Tăng tốc thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Tuyến đường bê tông dài 1km thôn Suối Đồng, xã Vĩnh Tuy vừa hoàn thành từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu Quốc gia giai đoạn 2021 - 2025.

Nhận diện vướng mắc

Thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG), tỉnh đã huy động, lồng ghép nhiều nguồn lực đầu tư hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất, cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống nhân dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều công trình giao thông, trường học, thiết chế văn hóa, nước sinh hoạt được đầu tư; các mô hình phát triển sản xuất, hỗ trợ hộ nghèo từng bước tạo chuyển biến tích cực ở cơ sở.

Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt khi tỉnh vừa phải hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ của 3 chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025 được kéo dài thực hiện, vừa chuẩn bị triển khai các chương trình, giai đoạn 2026 - 2030. Khối lượng công việc lớn, thời gian còn lại không nhiều, trong khi quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, chuyển giao nhiệm vụ về cấp xã cũng đặt ra không ít khó khăn trong công tác quản lý, điều hành.

Theo báo cáo của Sở Tài chính, đến hết tháng 9-2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư ngân sách nhà nước năm 2025 được kéo dài sang năm 2026 để thực hiện các chương trình MTQG là hơn 969,2 tỷ đồng. Đến hết quý III, giải ngân gần 498,8 tỷ đồng, đạt 51,5% kế hoạch, tăng 35,8 tỷ đồng so với tháng 8. Trong đó, Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giải ngân hơn 74,6 tỷ đồng, đạt 43,1%; Chương trình xây dựng nông thôn mới đạt hơn 89,2 tỷ đồng, đạt 58,7%; Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt hơn 334,8 tỷ đồng, đạt 52%.

Đối với kinh phí thường xuyên được kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026, tổng dự toán hơn 891,8 tỷ đồng, giải ngân gần 579,8 tỷ đồng, đạt 65%, tăng hơn 113 tỷ đồng so với tháng 8. Tuy nhiên, tiến độ giữa các chương trình còn chênh lệch đáng kể. Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt 69,6%; giảm nghèo bền vững đạt 57,3%; riêng xây dựng nông thôn mới mới đạt 27,6%.

Đáng chú ý, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư của Chương trình giảm nghèo bền vững còn thấp, trong khi kinh phí thường xuyên của Chương trình xây dựng nông thôn mới đạt kết quả hạn chế. Thực tế này đòi hỏi các cấp, ngành phải nhận diện đúng nguyên nhân, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị để có giải pháp tháo gỡ kịp thời.

Ông Nguyễn Ngọc Trí, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình số 1 cho biết, tiến độ giải ngân chậm do phải tuân thủ trình tự, thủ tục đầu tư, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng. Bên cạnh đó, biến động giá xăng dầu, vật liệu xây dựng, lao động và thời tiết bất lợi cũng ảnh hưởng đến quá trình thi công. Trước tình hình đó, Ban đang phối hợp với các nhà thầu tháo gỡ khó khăn, tập trung nhân lực, vật lực ngay từ đầu quý IV-2026, phấn đấu hoàn thành kế hoạch đề ra.

Lãnh đạo xã Đường Thượng kiểm tra tiến độ thi công đường ĐH 10 qua địa bàn xã.

Không chỉ chịu tác động từ các yếu tố khách quan, năng lực tổ chức thực hiện tại một số địa phương cũng là điểm nghẽn đáng chú ý. Theo báo cáo đến ngày 30-9-2026, toàn tỉnh có 8 xã giải ngân vốn đầu tư chuyển tiếp năm 2025 sang năm 2026 thấp hơn mức bình quân chung 47% như: Giáp Trung đạt 14,3%, Vĩnh Tuy đạt 10,81%, Pà Vầy Sủ đạt 12,8%, Nấm Dẩn đạt 27,56%. Trong khi đó, một số địa phương đã có chuyển biến tích cực như xã Tân Quang tăng tỷ lệ giải ngân từ 4,02% trong tháng 8 lên 47,83% trong tháng 9; xã Xín Mần tăng từ 28,56% lên 52,61%.

Qua rà soát, nguyên nhân còn xuất phát từ việc tiếp nhận, bàn giao dự án, hồ sơ và trách nhiệm quản lý từ cấp huyện trước đây về cấp xã phát sinh nhiều công việc; một số cán bộ cơ sở thiếu kinh nghiệm trong quản lý dự án, hoàn thiện thủ tục đầu tư, thanh quyết toán. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương có lúc chưa đồng bộ; vướng mắc giải phóng mặt bằng, huy động nhân công và cung ứng vật liệu tại một số công trình ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công, nghiệm thu và giải ngân.

Quyết liệt tháo gỡ, đưa nguồn lực vào cuộc sống

Để hoàn thành nhiệm vụ năm 2026, tỉnh đang tập trung chỉ đạo các sở, ngành, chủ đầu tư và chính quyền cơ sở rà soát tiến độ từng chương trình, dự án, xác định rõ khối lượng còn lại, khó khăn, vướng mắc và trách nhiệm của từng đơn vị trên tinh thần chủ động phối hợp, xử lý dứt điểm những điểm nghẽn, không để chậm trễ kéo dài do né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Thực tế tại Trường Đại học Tân Trào cho thấy rõ hơn yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án. Hiện nay, 3 công trình gồm Nhà thực hành Khoa Y - Dược; Nhà điều hành, thực hành Khoa Văn hóa - Du lịch và Thư viện; Nhà giảng đường, với tổng mức đầu tư hơn 157,6 tỷ đồng từ Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đang được tập trung thi công.

Cán bộ xã Đồng Yên kiểm tra hệ thống kênh mương vừa được đầu tư xây dựng.

Ông Trần Văn Anh, đại diện Công ty Xây dựng và Thương mại Nam Hải, đơn vị thi công cho biết, hơn 1 tháng nay, thời tiết thuận lợi, đơn vị đã tập trung nhân lực, phương tiện đẩy nhanh tiến độ các hạng mục. Đối với gói thầu xây dựng Nhà giảng đường và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, ước đạt 95% giá trị hợp đồng. Trong đó, Nhà giảng đường đạt khoảng 95% khối lượng; san nền đạt 98%; các hạng mục đường giao thông, rãnh thoát nước và cây xanh đạt trên 97%. Gói thầu xây dựng Nhà thực hành Khoa Y - Dược; Nhà điều hành, thực hành Khoa Văn hóa - Du lịch và Thư viện cùng các hạng mục phụ trợ, lắp đặt thiết bị mới đạt khoảng 75% giá trị hợp đồng, tiến độ tháng 10 - 2026 đã tăng gần 40%.

Cùng với đẩy nhanh giải ngân vốn chuyển tiếp, tỉnh tập trung triển khai các chương trình giai đoạn 2026 - 2030. Tổng nguồn vốn Trung ương phân bổ cho 3 chương trình mục tiêu quốc gia gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong cả giai đoạn là hơn 6.049 tỷ đồng. Riêng năm 2026, kế hoạch vốn đầu tư công được giao hơn 460,6 tỷ đồng.

Tại cuộc họp ngày 22-10, đồng chí Đỗ Hùng Đức, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung cao độ, quyết liệt triển khai các chương trình, dự án; xây dựng lộ trình giải ngân cụ thể, gắn tiến độ với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân. Khẩn trương hoàn thành phân bổ vốn, đẩy nhanh thi công, nghiệm thu, thanh toán, hoàn thiện hồ sơ; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, không để chậm trễ làm ảnh hưởng đến tiến độ chung. Tỉnh đặt mục tiêu đối với các dự án được bổ sung vốn từ tháng 6-2026 và một số dự án khởi công mới thuộc Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giải ngân trên 75% trước ngày 31-10, trên 90% trước ngày 30-11 và hoàn thành 100% trước ngày 31-12-2026.

Cùng với đẩy nhanh giải ngân, việc phân bổ và sử dụng vốn phải bảo đảm đúng đối tượng, sát nhu cầu thực tế, ưu tiên công trình thiết yếu và mô hình sản xuất tạo sinh kế bền vững. Các sở, ngành tăng cường hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, thủ tục; chính quyền cấp xã chủ động chuẩn bị điều kiện triển khai, nâng cao năng lực quản lý dự án, đầu tư xây dựng và thanh quyết toán. Đồng thời, thực hiện nghiêm phương châm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm; phát huy vai trò giám sát của HĐND, MTTQ và cộng đồng dân cư, bảo đảm nguồn vốn được sử dụng hiệu quả, đưa các chương trình, dự án sớm phát huy tác dụng trong thực tiễn.

Hai tháng cuối năm 2026 là thời điểm nước rút, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cấp, ngành và địa phương. Mục tiêu không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu giải ngân mà quan trọng hơn là đưa nguồn vốn đến đúng địa chỉ, tạo ra những công trình thiết thực, mô hình sinh kế hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.

Bài, ảnh: Trang Tâm

Giải ngân hiệu quả, tạo đà cho giai đoạn mới

Trước yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong những tháng cuối năm, Sở tập trung rà soát toàn bộ dự án, tiểu dự án, phân loại khả năng thực hiện, xác định rõ khối lượng hoàn thành và nhu cầu vốn. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các ngành, địa phương tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, nghiệm thu và đẩy nhanh giải ngân theo khối lượng hoàn thành.

Song song với nhiệm vụ trên, Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ động phối hợp chuẩn bị các điều kiện triển khai Chương trình giai đoạn 2026 - 2030, tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách, rà soát nhu cầu nguồn lực và phân cấp quản lý. Qua đó, quyết tâm thực hiện hiệu quả nhiệm vụ kép, giải ngân cao nhất nguồn vốn chuyển tiếp, tạo nền tảng triển khai Chương trình giai đoạn mới, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Phân công cụ thể, bám sát tiến độ

Để tăng tốc thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, cấp ủy, chính quyền xã Vĩnh Tuy phân công nhiệm vụ theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả”. UBND xã đã thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, ban hành quy chế hoạt động; đồng thời phân bổ nguồn vốn ngân sách Trung ương năm 2026 cho các chương trình, nhiệm vụ theo quy định.

Đối với mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới năm 2027, xã đang hoàn thiện kế hoạch, dự kiến phân công 47 chỉ tiêu cho 10 đầu mối phụ trách. Các nhiệm vụ được xây dựng lộ trình theo từng quý, gắn với sản phẩm đầu ra cụ thể. Cùng với đó, xã tăng cường kiểm tra, duy trì giao ban, thường xuyên rà soát tiến độ từng chỉ tiêu; gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu.

Tăng ca, tăng kíp hoàn thành các dự án

Thực hiện các Dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia, Công ty TNHH 1 TV Đăng Vân là nhà thầu công trình sửa chữa, cải tạo tuyến đường bê tông từ xóm Nà Soi, thôn Bản Sáp đi thôn Nà Đon, xã Bắc Mê với tổng chiều dài tuyến hơn 700m và công trình sửa chữa đường bê tông Nà Phia, xã Bắc Mê có chiều dài tuyến đường 1.400m. Trước yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia, công ty đã chủ động huy động tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công tăng ca, tăng kíp, làm việc cả ngày nghỉ, ngày lễ khi cần thiết; bố trí cán bộ kỹ thuật thường xuyên bám sát công trường, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ, đội thi công; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Đồng thời, tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi, tổ chức thi công khoa học, hợp lý, bảo đảm chất lượng công trình, an toàn lao động và vệ sinh môi trường.