Tăng cường đào tạo thực tiễn, nâng năng lực xuất khẩu trực tuyến

Trung Quốc là một trong những thị trường có hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh. (Ảnh: Cục Thương mại điện tử)

Theo dự báo của Precedence Research, thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu ước đạt 551,23 tỷ USD năm 2025 và có thể vượt 2.006 tỷ USD vào năm 2034. Business Research Insights cũng dự báo thị trường đạt 1.339,79 tỷ USD năm 2026 và 4.302,55 tỷ USD vào năm 2035, trong đó khu vực châu Á-Thái Bình Dương chiếm 44% thị phần.

Sự phát triển nhanh của xuất khẩu trực tuyến đang làm thay đổi phương thức đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế. Tại EU, số kiện hàng giá trị thấp, dưới 150 euro, nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng 5,8 tỷ kiện, tăng hơn 25% so năm 2024. Tại Hoa Kỳ, số kiện hàng nhỏ nhập khẩu theo diện miễn thuế De Minimis, dưới 800 USD, trong năm tài chính 2024 vượt 1,36 tỷ kiện, gấp 10 lần năm 2015. Quy mô giao dịch gia tăng cũng kéo theo yêu cầu ngày càng cao về logistics, Hải quan và quản lý thị trường.

Trung Quốc là một trong những thị trường có hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới của nước này đạt 2,75 nghìn tỷ RMB, tương đương khoảng 409,5 tỷ USD, trong đó xuất khẩu trực tuyến chiếm 79%.

Nhiều mô hình để doanh nghiệp lựa chọn

Tại Việt Nam, theo số liệu được công bố tại Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới năm 2025, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu qua thương mại điện tử năm 2025 ước đạt 78%, đưa tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này lên khoảng 4,45 tỷ USD. Những con số trên cho thấy dư địa của xuất khẩu trực tuyến còn lớn. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành đơn hàng và thị trường bền vững, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần biết sử dụng nền tảng số mà còn phải nắm vững pháp lý tại thị trường nhập khẩu, chuẩn hóa sản phẩm, tổ chức logistics và từng bước xây dựng thương hiệu ở nước ngoài.

Hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới ngày càng đa dạng, từ các sàn thương mại điện tử quốc tế, nền tảng B2B, website bán hàng trực tiếp đến mô hình kết hợp nội dung, livestream và hệ thống kho tại thị trường đích. Với các marketplace quốc tế, doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm lên nền tảng, lựa chọn thị trường mục tiêu và đáp ứng các yêu cầu về sản phẩm, thuế, chất lượng. Một số nền tảng còn cung cấp dịch vụ kho bãi, hoàn thiện đơn hàng và phân phối xuyên biên giới.

Tại châu Á, các nền tảng như Shopee phát triển giải pháp hỗ trợ người bán mở rộng kinh doanh sang nhiều thị trường. Trong khi đó, Alibaba.com tập trung vào mô hình B2B, kết nối doanh nghiệp xuất khẩu với nhà nhập khẩu, nhà phân phối và khách hàng doanh nghiệp. Cùng với đó, mô hình kho ngoại quan, kho hàng tại thị trường đích giúp hàng hóa được đưa đến gần người tiêu dùng trước khi phát sinh đơn hàng. Mô hình thương mại điện tử kết hợp nội dung và giải trí như TikTok Shop cũng mở ra phương thức tiếp cận khách hàng thông qua video ngắn, livestream và nội dung bản địa.

Sự phát triển nhanh của xuất khẩu trực tuyến đang làm thay đổi phương thức đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế. (Ảnh: Cục Thương mại điện tử)

Việc lựa chọn mô hình nào phụ thuộc vào đặc điểm sản phẩm, thị trường mục tiêu và năng lực vận hành của từng doanh nghiệp. Quan trọng hơn, doanh nghiệp phải từng bước làm chủ toàn bộ quá trình, từ tiếp cận thị trường, bán hàng đến logistics và chăm sóc khách hàng. Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương, cho rằng dư địa để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng thương mại điện tử tiếp cận người tiêu dùng quốc tế vẫn còn rất lớn.

Tuy nhiên, theo bà Oanh, thương mại điện tử chỉ là phương thức giúp sản phẩm tiếp cận thị trường nhanh hơn. Để phát triển bền vững, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ về chất lượng hàng hóa, năng lực số, sản phẩm, quy trình vận hành và thương hiệu. “Dù là thương mại điện tử hay thương mại khám phá, chất lượng hàng hóa vẫn là yếu tố cốt lõi. Muốn đi bền vững và chắc chắn thì chất lượng phải được đặt lên hàng đầu”, bà Oanh nhấn mạnh.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp. Thay vì chỉ cung cấp kiến thức chung về nền tảng số, công tác đào tạo cần gắn với yêu cầu thực tế của từng thị trường, từng mô hình và từng khâu trong chuỗi xuất khẩu.

Từ đào tạo đến “thực chiến” tại thị trường

Thời gian qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, địa phương nâng cao năng lực xuất khẩu qua thương mại điện tử theo hướng kết hợp đào tạo chính sách, pháp lý với đào tạo thực tiễn, khảo sát thị trường và kết nối trực tiếp các chủ thể trong hệ sinh thái. Trong nước, Cục triển khai các hoạt động đào tạo, tập huấn tại nhiều địa phương, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh tiếp cận và ứng dụng thương mại điện tử, từ xây dựng gian hàng trực tuyến, marketing số, thanh toán điện tử, quản trị đơn hàng đến quảng bá sản phẩm, hướng tới xuất khẩu trực tuyến.

Đáng chú ý, hoạt động đào tạo đang được mở rộng trực tiếp tại thị trường nước ngoài. Mới đây, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (EcomDX), với sự đồng hành của Liên minh Thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu (ACBC) cùng các đối tác trong nước, quốc tế, đã triển khai Chương trình đào tạo, khảo sát và kết nối giao thương thương mại điện tử xuyên biên giới tại tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.

Chương trình không chỉ cung cấp kiến thức về chính sách, pháp lý quốc tế mà còn đưa doanh nghiệp khảo sát trực tiếp hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới, tìm hiểu mô hình phân phối, logistics, kho ngoại quan, livestream và kết nối với các doanh nghiệp thương mại điện tử Trung Quốc.

Đoàn đã khảo sát Trung tâm phân phối nông sản nhập khẩu Wanbang, hệ thống siêu thị Dazhang, hạ tầng logistics xuất khẩu thương mại điện tử xuyên biên giới qua đường sắt từ Việt Nam sang Trung Quốc và tới châu Âu, Nga; tiếp cận mô hình kho ngoại quan trong FTZ Trịnh Châu, các công xưởng livestream và sản xuất video ngắn.

Qua đó, doanh nghiệp có thêm góc nhìn thực tế về nhu cầu thị trường, quy định pháp lý, phương thức vận hành và chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm, bao bì, nhãn mác, xây dựng gian hàng và chuẩn bị phương án logistics phù hợp khi xuất khẩu trực tuyến. Không dừng ở khảo sát, doanh nghiệp còn được kết nối với nhà nhập khẩu, doanh nghiệp vận hành thương mại điện tử, logistics và các đối tác trong hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới tại Trung Quốc.

Theo định hướng thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số và Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (EcomDX) tiếp tục tổ chức các khóa đào tạo thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo, khảo sát, kết nối trực tiếp tại các thị trường lớn như Trung Quốc, EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc…Trọng tâm là nâng cao năng lực tiếp cận thông tin thị trường, kỹ năng vận hành, chuẩn hóa sản phẩm và kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các nền tảng, đối tác trong hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới quốc tế.

Từ đào tạo kiến thức đến trải nghiệm thực tế tại thị trường, cách tiếp cận này hướng tới hình thành năng lực xuất khẩu trực tuyến cho doanh nghiệp Việt Nam, mở rộng phương thức đưa sản phẩm Việt ra thế giới và khai thác hiệu quả hơn dư địa của thương mại điện tử xuyên biên giới.