Tăng cường trách nhiệm, ngăn ngừa tiêu cực trong hoạt động đấu giá tài sản

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, sau gần 10 năm triển khai thực hiện Luật Đấu giá tài sản đã đạt nhiều kết quả cụ thể, đóng góp quan trọng trong việc hoàn thiện, thống nhất khung pháp lý về trình tự, thủ tục đấu giá thống nhất, chặt chẽ; giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật; tăng cường nhu cầu, mở rộng khả năng tiếp cận, tham gia đấu giá của tổ chức, cá nhân; nâng cao tính công khai, minh bạch, hiệu quả trong việc xử lý tài sản, đặc biệt là tài sản công; hoạt động đấu giá tài sản từng bước được chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa, xã hội hóa một cách mạnh mẽ; hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về hoạt động đấu giá tài sản ngày càng được tăng cường cả ở Trung ương và địa phương.

Tuy nhiên, Luật Đấu giá tài sản hiện hành đã bộc lộ một số bất cập. Cụ thể, một số chủ trương mới của Đảng trong các Nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị được ban hành trong thời gian gần đây như Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân… chưa được thể chế hóa thành luật.

Mới đây nhất, Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV xác định nhiều giải pháp, nhiệm vụ triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”. Một số quy định trong Luật Đấu giá tài sản số 01/2016/QH14 (sửa đổi, bổ sung năm 2024) đã có một số quy định không còn phù hợp. Bên cạnh đó, thực tiễn triển khai Luật Đấu giá tài sản đã đặt ra nhiều yếu tố mới, cần quy định cụ thể.

Để tiếp tục thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới về phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản, Bộ Tư pháp triển khai nhiều hoạt động để xây dựng Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Hội nghị lần này là dịp để Bộ Tư pháp lắng nghe các ý kiến đóng góp của các cơ quan, cá nhân có liên quan để hoàn thiện dự thảo.

Ông Lê Văn Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp trình bày dự thảo chính sách.

Đối với nội dung về chuyển đổi số, Thứ trưởng nhấn mạnh, đây là nội dung trọng tâm, quan trọng của dự thảo, do đó cần có quy định cụ thể về đấu giá trực tuyến, xây dựng cơ sở dữ liệu và cổng đấu giá quốc gia, nhưng phải bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn và có cơ chế kiểm soát phù hợp. Về trách nhiệm của người có tài sản đấu giá, cần làm rõ cơ chế giám sát, tránh phát sinh tiêu cực, đặc biệt trong các trường hợp đấu giá theo lô hoặc có dấu hiệu can thiệp vào quá trình đấu giá.

Tại Hội nghị, các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết và tầm quan trọng của việc sửa đổi toàn diện Luật Đấu giá tài sản, thay thế Luật năm 2016 (đã được sửa đổi, bổ sung). Mục tiêu là kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục các hạn chế, bất cập của pháp luật hiện hành; thúc đẩy công tác đấu giá tài sản phát triển minh bạch, hiệu quả; phòng ngừa, xử lý vi phạm, tiêu cực; đồng thời, tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển hoạt động đấu giá tài sản bền vững.

Các đại biểu cũng thống nhất với cách tiếp cận xây dựng Luật theo hướng bao quát các vấn đề lớn như: loại tài sản đấu giá, điều kiện hành nghề đấu giá viên, tổ chức đấu giá, trình tự thủ tục, chuyển đổi số và quản lý nhà nước, cũng như kiểm soát tiêu cực.

Về các nhóm chính sách, đa số đại biểu cơ bản đồng tình với ba nhóm chính sách lớn đã được đề xuất, gồm: (1) tiêu chuẩn, điều kiện của đấu giá viên và tổ chức hành nghề; (2) trình tự, thủ tục đấu giá tài sản; (3) nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Tuy nhiên, qua ý kiến phát biểu cho thấy việc thiết kế các nhóm chính sách vẫn cần nghiên cứu điều chỉnh theo hướng rõ ràng, độc lập và bám sát các vấn đề thực tiễn đặt ra.

Các đại biểu dự Hội nghị.

Về đối tượng bị cấm tham gia đấu giá, ông Trần Mai Long (VAMC) cho rằng cần rà soát lại theo hướng quy định hợp lý, phù hợp thực tiễn. Không nên mở rộng quá mức như hiện nay, đặc biệt với các mối quan hệ thân nhân rộng. Có thể chỉ nên giới hạn ở nhóm quan hệ trực tiếp, còn các trường hợp khác nếu vẫn bảo đảm cạnh tranh thì nên cho phép tham gia, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và không làm thu hẹp thị trường một cách không cần thiết.

Đối với trường hợp có người tham gia đấu giá có quan hệ với nhau, cần quy định linh hoạt. Chỉ nên cấm trong trường hợp nhóm có quan hệ trực tiếp chi phối kết quả, còn nếu vẫn có các chủ thể độc lập khác tham gia thì vẫn bảo đảm tính cạnh tranh và không cần thiết phải loại trừ.

Về trách nhiệm của người có tài sản đấu giá, cần được quy định rõ và tăng cường hơn. Người có tài sản phải chịu trách nhiệm trong việc xác định giá, tổ chức giám sát quá trình đấu giá và bảo đảm tính minh bạch. Đồng thời, cần có chế tài đối với người tham gia đấu giá, đặc biệt là trường hợp đã đăng ký nhưng không tham gia thực chất hoặc gây ảnh hưởng đến kết quả, nhằm tránh lãng phí và tiêu cực.

Về việc quy định hạn chế, cấm người tham gia đấu giá tài sản, đại diện Bộ Công an khẳng định, Bộ Công an có thông tin, dữ liệu để có thể cung cấp khi có yêu cầu. Do đó, đề nghị tổ soạn thảo bổ sung quy định các dữ liệu của người tham gia phải được định danh trên căn cước công dân có gắn chip; trên môi trường điện tử thì phải tham gia bằng ứng dụng VNeID nhằm truy vết, xử lý các trường hợp đấu giá không đảm bảo quy chuẩn.

Cho ý kiến cụ thể đối với từng nội dung chính sách, các đại biểu đã cho rằng đối với tài sản đấu giá, cần phân định rõ các loại tài sản bắt buộc đấu giá và các loại tài sản khác, tránh chồng chéo, bỏ sót. Về tổ chức hành nghề, có ý kiến đề nghị bỏ mô hình doanh nghiệp tư nhân, nâng cao chất lượng đội ngũ đấu giá viên và vai trò của hiệp hội.

Về trình tự, thủ tục đấu giá, cần quy định chặt chẽ đối với tài sản bắt buộc, đồng thời linh hoạt hơn với tài sản tự nguyện nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch. Ngoài ra, một số ý kiến cũng đề cập đến các vấn đề cụ thể như niêm yết thông tin, tiền đặt trước, đấu giá tài sản đặc thù; đề xuất bảo đảm kết nối với các nền tảng đấu giá nước ngoài để nâng cao hiệu quả việc đấu giá tài sản; việc cho thuê nền tảng để triển khai các nhiệm vụ, nội dung liên quan đế đấu giá tài sản…