Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân

Đây là nội dung được các đại biểu nhấn mạnh tại Hội thảo “Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân” do Ban Chỉ đạo Đề án Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, của Hội đồng nhân dân, tổ chức sáng 02/7, tại Nhà Quốc hội.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: P. THẮNG

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến - Trưởng Ban Chỉ đạo Đề án chủ trì Hội thảo. Đồng chủ trì Hội thảo có: Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Trưởng Ban Thường trực Nguyễn Doãn Anh; Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga; Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Trần Minh Khương - thành viên Ban chỉ đạo Đề án tham dự Hội thảo.

Giám sát trở thành phương thức hữu hiệu trong kiểm soát quyền lực nhà nước

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nêu rõ, giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân (HĐND) là một trong những chức năng Hiến định quan trọng, thể hiện vị trí, vai trò của Quốc hội, HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND đã có nhiều đổi mới cả về tư duy, nội dung, phương thức giám sát; hoạt động giám sát ngày càng được tăng cường, đi vào thực chất bám sát tình hình thực tiễn kinh tế - xã hội, được cử tri và nhân dân đồng tình, ủng hộ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: P. THẮNG

Kết quả giám sát đã góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện chính sách, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và trở thành một phương thức hữu hiệu trong kiểm soát quyền lực nhà nước.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, có được kết quả đó là nhờ sự lãnh đạo toàn diện, sâu sắc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các cấp ủy đảng, giúp hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND luôn đi đúng định hướng, tập trung vào những vấn đề cốt lõi, những điểm nghẽn trong phát triển kinh tế xã hội và những vấn đề bức xúc mà cử tri, nhân dân quan tâm.

Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ rõ, hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND còn một số hạn chế như: công tác phối hợp trong hoạt động giám sát chưa nhuần nhuyễn dẫn đến còn chồng chéo về nội dung, địa bàn giám sát; sự gắn kết giữa hoạt động giám sát với hoạt động kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử chưa thường xuyên, hiệu quả một số lĩnh vực chưa cao; cơ chế chia sẻ dữ liệu phục vụ hoạt động giám sát chưa liên thông kịp thời; một số cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát chưa thực hiện nghiêm các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát của...

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Trần Minh Khương tham dự Hội thảo. Ảnh: P. THẮNG

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, một trong những nguyên nhân của tồn tại, hạn chế nêu trên là do nhận thức của một số cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu về vị trí, vai trò của hoạt động giám sát chưa thực sự đầy đủ; công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát của Quốc hội, HĐND có nơi, có lúc chưa thật sự sâu sát, toàn diện, thiếu quyết liệt; một số cơ quan, tổ chức, đơn vị chưa nghiêm túc thực hiện các yêu cầu, đề nghị trong cung cấp hồ sơ, tài liệu, gửi báo cáo chậm, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giám sát.

Tăng cường cơ chế phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác thanh tra, kiểm toán

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung tham luận về thực trạng, giải pháp đổi mới sự lãnh đạo của Đảng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội trong tình hình mới; thực trạng, giải pháp đổi mới sự lãnh đạo của Đảng trong hoạt động giám sát chuyên đề của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; thực trạng, các giải pháp đổi mới sự lãnh đạo của Đảng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội trong thời gian tới; vai trò lãnh đạo của Đảng và giải pháp tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, kết luận, kiến nghị giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội…

Đánh giá cao những đổi mới trong hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND thời gian qua, các ý kiến tại Hội thảo nhấn mạnh, bước vào nhiệm kỳ khóa XVI, hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu dân cử đang đứng trước những yêu cầu mới ngày càng cao.

Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Minh Nam tham luận tại Hội thảo. Ảnh: VPQH

Theo đó, quá trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, yêu cầu kiểm soát quyền lực nhà nước, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số đang đặt ra nhiều vấn đề mới, phức tạp cần được giám sát kịp thời, hiệu quả.

Cử tri và nhân dân cũng ngày càng kỳ vọng hoạt động giám sát không chỉ dừng lại ở việc phát hiện hạn chế mà phải thực sự tạo chuyển biến trong thực tiễn, bảo đảm các kiến nghị sau giám sát được thực hiện đầy đủ, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.

Thực tiễn đó cho thấy, việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; là giải pháp quan trọng để bảo đảm quyền lực nhà nước được kiểm soát bằng cơ chế, ràng buộc trách nhiệm, vận hành trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và phục vụ nhân dân.

Theo đó, cần tiếp tục được đổi mới về cơ chế, phương thức lãnh đạo và các điều kiện bảo đảm. Đồng thời cần có những giải pháp mới, mang tính đột phá nhằm nâng cao chất lượng lựa chọn nội dung giám sát, chất lượng kiến nghị và hiệu quả thực hiện các kết luận sau giám sát.

Các ý kiến cũng nhấn mạnh việc cần tăng cường hiệu quả, đảm bảo thực chất trong cơ chế phối hợp tổ chức thực hiện hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND.

Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Minh Nam đề xuất, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp và nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện hoạt động giám sát. Rà soát, hoàn thiện các quy chế phối hợp giữa các cơ quan đảng, Quốc hội, Chính phủ, chính quyền địa phương và các cơ quan có liên quan; tăng cường chia sẻ thông tin, dữ liệu và trách nhiệm phối hợp giữa các chủ thể tham gia hoạt động giám sát.

Cùng quan tâm vấn đề này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội Lâm Văn Đoan đề nghị, tăng cường cơ chế phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán.

Theo đó, cần xây dựng cơ chế trao đổi, chia sẻ thông tin thường xuyên giữa các cơ quan thực hiện chức năng giám sát, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán; khai thác hiệu quả kết quả kiểm tra của Đảng, kết luận thanh tra, kết quả kiểm toán để lựa chọn phát hiện đúng, trúng “điểm nghẽn” về thể chế, về tổ chức thực hiện để lựa chọn nội dung giám sát và đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, từ đó tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước…

Theo PGS,TS. Nguyễn Minh Thông - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, trong bối cảnh mới, phạm vi và tính chất hoạt động giám sát của Quốc hội ngày càng rộng, phức tạp. Các chuyên đề giám sát không chỉ tập trung vào việc chấp hành một văn bản cụ thể mà ngày càng đi sâu vào các vấn đề liên ngành như quản lý đất đai, thị trường bất động sản, đầu tư công, các chương trình mục tiêu quốc gia, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, phòng, chống lãng phí, y tế cơ sở, an sinh xã hội. Mỗi nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát có thể liên quan đến hàng chục cơ quan, nhiều cấp ngân sách và nhiều nhóm đối tượng.

Do đó, yêu cầu nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng đối với việc tổ chức thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát của Quốc hội đặt ra ngày càng cấp thiết.

“Vấn đề trọng tâm không chỉ là Quốc hội ban hành nghị quyết giám sát, kết luận giám sát đúng và trúng, mà quan trọng hơn là các yêu cầu sau giám sát phải được tổ chức thực hiện nghiêm túc, có chuyển biến thực chất, có địa chỉ trách nhiệm và có kết quả kiểm chứng được. Vì vậy, sự lãnh đạo của Đảng cần tập trung trực tiếp vào khâu sau giám sát - khâu quyết định hiệu lực thực tế của hoạt động giám sát tối cao.

Kết quả Hội thảo đã bổ sung cơ cở lý luận và thực tiễn để xây dựng, hoàn thiện Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND” trình Bộ Chính trị xem xét, thông qua.