạp vẫn chưa được giải quyết. Liên minh này muốn nhìn thấy các cải cách được thực thi trên thực tế thay vì chỉ dừng ở cam kết chính trị.

Trọng tâm tranh cãi là gói 16,4 tỷ Euro đang bị phong tỏa do những lo ngại liên quan tham nhũng, tính độc lập của tư pháp và tình trạng suy giảm các chuẩn mực pháp quyền tại Hungary trong nhiều năm qua. Trong số này, khoảng 10,4 tỷ Euro thuộc quỹ phục hồi hậu Covid-19 của EU.

Để được giải ngân toàn bộ, chính phủ Hungary phải đáp ứng một loạt yêu cầu về cải cách tư pháp, tăng cường cơ chế chống tham nhũng và minh bạch hóa hoạt động đấu thầu công. Budapest có thời hạn đến ngày 31/8 để hoàn thành các điều kiện còn lại nếu không muốn mất quyền tiếp cận khoản tiền này.

Mặt khác, EC cũng đang đối mặt với áp lực pháp lý liên quan Hungary. Trong vài tuần tới, Tòa án Công lý EU dự kiến đưa ra phán quyết về quyết định giải ngân khoảng 10 tỷ Euro cho Budapest hồi năm 2023 dưới thời ông Orbán.

Nghị viện châu Âu cho rằng, khối đã hành động quá vội vàng khi những vấn đề về dân chủ và tư pháp vẫn chưa được khắc phục triệt để.

Tại Hungary, phe Thủ tướng Magyar hiện nắm đa số áp đảo trong Quốc hội nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản. Một số vị trí quan trọng trong bộ máy nhà nước như tổng thống, chủ tịch tòa án hiến pháp hay tổng công tố vẫn do những nhân vật thân cận với ông Orbán nắm giữ.

Các chuyên gia cho rằng, việc tìm cách thay thế những vị trí này có thể dẫn tới khủng hoảng hiến pháp nếu không được thực hiện đúng quy định pháp luật.

Bản thân ông Magyar cũng thừa nhận có những giới hạn nhất định đối với tiến trình cải cách. Ông cho biết, Hungary sẵn sàng đáp ứng nhiều yêu cầu từ EU nhưng sẽ không chấp nhận các đề xuất mâu thuẫn với hệ thống hiến pháp hiện hành.

Song song với các cuộc đàm phán tại Brussels, nhà lãnh đạo Hungary đang tăng cường hoạt động ngoại giao tại châu Âu. Sau các chuyến thăm Ba Lan và Áo, ông Magyar dự kiến gặp Thủ tướng Đức Friedrich Merz vào ngày 2/6, sau đó hội đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.

Chính phủ Hungary cho biết, các cuộc trao đổi sẽ tập trung vào quan hệ song phương, các vấn đề của EU, hỗ trợ Ukraine và an ninh Âu-Đại Tây Dương. Một trong những nội dung được EU đặc biệt quan tâm là lập trường của Budapest đối với tiến trình gia nhập liên minh của Ukraine.

Giới chức châu Âu kỳ vọng, Hungary sẽ dỡ bỏ quyền phủ quyết đối với hồ sơ Ukraine. Đáp lại, ông Magyar tuyên bố sẽ ủng hộ quá trình đàm phán nếu Kiev bảo đảm đầy đủ các quyền về giáo dục và ngôn ngữ cho cộng đồng người Hungary sinh sống tại Ukraine.

Dù nhiều quốc gia châu Âu hoan nghênh sự thay đổi trong cách tiếp cận của Budapest sau nhiều năm căng thẳng với EU, song không ít nước vẫn muốn chờ xem chính phủ mới sẽ thực hiện các cam kết đến đâu trước khi hoàn toàn đặt niềm tin vào Hungary.

Vì vậy, dù quan hệ giữa Budapest và EU đang có dấu hiệu ấm lên rõ rệt, con đường để Hungary nhận lại toàn bộ nguồn vốn bị đóng băng vẫn còn nhiều thử thách phía trước.