Tăng cường phối hợp Hải quan và Cục Xuất nhập khẩu, hướng đến phát triển bền vững

Phối hợp liên ngành đi vào thực chất

Tại Hội nghị tổng kết công tác chuyên môn năm 2025 và phương hướng, kế hoạch triển khai nhiệm vụ năm 2026 diễn ra chiều 8/1, ông Đào Duy Tám - Trưởng Ban Giám sát quản lý về hải quan - Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã ghi nhận và đánh giá cao những kết quả nổi bật trong mối quan hệ phối hợp chặt chẽ, ngày càng đi vào thực chất giữa hai cơ quan trong quản lý hoạt động xuất nhập khẩu. Hoạt động này đã góp phần bảo đảm thực thi chính sách quản lý nhà nước và tạo thuận lợi thương mại.

Ông Đào Duy Tám, Trưởng Ban Giám sát quản lý về hải quan - Cục Hải quan. Ảnh: Quỳnh Trang

Theo ông Đào Duy Tám, năm 2025 là một năm đặc biệt khi môi trường pháp lý và tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi, song hai bên vẫn duy trì được nhịp phối hợp hiệu quả, thể hiện rõ nét trên ba trụ cột: xây dựng thể chế, đàm phán thực thi cam kết quốc tế và phối hợp thực tiễn ở cấp thực thi.

Trong năm 2025, công tác phối hợp xây dựng văn bản quy phạm pháp luật tiếp tục được triển khai trên nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến quản lý ngoại thương. Ban Giám sát quản lý về hải quan đã tham gia ý kiến đối với các dự án luật, nghị định và thông tư quan trọng, trong đó có Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; các nghị định thay thế Nghị định 69/2018/NĐ-CP, Nghị định 31/2018/NĐ-CP về xuất xứ hàng hóa; Nghị định số 259/2025/NĐ-CP về kiểm soát thương mại chiến lược; cùng các quy định về kinh doanh hàng miễn thuế và điều kiện sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô. Đây đều là những khung pháp lý có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu và quá trình tuân thủ của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, quá trình phối hợp trong đàm phán và thực thi các Hiệp định thương mại tự do tiếp tục được chú trọng. Theo đại diện Cục Hải quan, các nội dung liên quan đến quy tắc xuất xứ và cam kết thương mại, đặc biệt trong khuôn khổ quan hệ thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ đặt ra nhiều yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn cao đối với hàng hóa xuất khẩu.

Trong bối cảnh đối tác tăng cường các biện pháp quản lý về kỹ thuật, xuất xứ và lao động, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý được xem là yếu tố cần thiết nhằm bảo đảm quá trình đàm phán và thực thi cam kết diễn ra nhất quán. Đồng thời, góp phần duy trì khả năng tiếp cận thị trường của hàng hóa Việt Nam trên cơ sở tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

Song song đó, việc triển khai các hiệp định thế hệ mới như CPTPP, EVFTA và tiến trình nâng cấp ATIGA tiếp tục được hai bên phối hợp hiệu quả. Qua đó, góp phần đưa các cam kết hội nhập đi vào thực chất, thay vì chỉ dừng ở văn bản.

Ở góc độ thực tiễn, năm 2025 ghi nhận nhiều hoạt động phối hợp kiểm tra, giám sát liên ngành tại địa phương, tiêu biểu là các đoàn công tác tháng 12 tại Quảng Ninh về hàng tạm nhập tái xuất, kho ngoại quan và hàng miễn thuế. Từ thực tế kiểm tra, các cơ quan đã kịp thời nhận diện những vướng mắc trong thực thi chính sách, đặc biệt liên quan đến xuất xứ hàng hóa, mã HS và quản lý kho ngoại quan. Qua đó, kiến nghị điều chỉnh nhằm tăng tính khả thi của quy định pháp luật.

Ông Duy Tám nhấn mạnh: “Qua các đợt phối hợp kiểm tra về xuất xứ, mã HS và quản lý kho ngoại quan tại địa phương, chúng tôi đã nhận diện được nhiều vấn đề để tăng cường quản lý, bảo đảm chính sách thực sự đi vào cuộc sống. Chính sự phối hợp chặt chẽ này đã giúp ngành Hải quan hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao”.

Những kết quả phối hợp đó đã góp phần quan trọng giúp ngành Hải quan hoàn thành nhiệm vụ trong bối cảnh nhiều thách thức. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt mức kỷ lục 930,06 tỷ USD, cán cân thương mại thặng dư 20,06 tỷ USD. Tổng thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 468.398 tỷ đồng, bằng 114% dự toán, tăng 9,3% so với năm 2024, bất chấp tác động của việc cắt giảm thuế quan theo các FTA và biến động giá cả toàn cầu.

Hoàn thiện cơ chế phối hợp trong bối cảnh mới

Bước vào năm 2026, yêu cầu đặt ra đối với công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước lĩnh vực xuất nhập khẩu ngày càng rõ nét, trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động phức tạp và các tiêu chuẩn quản lý, giám sát không ngừng được nâng cao. Trên cơ sở những kết quả đã đạt được, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp theo hướng chặt chẽ, hiệu quả và hiện đại hơn được xác định là yếu tố quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Quỳnh Trang

Trong định hướng phối hợp thời gian tới, công tác tổ chức thực thi chính sách và cải cách thủ tục hành chính được xác định là một trong những nội dung trọng tâm. Theo đó, các thủ tục liên quan đến hàng hóa xuất nhập khẩu sẽ tiếp tục được triển khai trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, phù hợp với định hướng của dự thảo nghị định thay thế Nghị định số 85/2019/NĐ-CP, nhằm tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành và cơ quan hải quan, bảo đảm nguyên tắc quản lý theo cơ chế “một cửa”. Song song với đó là việc rà soát, sửa đổi pháp luật quản lý ngoại thương và các quy định chuyên ngành, hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động của doanh nghiệp.

Bên cạnh cải cách thủ tục, một số nội dung pháp lý chuyên sâu cũng được đặt ra trong chương trình phối hợp, trong đó có việc nghiên cứu sửa đổi Thông tư liên tịch số 14/2009/TTLT-BCT-BTC về quản lý xuất nhập khẩu kim cương thô theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định số 1848/QĐ-TTg, cũng như tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về xuất xứ hàng hóa, cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong khuôn khổ CPTPP và các hiệp định liên quan.

Ở góc độ quản lý nhà nước, yêu cầu đặt ra đối với cơ chế phối hợp trong giai đoạn tới là chuyển từ cách tiếp cận xử lý theo từng vụ việc sang mô hình phối hợp có tính hệ thống hơn, dựa trên nền tảng liên thông dữ liệu, chia sẻ thông tin kịp thời và phân định rõ trách nhiệm ở khâu thực thi. Qua đó, hạn chế các điểm nghẽn về thủ tục, độ trễ chính sách có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và mục tiêu mở rộng quy mô xuất nhập khẩu trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ.

Từ góc độ quản lý, yêu cầu đặt ra đối với mối quan hệ phối hợp trong giai đoạn tới không chỉ là xử lý các vấn đề phát sinh theo từng vụ việc, mà cần từng bước hướng tới cơ chế phối hợp có tính hệ thống hơn, dựa trên nền tảng liên thông dữ liệu, chia sẻ thông tin kịp thời và phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan ở khâu thực thi. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu mở rộng quy mô xuất nhập khẩu năm 2026, hiệu quả của cơ chế phối hợp sẽ có ý nghĩa trực tiếp đối với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và khả năng tham gia của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Quỳnh Trang