Tăng cường công tác thi hành án dân sự trong tình hình mới

Chỉ thị nêu rõ, sau hơn 9 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 6-2-2017 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác thi hành án dân sự, nhận thức, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương đối với công tác thi hành án dân sự tiếp tục được nâng lên; cơ chế phối hợp trong tổ chức thi hành án ngày càng chặt chẽ, hiệu quả.

Tuy nhiên, công tác thi hành án dân sự vẫn còn một số tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn cần tập trung xử lý. Việc xử lý tài sản để thi hành án, nhất là các tài sản kê biên trong các vụ án tham nhũng, kinh tế; tài sản bảo đảm trong các vụ án tín dụng, ngân hàng còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều tài sản có vướng mắc về pháp lý, quy hoạch, hiện trạng không phù hợp hồ sơ hoặc có tranh chấp; nhiều dự án được kê biên nhưng chưa hoàn thành thủ tục đầu tư, xây dựng, chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, thuế...

 Một vụ cưỡng chế, kê biên tài sản để thi hành án dân sự tại Lào Cai. Ảnh: qdnd.vn

Tổng hợp các vướng mắc, kịp thời sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật

Để tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án dân sự, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai thi hành hiệu quả Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồng bộ thể chế; chủ động phối hợp với các bộ, ngành có liên quan để tổng hợp, đánh giá các khó khăn, vướng mắc, bất cập của pháp luật phát sinh trong thực tiễn thi hành án, tập trung vào pháp luật đất đai, đầu tư, doanh nghiệp, pháp luật về hình sự, dân sự liên quan đến việc xử lý tài sản là đất đai, dự án, tài sản bảo đảm, tài sản trong các vụ án lớn, xử lý đối với pháp nhân không chấp hành án. Trên cơ sở đó, tổng hợp các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn thi hành án kịp thời đề xuất cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật, bảo đảm thống nhất, khả thi trong tổ chức thi hành án.

Tăng cường quản lý nhà nước về thi hành án dân sự; nâng cao hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính. Chủ động rà soát toàn bộ Quy trình tổ chức thi hành án từ tiếp nhận bản án, ra quyết định thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án, áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế, kê biên, thẩm định giá, đấu giá, giao tài sản... để chuẩn hóa Quy trình nghiệp vụ theo quy định của Luật Thi hành án dân sự năm 2025, phù hợp với mô hình cơ quan thi hành án dân sự một cấp tại địa phương, bảo đảm vận hành thông suốt. 

Đồng thời, chuyển mạnh từ theo dõi kết quả chung sang quản trị tiến độ đối với từng vụ việc, tài sản và nguồn tiền có giá trị lớn; hoàn thiện bộ chỉ số quản trị phục vụ chỉ đạo, điều hành, trong đó, xây dựng cơ chế cảnh báo đối với hồ sơ chậm xác minh, chậm kê biên, chậm xử lý tài sản hoặc chậm xử lý tiền thi hành án... để có chỉ đạo kịp thời.

Nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt

Bộ Tư pháp chỉ đạo Hệ thống thi hành án dân sự tập trung tổ chức thi hành dứt điểm các vụ việc có điều kiện thi hành; nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế. Xây dựng tiêu chí để phân loại các vụ việc trọng điểm, phức tạp, kéo dài; xác định nguyên nhân, giao rõ đơn vị, cá nhân xử lý và thời hạn hoàn thành. Định kỳ 6 tháng tổng hợp, lập danh sách các vụ việc theo tiêu chí đã xác định để chỉ đạo, giải quyết, đồng thời, gửi danh sách cho UBND, Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cấp tỉnh để chỉ đạo. Đối với những vướng mắc vượt thẩm quyền, những vụ việc đặc biệt lớn, ảnh hưởng đến thu hồi tài sản hoặc quyền lợi của nhiều tổ chức, cá nhân; ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội thì kịp thời tổng hợp, báo cáo hoặc đề xuất cơ chế xử lý đặc biệt, báo cáo Chính phủ để báo cáo cấp có thẩm quyền.

Tăng cường kiểm tra, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; kịp thời phát hiện, tổng hợp, kiến nghị xử lý trường hợp định giá tài sản không sát giá trị thực tế, thông đồng, dìm giá hoặc có nguy cơ gây thất thoát tài sản, nhằm phòng ngừa vi phạm, thất thoát, lãng phí trong thi hành án dân sự.

Chỉ đạo cơ quan thi hành án dân sự tăng cường rà soát, xử lý đối với đương sự có hành vi hoặc dấu hiệu che giấu, chuyển dịch, tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án; trường hợp có đủ căn cứ thì chuyển, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Ngăn chặn việc tẩu tán, che giấu, hủy hoại tài sản tại giai đoạn điều tra

Bộ Công an chỉ đạo Công an đơn vị, địa phương trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao thực hiện các biện pháp xác minh, truy tìm tài sản; áp dụng kịp thời các biện pháp nhằm ngăn chặn việc tẩu tán, che giấu, hủy hoại tài sản tại giai đoạn điều tra; chỉ đạo Cơ quan điều tra xác định rõ nguồn gốc, phần sở hữu của bị can khi kê biên tài sản, đặc biệt là các vụ án tham nhũng, kinh tế.

Chỉ đạo cơ quan Công an các cấp phối hợp chặt chẽ với cơ quan thi hành án dân sự tổ chức bảo vệ trật tự, an toàn xã hội trong toàn bộ quá trình tổ chức thi hành án đối với trường hợp có sự chống đối, cản trở việc thi hành án; rà soát các vụ việc thi hành án dân sự đã có Kế hoạch cưỡng chế, nhưng chưa bố trí được lực lượng bảo vệ cưỡng chế dẫn đến việc chậm cưỡng chế, bàn giao tài sản để kịp thời có phương án bảo vệ bảo đảm tiến độ tổ chức thi hành án; phối hợp tốt với các cơ quan liên quan xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến việc cản trở, chống đối thi hành án theo quy định của pháp luật; phối hợp với cơ quan thi hành án dân sự trong việc tiếp nhận, quản lý, xử lý vật chứng đúng thời hạn.

Bộ Công an chỉ đạo trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự công an cấp tỉnh phối hợp với cơ quan thi hành án dân sự trong việc thông báo, cung cấp thông tin, chuyển giao giấy tờ, tiền, tài sản, thu, trả tiền, tài sản liên quan đến phạm nhân là người phải thi hành án, người được thi hành án.

Phối hợp với Bộ Tư pháp kết nối, chia sẻ, khai thác thông tin, dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an theo quy định của pháp luật phục vụ việc khai thác thông tin về đương sự, xác minh điều kiện thi hành án; phối hợp triển khai định danh điện tử, tích hợp, cung cấp các dịch vụ trực tuyến phục vụ công tác thi hành án dân sự, trong đó có dịch vụ "Nộp tiền thi hành án" và 3 dịch vụ công trực tuyến "tạm ứng án phí, lệ phí", "Đơn yêu cầu thi hành án" và "Xác nhận kết quả thi hành án" qua ứng dụng VNelD theo quy định của pháp luật.

Chỉ thị còn yêu cầu phải kịp thời cung cấp thông tin tài khoản, tiền gửi, tài sản khác của người thi hành án; định kỳ rà soát danh mục vụ việc trọng điểm, phức tạp, kéo dài...