Tăng sức chống chịu của ngành điện tử trước biến động thương mại quốc tế

Quang cảnh cuộc làm việc. Ảnh: chinhphu.vn

Vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung linh kiện, bán dẫn từ nước ngoài

Tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, 7 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 12,82%; giá trị sản xuất máy tính xách tay đạt khoảng 34,8 nghìn tỷ đồng, tăng 30%; sản lượng điện thoại sản xuất trong nước ước đạt 90 triệu chiếc, tăng 3,85%.

Trong 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng 51%; nhập khẩu đạt 161,6 tỷ USD, tăng 68,3%, nhập siêu 60,5 tỷ USD. Xuất khẩu điện thoại và linh kiện đạt khoảng 45,6 tỷ USD, tăng 19%; nhập khẩu 6,86 tỷ USD, giảm 1,7%, xuất siêu khoảng 38 tỷ USD.

Theo Bộ Công Thương, phần lớn kim ngạch nhập khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là chip, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình, bảng mạch và các đầu vào phục vụ sản xuất, lắp ráp, đóng gói, kiểm thử, tích hợp sản phẩm để xuất khẩu. Tuy nhiên, ngành điện tử vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung linh kiện, bán dẫn, thiết bị và nguyên vật liệu công nghệ cao từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng trong nước còn hạn chế.

Trong khi đó, nhu cầu toàn cầu đối với AI, trung tâm dữ liệu, máy chủ và thiết bị điện tử tiếp tục tăng, tạo cơ hội mở rộng sản xuất và thu hút đầu tư vào Việt Nam, đồng thời mở ra dư địa phát triển hệ sinh thái công nghiệp điện tử, bán dẫn trong nước.

Bộ Công Thương đề xuất tiếp tục phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỉ lệ nội địa hóa, xây dựng chuỗi cung ứng nguyên liệu, linh kiện trong nước và tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI; triển khai hiệu quả Quyết định số 929/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Bộ cũng đề xuất ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong các lĩnh vực bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa; khuyến khích đầu tư R&D, sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử trong nước; tăng cường theo dõi, chia sẻ dữ liệu xuất nhập khẩu phục vụ công tác điều hành.

Đại diện các bộ, ngành đã trao đổi, giải đáp một số kiến nghị của doanh nghiệp về khoa học, công nghệ, đào tạo nhân lực, thuế, vốn và quản lý xuất nhập khẩu; đồng thời cho biết sẽ tiếp tục phối hợp, rà soát để xử lý các vấn đề thuộc thẩm quyền.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu kết luận. Ảnh: chinhphu.vn

Tập trung vào các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn, có khả năng nội địa hóa

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết, năm 2026, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường; cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, chính sách thương mại, thuế quan của Hoa Kỳ và một số nền kinh tế lớn có nhiều điều chỉnh. Giá năng lượng và chi phí logistics tiếp tục tác động đến tăng trưởng và thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, sản xuất và xuất khẩu tiếp tục là những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu, thiết bị đầu vào lớn hơn nhiều so với giá trị xuất khẩu cùng kỳ; xuất hiện nhập siêu cục bộ ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện và tại một số doanh nghiệp. Nhiều ngành còn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cùng quan tâm giải quyết những vấn đề này, nâng cao năng lực nội tại, tính chủ động và sức chống chịu của ngành điện tử trước biến động của thương mại quốc tế.

Để triển khai các giải pháp cân bằng, bền vững thương mại, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Công Thương: Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và Hiệp hội làm việc với các doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là doanh nghiệp nhập siêu lớn; làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu, mức độ phục vụ sản xuất, xuất khẩu để có giải pháp phù hợp, thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu. Việc này nhằm cùng doanh nghiệp tìm giải pháp và không can thiệp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tiếp tục rà soát, cập nhật Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên ngành điện tử; tập trung vào các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn, có khả năng nội địa hóa và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm; tăng cường cảnh báo sớm, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động thương mại quốc tế; hướng dẫn về quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại; tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung đầu vào.

Chủ trì xây dựng chương trình kết nối, phát triển các nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong và ngoài nước theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu của doanh nghiệp; rà soát, báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc thay thế Quyết định số 10/2017/QĐ-TTg theo hướng hoàn thiện cơ chế triển khai Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, bảo đảm rõ nhiệm vụ, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện.

Bộ Tài chính rà soát, xử lý theo thẩm quyền các kiến nghị về ưu đãi thuế đối với sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử và công nghiệp hỗ trợ; chính sách thuế đối với máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất điện tử, bán dẫn; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề vượt thẩm quyền.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện, kết nối cơ sở dữ liệu xuất nhập khẩu, bảo đảm cung cấp kịp thời số liệu phục vụ phân tích, cảnh báo sớm, quản trị rủi ro và theo dõi tình hình nhập siêu. Tăng cường kiểm tra, giám sát trị giá hải quan đối với linh kiện, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất, gia công, lắp ráp điện tử, điện thoại; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm gian lận thương mại, chuyển giá và các hành vi vi phạm.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu, đề xuất chính sách tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử, doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số; tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn tiếp cận vốn. Đồng thời, theo dõi sát tác động của tỉ giá, chính sách tiền tệ đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của ngành điện tử để có giải pháp phù hợp.

Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong các lĩnh vực bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa.

Đánh giá thực chất mức độ tham gia và giá trị Việt Nam tạo ra trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu; đề xuất giải pháp nâng cao vị thế, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Khẩn trương triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ lõi ngành điện tử, bán dẫn, nhất là thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn, đóng gói, kiểm thử, gắn với các chương trình khoa học, công nghệ trọng điểm và danh mục sản phẩm, linh kiện có khả năng nội địa hóa.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng nêu rõ nhiệm vụ của: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ, các địa phương, VCCI, Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn./.