Tăng lương hưu: Người hưởng thấp có thực sự được cải thiện?

Dù đề xuất tăng lương hưu từ ngày 1/7 tới được kỳ vọng cải thiện đời sống cho hàng triệu người về hưu, thực tế ghi nhận cho thấy một bộ phận không nhỏ người hưởng mức thấp vẫn đang phải “co kéo” từng đồng để trang trải sinh hoạt ngày càng đắt đỏ.

Sinh sống trong ngách nhỏ phường Phú Diễn, Hà Nội, bà Nguyễn Thị Vân (67 tuổi, nghỉ hưu ngành dệt) cho biết hiện bà đang hưởng mức lương hưu khoảng 3,2 triệu đồng/tháng.

“Nghe tin tăng lương hưu thì mừng lắm, nhưng nói thật là vẫn khó khăn. Tiền ăn uống giờ cái gì cũng tăng, rau, thịt, cá đều đắt hơn trước,” bà Vân chia sẻ.

Theo bà Vân, mỗi tháng riêng tiền thực phẩm đã chiếm khoảng 1,5–2 triệu đồng. Ngoài ra còn tiền điện, nước, thuốc men.

“Có tháng đau ốm nhiều là phải vay con cháu. Lương hưu chỉ đủ ăn dè sẻn, không dám tiêu gì thêm”, bà Vân nói.

Ông Nguyễn Hữu Hậu chia sẻ về chi phí sinh hoạt trong thời điểm "bão giá".

Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Hậu (70 tuổi, cựu công nhân xí nghiệp đánh cá Thanh Hóa, lương hưu 4,6 triệu đồng/tháng) cho biết áp lực lớn nhất với ông hiện nay là chi phí y tế.

“Tuổi già bệnh nhiều, bảo hiểm có nhưng không phải cái gì cũng được chi trả. Thuốc ngoài danh mục phải tự mua, rất tốn kém,” ông Hậu nói.

Ông Hậu liệt kê trung bình mỗi tháng phải chi thuốc men khoảng 1–1,2 triệu đồng, ăn uống, sinh hoạt gần 3 triệu đồng.

“Chưa kể giá xăng tăng thì cái gì cũng tăng theo. Từ bó rau đến cân thịt đều đắt hơn,” ông Hậu nói thêm.

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện chi tiêu, nhiều người nghỉ hưu cho rằng khoảng cách giữa nhóm hưởng lương thấp và nhóm hưởng cao ngày càng rõ rệt.

Bà Lê Thị Tươi (65 tuổi, nghỉ hưu giáo viên, lương khoảng 4,2 triệu đồng/tháng) cho biết: “Những người lương hưu cao hơn 7–10 triệu thì họ vẫn có dư. Nhưng nhóm dưới 5 triệu như chúng tôi thì rất khó tích lũy, gần như sống tháng nào hết tháng đó”.

Theo bà Tươi, việc tăng theo tỷ lệ phần trăm tuy hợp lý về nguyên tắc, nhưng lại khiến người hưởng thấp “tăng ít hơn về giá trị tuyệt đối”.

“Ví dụ tăng 8% thì người lương 3 triệu chỉ tăng thêm khoảng 240.000 đồng, trong khi người lương 10 triệu tăng tới 800.000 đồng. Chênh lệch càng nới rộng” bà phân tích.

Từ thực tế đời sống, nhiều ý kiến cho rằng việc điều chỉnh lương hưu không chỉ nên dựa vào tỷ lệ tăng chung, mà cần tính đến mức sống tối thiểu của người hưởng lương thấp.

“Chúng tôi không mong giàu, chỉ cần đủ sống, không phải phụ thuộc con cháu”, ông Nguyễn Quốc Thái, cán bộ hưu trí ở Hà Nội bày tỏ.

Đề xuất tăng lương hưu là cần thiết trong bối cảnh giá cả leo thang, nhưng câu chuyện không chỉ nằm ở “tăng bao nhiêu phần trăm”. Với nhóm thu nhập thấp, điều họ cần hơn là một cơ chế điều chỉnh công bằng, thu hẹp khoảng cách và đảm bảo mức sống tối thiểu. Nếu không, chính sách dù mang ý nghĩa tích cực vẫn khó chạm tới những người cần hỗ trợ nhất.

Trong bối cảnh Bộ Nội vụ đang đề xuất hai phương án điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội, ông Phạm Văn Hòa, Đại biểu Quốc hội khóa XV (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) - người cũng đang hưởng lương hưu cũng đã chia sẻ với PV Báo Tri thức và Cuộc sống về một góc góc nhìn thẳng thắn, nhiều trăn trở từ chính đối tượng thụ hưởng chính sách.

Đại biểu Quốc hội khóa XV Phạm Văn Hòa.

Theo ông Hòa, việc Nhà nước định kỳ điều chỉnh lương hưu, trợ cấp cho người nghỉ hưu và người lao động là rất cần thiết nhằm đảm bảo mức sống tối thiểu, đặc biệt với nhóm có thu nhập thấp. Tuy nhiên, điều quan trọng không kém là phải nhìn vào nguồn lực thực tế.

Điểm tích cực là chính sách đã bắt đầu chú ý hơn tới nhóm yếu thế, như người có mức lương hưu thấp, đặc biệt là những người nghỉ hưu từ trước năm 1995. Việc đặt “ngưỡng sàn” (ví dụ khoảng 3,5 triệu đồng/tháng) được xem là bước điều chỉnh cần thiết để thu hẹp khoảng cách thu nhập.

“Những người dưới mức đó hiện nay không nhiều, nên nâng lên một mức tối thiểu như vậy là hợp lý”, ông Hòa nhận định.

Một trong những băn khoăn lớn nhất được ông Hạ nhấn mạnh là hệ quả dây chuyền của việc tăng lương đối với thị trường.

Theo ông, mỗi lần điều chỉnh lương thường kéo theo biến động giá cả, từ xăng dầu đến hàng tiêu dùng thiết yếu. Điều này đặc biệt bất lợi cho nhóm lao động tự do – những người không có lương cố định nhưng lại chịu tác động trực tiếp từ lạm phát.

“Người hưởng lương thì vui, nhưng người không hưởng lương, lao động tự do thì rất khó khăn. Giá cả tăng mà thu nhập không tăng, họ chịu sao nổi?”, ông Hòa nói và cho rằng mức tăng nên “vừa phải”, tránh những cú sốc lớn gây áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến đời sống chung.

Quan điểm từ người trong cuộc như ông Phạm Văn Hòa cho thấy một thực tế: Người dân mong muốn chính sách được thiết kế thận trọng, hợp lý và sát với đời sống.

“Tăng là cần, nhưng phải để người dân chấp nhận được, và thị trường không bị xáo trộn quá lớn”, ĐBQH Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hàng tháng, cùng thời điểm lương cơ sở tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng mỗi tháng. Cơ quan này đề xuất hai phương án tăng lương hưu, trợ cấp từ ngày 1/7.

Phương án một, điều chỉnh tăng thêm 4,5% và 200.000 đồng mỗi tháng trên mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hàng tháng với các nhóm: cán bộ, công chức, viên chức, lao động, lực lượng vũ trang, người làm công tác cơ yếu đang hưởng lương hưu hàng tháng; cán bộ xã, phường, hoạt động không chuyên trách cấp xã, thôn, tổ dân phố; người hưởng trợ cấp mất sức lao động hàng tháng; cán bộ xã, phường đang hưởng trợ cấp hàng tháng; lực lượng vũ trang mà dưới 20 năm công tác đã phục viên, xuất ngũ về địa phương mà đang hưởng trợ cấp hàng tháng; người làm công tác cơ yếu đang hưởng trợ cấp.

Mức tăng 8% áp dụng với ba nhóm là người hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; người hưởng trợ cấp tuất hàng tháng trước 1/1/1995; người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu cũng chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội mà đang hưởng trợ cấp hàng tháng.

Người hưởng lương hưu, trợ cấp trước ngày 1/1/1995 được đề xuất điều chỉnh đạt 3,8 triệu đồng một tháng. Người hưởng thấp hơn 3,5 triệu đồng thì được tăng thêm 300.000 đồng mỗi tháng; người hưởng từ 3,5 đến dưới 3,8 triệu đồng được điều chỉnh đủ 3,8 triệu đồng.

Phương án hai là điều chỉnh tăng thêm 8% trên mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng với tất cả nhóm hiện hưởng. Người hưởng trước năm 1995 cũng được điều chỉnh đạt 3,8 triệu đồng mỗi tháng.

Mời quý độc giả xem video: Khi nào trạm xăng dầu được dừng bán hàng. Video do Báo Tri thức và Cuộc sống thực hiện.

Thiên Tuấn