Tăng hiệu quả quản lý tài nguyên biển, siết kiểm soát ô nhiễm
Hai luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo và bảo vệ môi trường được Quốc hội thông qua với nhiều nội dung sửa đổi liên quan đến quản lý không gian biển, kiểm soát ô nhiễm.

Ảnh minh hoạ: Kiều Chinh/Mekong ASEAN.
Sáng 21/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Hai luật tập trung hoàn thiện các quy định về quản lý, khai thác tài nguyên, kiểm soát tác động môi trường và phân định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan.
Bổ sung cơ chế quản lý, sử dụng không gian biển
Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) hoàn thiện chính sách quản lý tổng hợp tài nguyên, không gian biển theo hướng thống nhất, tăng cường điều phối liên ngành, liên vùng và phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan Trung ương, chính quyền địa phương.
Một nội dung mới là bổ sung quy định về quản lý, sử dụng không gian biển; giải quyết tình trạng chồng lấn, xung đột giữa các hoạt động khai thác, sử dụng biển. Luật cũng làm rõ trách nhiệm quản lý hành chính trên biển, quản lý đảo nhân tạo và công trình xây dựng trên biển.
Đối với việc xác lập quyền sử dụng khu vực biển, luật hoàn thiện các quy định về giao, cho thuê, đăng ký, đấu giá và ghi nhận quyền sử dụng. Các cơ chế này được đặt trong mối quan hệ với quy hoạch, mục đích sử dụng và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia.
Luật đồng thời bổ sung cơ chế kiểm soát dự án, hoạt động có yếu tố nước ngoài và các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng khu vực biển; quy định về chuyển nhượng, cho thuê lại, góp vốn và thế chấp quyền sử dụng khu vực biển theo điều kiện cụ thể.
Về bảo vệ môi trường biển, các quy định tập trung vào kiểm soát ô nhiễm, phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường; cải thiện, phục hồi môi trường biển; bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học. Việc quản lý rác thải biển, rác thải trên đảo và quần đảo cũng được bổ sung, cùng với các quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý.
Luật còn hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển các hoạt động kinh tế trên biển và hải đảo theo nguyên tắc, tiêu chí, đối tượng và điều kiện cụ thể. Các chính sách này gắn với yêu cầu phát triển kinh tế biển bền vững, ứng dụng khoa học - công nghệ và bảo vệ môi trường.
Cắt giảm thủ tục, tăng quản trị môi trường bằng dữ liệu
Với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, nhóm nội dung đáng chú ý là cải cách thủ tục hành chính, phân cấp và phân quyền trong quản lý môi trường.
Các quy định về đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, đối tượng phải có giấy phép môi trường được rà soát theo mức độ nguy cơ gây tác động xấu đến môi trường.
Một số thủ tục, hồ sơ và trình tự thực hiện được đơn giản hóa; một số đối tượng được chuyển sang hình thức đăng ký môi trường. Việc thẩm định đánh giá tác động môi trường, cấp và điều chỉnh giấy phép môi trường được thực hiện trên môi trường điện tử.
Luật cũng bổ sung cách tiếp cận quản trị môi trường dựa trên khoa học - công nghệ, dữ liệu số và mức độ rủi ro. Doanh nghiệp có trách nhiệm tạo lập, cập nhật dữ liệu điện tử; cơ quan quản lý tăng cường giám sát nguy cơ ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi trường để phục vụ cảnh báo, phòng ngừa. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ có tiềm năng mang lại lợi ích về môi trường cũng được bổ sung.
Trong quản lý chất thải, luật hoàn thiện quy định về tái chế, tái sử dụng chất thải và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu đối với sản phẩm, bao bì. Việc quản lý vật liệu thu được từ hoạt động tái chế được bổ sung nhằm thúc đẩy sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Đối với chất lượng môi trường, các quy định về quản lý môi trường không khí, môi trường nước và vùng phát thải thấp được hoàn thiện. Luật cũng tăng cường công cụ quan trắc, giám sát và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý chất lượng môi trường.
Một nhóm nội dung khác liên quan đến quản lý phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon trong nước. Luật bổ sung cơ chế trao đổi quốc tế về kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon; đồng thời hoàn thiện các quy định về thích ứng với biến đổi khí hậu.
Luật cũng rà soát, phân định trách nhiệm và quyền hạn của các cơ quan, tổ chức trong công tác bảo vệ môi trường, trong đó có vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

