Tăng giá trị cho sản phẩm chuối

Quy trình canh tác chuối chuyên nghiệp, bài bản tại Công ty An Thịnh Khang-Farm (Gia Lai).

Từ cây phổ thông thành "mỏ vàng" nông nghiệp

Công ty An Thịnh KhangFarm (Gia Lai) canh tác hơn 80ha chuối, bình quân mỗi héc-ta cho sản lượng 45 tấn, mang về lợi nhuận khoảng 200 triệu đồng/vụ. Để có được kết quả trên, theo Giám đốc công ty An Thịnh Khang-Farm Dương Minh Toàn, doanh nghiệp áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế, từ chọn giống chất lượng, tưới nước và bón phân tự động bằng công nghệ Israel, đến kỹ thuật bao buồng bốn lớp giúp hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Tại Đồng Nai, Hợp tác xã Thanh Bình là một trong những điển hình tiêu biểu về canh tác chuối theo mô hình sản xuất tuần hoàn. Với diện tích trồng chuối lên tới 300 ha, mỗi tháng Hợp tác xã xuất khẩu khoảng 600 tấn chuối tươi sang các thị trường cao cấp như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông,... Đặc biệt, đơn vị còn tận dụng thân chuối bỏ đi để chế biến thành bẹ chuối sấy khô xuất khẩu. Sản phẩm này đạt sản lượng 30 tấn/tháng, giúp nông dân tăng thêm thu nhập từ 25-28 triệu đồng/ha.

Bên cạnh đó, Hợp tác xã còn thu mua một lượng lớn chuối không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu để chế biến thành chuối sấy và tận dụng vỏ chuối ủ thành phân hữu cơ chăm bón cho cây. Mô hình sản xuất tuần hoàn này không chỉ giúp tiêu thụ nông sản thừa mà còn tạo việc làm cho gần 100 lao động thời vụ với thu nhập ổn định.

Tuy không có sự đầu tư bài bản, quy mô lớn như Công ty An Thịnh Khang-Farm hay Hợp tác xã Thanh Bình nhưng cây chuối cũng mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân ở xã Mường Khương (Lào Cai). Hiện địa phương này có khoảng 1.000 ha chuối, sản lượng đạt hàng chục nghìn tấn mỗi năm. Cây chuối đã giúp nhiều hộ dân nơi đây có thu nhập ổn định, bình quân hằng năm người trồng chuối thu lợi 250-300 triệu đồng/ha. Chưa kể ngoài thu hoạch quả, thương lái còn thu mua cả lá và thân cây. So với các cây trồng truyền thống như ngô, sắn, cây chuối đem lại thu nhập cao hơn rất nhiều

Từ cây trồng chủ yếu phục vụ nhu cầu của gia đình, cây chuối hiện là loại cây chủ lực và được trồng nhiều nhất cả nước với diện tích lên tới hơn 160.000 ha, sản lượng ước khoảng 2,8 triệu tấn mỗi năm. Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ chín thế giới về sản lượng chuối.

Hướng tới chiều sâu và giá trị tăng cao

Mặc dù có sự chuyển biến mạnh mẽ nhưng hiện nay ngành chuối vẫn đối mặt không ít khó khăn. Theo Phó Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Quốc Mạnh, việc tổ chức sản xuất của ngành hàng chưa thật sự tốt; quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún dẫn đến khó khăn cho đầu tư, quản lý chất lượng, tiêu thụ sản phẩm.

Bên cạnh đó, liên kết sản xuất còn thiếu; biến đổi khí hậu (khô hạn, xâm nhập mặn,..) cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng sản phẩm; cơ sở hạ tầng sản xuất tập trung chưa đáp ứng tốt nhu cầu thực tế. Khâu bảo quản, sơ chế, đóng gói mặc dù được cải thiện nhưng vẫn ở quy mô nhỏ. Đáng chú ý, thời gian qua cây chuối phải đối mặt với nhiều loại sâu bệnh, nhất là bệnh héo vàng do nấm fusarium (bệnh panama), gây thiệt hại lớn cho các vùng sản xuất.

So với mục tiêu quy hoạch đến năm 2030 đạt 165-175.000ha chuối và sản lượng 2,6-3 triệu tấn, hiện ngành chuối Việt Nam về cơ bản đã hoàn thành nhiệm vụ đề ra. Trong giai đoạn tiếp theo, thay vì mở rộng diện tích, ngành hàng này cần chuyển dịch sang phát triển chiều sâu, nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm.

Nguyên Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam Lê Quốc Doanh cho rằng, để ngành hàng chuối phát triển tương xứng với quy mô và vị thế của một ngành hàng chủ lực, thời gian tới cơ quan chức năng cần có định hướng phát triển và tổ chức sản xuất một cách bài bản hơn, đồng thời, có chính sách hỗ trợ phù hợp. Cùng với đó, cần nghiên cứu giống chuối chất lượng cao chống chịu được với sâu bệnh, biến đổi khí hậu và xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế.

Ngành chuối Việt Nam được kỳ vọng sớm gia nhập “câu lạc bộ tỷ USD” và vươn lên nhóm dẫn dắt toàn cầu vào năm 2030. Để hiện thực hóa giấc mơ này, trước hết ngành nông nghiệp phải sớm phát triển giống chuối kháng bệnh và đưa vào sản xuất đại trà; xây dựng quy trình canh tác và cơ chế quản lý thống nhất; bảo đảm truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm dịch, chất lượng của từng thị trường. Cùng với đó, hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nhà nông; tăng cường xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

ANH THƯ