Tăng tốc hoàn thiện dữ liệu đất đai quốc gia

Hàng chục triệu thửa đất chưa được số hóa, cần rà soát

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, khối lượng và yêu cầu đặt ra đối với việc hoàn thiện CSDL quốc gia về đất đai hiện nay cụ thể như thế nào?

Đồng chí Mai Văn Phấn: Có thể nói, đây là nhiệm vụ có quy mô lớn nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực quản lý đất đai. Theo báo cáo, hiện nay, cả nước có khoảng 106 triệu thửa đất, nhưng mới có khoảng 62 triệu thửa đất được cập nhật vào CSDL, trong đó có khoảng 24 triệu thửa đất đã đáp ứng các tiêu chí “đúng-đủ-sạch-sống” để “thống nhất, dùng chung”. Như vậy, còn khoảng 45 triệu thửa chưa có dữ liệu và gần 37 triệu thửa cần rà soát, làm sạch, hoàn thiện.

Nút giao Trung Hòa tại TP Hà Nội. Ảnh: NGUYỄN TUẤN HUY

Nhiệm vụ xây dựng CSDL đất đai không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn đơn thuần mà là nhiệm vụ chính trị trọng tâm và mệnh lệnh chính trị thể hiện sự quyết tâm của các bộ, ngành, địa phương nhằm hiện thực hóa quan điểm, định hướng, mục tiêu của Bộ Chính trị “phấn đấu đến hết năm 2026 hoàn thiện việc đo đạc, thống kê, số hóa, làm sạch hệ thống dữ liệu đất đai trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ liên thông với các hệ thống dữ liệu quốc gia khác”.

Điểm đáng chú ý là việc xây dựng CSDL không chỉ dừng lại ở việc “có dữ liệu”, mà phải đạt chuẩn theo nguyên tắc xuyên suốt là “đúng-đủ-sạch-sống-thống nhất-dùng chung”, tức là dữ liệu phải bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, được vận hành theo thời gian thực và có khả năng chia sẻ, khai thác hiệu quả. Đây là yêu cầu rất cao, đòi hỏi cả về kỹ thuật, tổ chức thực hiện và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.

Dự án Khu đô thị Palm Manor-GP.Invest, phường Việt Trì, tỉnh Phú Thọ đang trong giai đoạn hoàn thiện. Ảnh: HỒNG SÁNG

PV: Thực tiễn triển khai cho thấy những khó khăn, vướng mắc lớn nhất hiện nay là gì và giải pháp tháo gỡ ra sao, thưa đồng chí?

Đồng chí Mai Văn Phấn: Qua theo dõi, giám sát và làm việc với các địa phương trong quá trình triển khai xây dựng CSDL đất đai, có rất nhiều hạn chế, khó khăn, vướng mắc, nhưng theo tôi, nếu tập trung giải quyết được 3 hạn chế sau đây thì những khó khăn, vướng mắc sẽ được tháo gỡ, đó là:

Thứ nhất là ý chí, quyết tâm chính trị và công tác chỉ đạo, điều hành. Thực tế, có địa phương triển khai và bảo đảm tiến độ, khối lượng nhiệm vụ rất tốt, trong khi một số địa phương tiến độ rất chậm, cho thấy sự khác biệt về mức độ quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo.

Thứ hai là vấn đề bố trí nguồn lực tài chính. Nhiều địa phương có nguồn thu từ đất lớn nhưng lại chưa ưu tiên bố trí kinh phí cho nhiệm vụ này. Trong khi đó, một số địa phương nguồn lực hạn chế, phụ thuộc vào hỗ trợ từ Trung ương, nhưng do nguồn ngân sách của Trung ương phải phân bổ cho nhiều lĩnh vực khác nên mức hỗ trợ chưa đáp ứng đủ cho nhu cầu thực hiện khối lượng nhiệm vụ, khiến việc triển khai bị gián đoạn hoặc không đạt tiến độ đề ra.

Thứ ba, việc huy động nguồn nhân lực tham gia ở các địa phương không đồng đều, những địa phương ngoài lực lượng nòng cốt là cơ quan quản lý đất đai còn có sự tham gia của lực lượng công an, các ngành, tổ chức xã hội và lực lượng cơ sở ở cấp xã thì tiến độ triển khai hiệu quả. Ngược lại, nơi nào làm việc rời rạc, thiếu liên thông thì hiệu quả thấp, thậm chí kéo dài nhiều năm chưa hoàn thành. Ngoài ra, một số địa phương còn những khó khăn về hạ tầng công nghệ thông tin, cũng như việc đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống khác nhau. Đây là những thách thức không nhỏ trong quá trình triển khai trên phạm vi toàn quốc.

Trước tình hình đó, ngay sau khi kết thúc các đợt cao điểm triển khai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương tiếp tục duy trì, kiểm soát khối lượng đã thực hiện, bảo đảm vận hành thông suốt theo thời gian thực; đồng thời, tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 05/CT-TTg ngày 13-2-2026 về việc khẩn trương tập trung nguồn lực đẩy nhanh tiến độ đo đạc lập bản đồ địa chính; đăng ký đất đai; lập hồ sơ địa chính và xây dựng CSDL quốc gia về đất đai.

Dự án Khu đô thị Palm Manor-GP.Invest, phường Việt Trì, tỉnh Phú Thọ đang trong giai đoạn hoàn thiện. Ảnh: HỒNG SÁNG

Một trong những giải pháp mang tính đột phá là Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 19/2026/TT-BNNMT ngày 30-3-2026 quy định kỹ thuật thực hiện lồng ghép nội dung đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và xây dựng CSDL quốc gia về đất đai, trong đó quy định cụ thể quy trình thực hiện lồng ghép các nội dung kỹ thuật từ hoạt động đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính đến xây dựng CSDL thay vì như hiện nay các hoạt động được thực hiện riêng rẽ, gây độ trễ lớn. Bộ cũng phối hợp với Bộ Công an ban hành Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA ngày 29-3-2026 về tăng cường đẩy mạnh công tác đo đạc lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành CSDL quốc gia về đất đai theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, rõ thời gian, rõ thẩm quyền”; đồng thời, thành lập các tổ công tác hoạt động 24/7 để kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai. Chúng tôi cũng đặc biệt chú trọng việc kiểm soát chất lượng dữ liệu, thông qua các bước kiểm tra chéo về tọa độ, hồ sơ, khối lượng thực địa, sau đó ký số và tích hợp trực tiếp vào hệ thống. Đây là giải pháp quan trọng để bảo đảm dữ liệu không chỉ nhanh mà còn chính xác, minh bạch và có thể khai thác lâu dài.

Mục tiêu cao nhất là phục vụ người dân và doanh nghiệp

PV: Nội dung được dư luận quan tâm là việc liên thông dữ liệu và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đồng chí có thể làm rõ thêm?

Đồng chí Mai Văn Phấn: Mục tiêu cuối cùng của việc xây dựng CSDL đất đai không chỉ là phục vụ quản lý nhà nước mà còn hướng tới phục vụ người dân và doanh nghiệp một cách thuận tiện, minh bạch. Sau khi hoàn thiện, dữ liệu đất đai sẽ được đồng bộ và đối khớp với CSDL quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý, cho phép xác thực thông tin người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản một cách chính xác, giảm thiểu sai sót và gian lận.

Bên cạnh đó, cải cách thủ tục hành chính cũng được đẩy mạnh. Theo các quy định mới, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân được giao về một đầu mối là UBND cấp xã. Người dân không còn phải đi lại nhiều cơ quan như trước, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao tính minh bạch. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông, việc khai thác, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan sẽ trở nên thuận lợi, góp phần thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số và thị trường bất động sản lành mạnh, bền vững.

Tuy nhiên, để hoàn thành khối lượng công việc đồ sộ này trong thời gian ngắn, cần sự quyết tâm chính trị rất lớn của các cấp ủy, chính quyền các địa phương. Tiếp đến là bảo đảm nguồn lực cả về tài chính, nhân lực, hạ tầng kỹ thuật. Hiện hệ thống văn phòng đăng ký đất đai có khoảng 12.600 cán bộ. Nếu phân tán lực lượng này về hơn 3.000 xã sẽ không đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng CSDL. Vì vậy, trước mắt cần duy trì tổ chức hiện tại để tập trung hoàn thành nhiệm vụ chiến lược này.

Đặc biệt, cần tăng cường hơn nữa sự phối hợp liên ngành và ứng dụng hiệu quả công nghệ. Việc kết nối các hệ thống dữ liệu giữa các ngành, các cấp phải được thực hiện đồng bộ, thông suốt, tránh tình trạng “cát cứ dữ liệu”. Với các giải pháp đồng bộ, quyết liệt, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, mục tiêu hoàn thành CSDL quốc gia về đất đai trong năm 2026 hoàn toàn khả thi. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên đất, phục vụ phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!