Tăng cường kỹ năng truyền thông về phòng, chống mua bán người trong bối cảnh các hình thức bóc lột trực tuyến gia tăng

Buổi trao đổi có sự tham dự của các phóng viên, nhà báo đến từ nhiều cơ quan báo chí trung ương và địa phương trên cả nước, cùng các chuyên gia truyền thông, đại diện cơ quan thực thi pháp luật và một số tổ chức quốc tế nhằm tăng cường năng lực truyền thông về phòng, chống mua bán người trong bối cảnh các phương thức tuyển dụng, bóc lột và lừa đảo ngày càng dịch chuyển lên môi trường số.

Phát biểu khai mạc chương trình, bà Kendra Rinas, Trưởng Phái đoàn IOM tại Việt Nam nhấn mạnh vai trò quan trọng của truyền thông trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng, phòng ngừa các nguy cơ mua bán người và bảo vệ quyền lợi của nạn nhân.

Theo bà Rinas, chương trình tập trung thảo luận về thực trạng mua bán người tại Việt Nam, các xu hướng mới nổi như tuyển dụng bóc lột trên không gian mạng, những thách thức trong nhận diện và hỗ trợ nạn nhân, cũng như các kỹ năng truyền thông bảo đảm nguyên tắc “lấy nạn nhân làm trung tâm”.

Mở đầu phần trao đổi chuyên môn, bà Nguyễn Ngọc Trâm, cán bộ Truyền thông IOM Việt Nam, đã cập nhật bức tranh tổng quan về tình hình mua bán người và các xu hướng di cư trong khu vực.

Đại diện IOM Việt Nam cho biết, các hình thức mua bán người hiện nay ngày càng gắn với hoạt động tuyển dụng trực tuyến và các trung tâm lừa đảo xuyên biên giới. Theo các số liệu được chia sẻ tại chương trình, các mạng lưới lừa đảo trực tuyến tại khu vực Đông Nam Á đang tạo ra nguồn lợi nhuận khổng lồ cho các tổ chức tội phạm, đồng thời kéo theo tình trạng cưỡng bức lao động và mua bán người dưới nhiều hình thức tinh vi hơn.

Đáng chú ý, các nền tảng mạng xã hội như Facebook hay Tiktok đang trở thành kênh tiếp cận và tuyển dụng nạn nhân phổ biến, đặt ra yêu cầu mới đối với công tác truyền thông phòng ngừa.

Trong phiên thảo luận về thực trạng mua bán người tại Việt Nam, Thượng tá Đinh Văn Trình, đại diện Cục Cảnh sát hình sự (C02), Bộ Công an, đã cập nhật những điểm mới trong khung pháp lý về phòng, chống mua bán người.

Ông cho biết, Luật Phòng, chống mua bán người sửa đổi năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đánh dấu sự chuyển biến quan trọng từ tư duy “chống tội phạm” sang cách tiếp cận “lấy nạn nhân làm trung tâm”. Luật mới bổ sung nhiều khái niệm và hình thức bóc lột phù hợp với thực tiễn hiện nay, tăng cường các biện pháp phòng ngừa trên không gian mạng, đồng thời đề cao trách nhiệm của cơ quan báo chí và truyền thông trong công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng và bảo vệ nạn nhân.

Ở góc độ tâm lý - xã hội, bà Lưu Thị Lịch, chuyên gia thuộc Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, chia sẻ về phương pháp tiếp cận nhạy cảm với sang chấn khi làm việc với nạn nhân mua bán người.

Theo bà, những người từng trải qua bóc lột, cưỡng ép hoặc bạo lực thường mang theo các tổn thương tâm lý kéo dài. Vì vậy, việc phỏng vấn hoặc khai thác thông tin cần được thực hiện trên cơ sở tôn trọng, đồng cảm và không gây tổn thương thứ cấp.

Đồng thời, bà khuyến nghị các phóng viên, nhà báo lưu ý nhận diện và hạn chế tối đa những nguy cơ có thể làm phát sinh hoặc làm trầm trọng thêm các tổn thương tâm lý của nạn nhân trong suốt quá trình tiếp xúc, thu thập thông tin và truyền thông về vụ việc.

Chia sẻ kinh nghiệm tác nghiệp thực tế, nhà báo Nguyễn Ngân, phóng viên Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam, nhấn mạnh rằng việc đưa tin về mua bán người đòi hỏi sự cẩn trọng đặc biệt trong thu thập và kiểm chứng thông tin.

Theo bà, phóng viên cần đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn, bao gồm cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, gia đình và nạn nhân, để đánh giá đầy đủ bản chất vụ việc.

Trong nhiều trường hợp liên quan đến các trung tâm lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới, việc phân biệt giữa hành vi tự nguyện và hành vi diễn ra dưới sự cưỡng ép không hề đơn giản. Do đó, báo chí cần tránh quy kết, đồng thời đặt việc bảo vệ danh tính và quyền lợi của nạn nhân lên hàng đầu.

Bên cạnh các phiên trình bày chuyên đề, chương trình còn tạo không gian để các nhà báo, chuyên gia và đại diện các cơ quan liên quan trực tiếp thảo luận, cùng phân tích các tình huống thực tế, trao đổi kinh nghiệm xử lý thông tin và tìm kiếm các cách tiếp cận phù hợp nhằm bảo đảm tính chính xác, nhân văn và trách nhiệm trong công tác truyền thông.

Thông qua chương trình, IOM cùng các đối tác kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường năng lực cho đội ngũ truyền thông, thúc đẩy việc áp dụng cách tiếp cận lấy nạn nhân làm trung tâm và nâng cao hiệu quả truyền thông phòng ngừa trong bối cảnh các hình thức mua bán người ngày càng tinh vi, xuyên quốc gia và gắn chặt với môi trường trực tuyến.