Tanzania: Sai phạm trong quản lý tài chính công kéo dài nhiều năm

Công ty Hàng không Tanzania ghi nhận những khoản lỗ lớn. Ảnh: ST

Sai phạm tồn đọng hàng chục năm

Theo các báo cáo kiểm toán, công tác quản lý tài chính công của quốc gia này đã ghi nhận những tín hiệu cải thiện đáng kể khi phần lớn cơ quan của Chính phủ nhận được các báo cáo kiểm toán tích cực trong năm tài chính 2024-2025.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả tích cực, CAG cũng phát hiện nhiều vấn đề đáng lo ngại tại một số cơ quan chủ chốt của Chính phủ. Các sai phạm được chỉ ra bao gồm những khoản thanh toán gian lận từ ngân sách công, các giao dịch mua bán bất động sản trái quy định và đặc biệt là tình trạng nhiều khuyến nghị kiểm toán từ các năm trước chưa được thực hiện trong thời gian dài.

Theo CAG, việc để tồn đọng những sai phạm nghiêm trọng trong báo cáo tài chính đã và đang khiến nhiều đơn vị đối mặt với khó khăn trong hoạt động, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ thất thoát ngân sách công nếu không được xử lý kịp thời.

Chiến dịch kiểm toán quy mô lớn của CAG bao gồm 1.553 cuộc kiểm tra trên nhiều hạng mục khác nhau, qua đó cung cấp bức tranh toàn diện về hệ thống quản lý tài chính công của Tanzania. Trong đó có 1.339 cuộc kiểm toán báo cáo tài chính, 18 cuộc kiểm toán hiệu quả hoạt động, 12 cuộc kiểm toán theo thời gian thực, 137 cuộc kiểm toán hệ thống công nghệ thông tin và 147 cuộc kiểm toán điều tra đặc biệt. Phạm vi rộng lớn của chiến dịch kiểm toán cho thấy nỗ lực tăng cường năng lực giám sát của CAG trước yêu cầu quản lý các hệ thống tài chính công ngày càng phức tạp.

Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Tanzania Charles Kichere đã trình bày các phát hiện kiểm toán trước Tổng thống Tanzania Samia Suluhu Hassan tại Phủ Tổng thống. Ông Charles Kichere cho biết: “Kết quả kiểm toán tổng thể cho thấy hầu hết các tổ chức đều tuân thủ các chuẩn mực báo cáo tài chính và tuân theo các quy định hiện hành. Kết quả tích cực này thể hiện sự tiến bộ so với những năm trước. Tuy nhiên, một số đơn vị có các hoạt động tài chính đáng lo ngại cần được khắc phục ngay”.

Báo cáo cũng bày tỏ lo ngại khi tỷ lệ thực hiện các khuyến nghị kiểm toán trước đây khá thấp. Trong số 38.181 khuyến nghị được đưa ra từ các năm trước, mới chỉ có 36,7% được thực hiện đầy đủ; 43,5% đang trong quá trình thực hiện, trong khi 7,5% chưa được thực hiện.

Đáng chú ý, một số khuyến nghị vẫn chưa được triển khai suốt 20 năm, nhiều trường hợp tồn đọng kéo dài. Đơn cử như Cơ quan Thuế vụ Tanzania hiện còn khoản nợ thuế lên tới 7,24 tỷ shilling (hơn 2,77 triệu USD) đã tồn đọng hơn 17 năm. Trong khi đó, Cơ quan Hàng hải có khoản nợ 658 triệu shilling chưa được thanh toán trong hơn 15 năm.

Theo đánh giá của CAG, thực trạng này phản ánh những thách thức mang tính hệ thống trong công tác quản trị và thực hiện trách nhiệm giải trình; đồng thời cho thấy các biện pháp khắc phục hiện nay chưa tạo được chuyển biến nhanh chóng và hiệu quả tại các tổ chức liên quan.

Tăng cường giám sát thực hiện khuyến nghị kiểm toán

Không chỉ chỉ ra các sai phạm trong quản lý tài chính công, báo cáo kiểm toán còn bày tỏ lo ngại về tình trạng nợ công gia tăng tại Tanzania. Theo báo cáo, tổng nợ quốc gia tính đến ngày 30/6/2025 đã đạt 110,05 nghìn tỷ shilling, tăng 12,7 nghìn tỷ shilling so với năm tài chính trước, tương đương mức tăng 13,04%.

CAG cũng cảnh báo về những khoản lỗ lớn tại các doanh nghiệp nhà nước, gây áp lực đáng kể lên nguồn lực tài chính của Chính phủ. Điển hình, Tổng công ty Hàng không Tanzania ghi nhận khoản lỗ 191,19 tỷ shilling trong năm tài chính 2024-025, tăng 108% so với năm trước. Tổng lỗ lũy kế của doanh nghiệp này kể từ khi thành lập đã lên tới 748 tỷ shilling. Tổng công ty Đường sắt Tanzania cũng gây ra nhiều tổn thất đáng kể. Báo cáo kiểm toán cho biết 328 vụ tai nạn tàu hỏa đã gây thiệt hại khoảng 3,06 tỷ shilling, đồng thời làm thất thoát nguồn thu lớn.

Các phát hiện kiểm toán này được đánh giá cao, phản ánh rõ các vấn đề về quản trị, vận hành và sử dụng nguồn lực công tại nhiều doanh nghiệp nhà nước.

Xem xét các báo cáo kiểm toán, Tổng thống Tanzania đánh giá CAG đã có nhiều tiến bộ trong việc triển khai kiểm toán trên phạm vi rộng lớn và ngày càng nâng cao chất lượng giám sát tài chính công. Ông Samia Suluhu Hassan cũng khẳng định Chính phủ sẽ sớm có hành động quyết đoán đối với các đơn vị đã để xảy ra tình trạng tồn đọng sai phạm kéo dài.

Tổng thống chỉ đạo Văn phòng Chính phủ theo dõi sát sao quá trình đánh giá và thực hiện toàn bộ khuyến nghị do CAG đưa ra. Đồng thời, tái khẳng định cam kết bảo đảm các nguồn lực công được quản lý liêm chính, phục vụ người dân và tăng cường trách nhiệm giải trình trong bộ máy nhà nước.

Báo cáo kiểm toán hiện đang được Quốc hội Tanzania xem xét theo quy định của Hiến pháp, để xây dựng các kế hoạch hành động phù hợp. Quốc hội sẽ tiếp tục thực hiện quy trình giám sát và xem xét trách nhiệm giải trình chính thức đối với các cơ quan, tổ chức của Chính phủ được xác định còn để tồn đọng thiếu sót trong nhiều năm./.

(Theo thechanzo.com)