Tạo cơ chế vượt trội để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo

Cô và trò Trường mầm non Lập Binh, tỉnh Tuyên Quang - Ảnh: VGP/Hoàng Giang.

Chính sách đặc thù

Nhất trí cao với mục tiêu và tinh thần đổi mới về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đại biểu Ma Thị Thúy - Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang ghi nhận, một trong những điểm mới được Nhân dân quan tâm là chủ trương miễn phí sách giáo khoa cho học sinh, hoàn thành vào năm 2030. Đối với các địa phương có điều kiện thì thực hiện sớm hơn tức là: từ năm học 2026 - 2027.

Theo đại biểu, đây là chính sách lớn, mang ý nghĩa sâu sắc về phúc lợi xã hội và công bằng trong giáo dục. Sách giáo khoa không chỉ là công cụ học tập, mà còn là biểu tượng của tri thức, phương tiện đầu tiên để mọi trẻ em tiếp cận quyền học tập bình đẳng được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận.

Đại biểu Ma Thị Thúy - Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Phạm Thắng.

Đại biểu Ma Thị Thúy đề xuất cho phép huy động nguồn lực xã hội hóa, quỹ học bổng, doanh nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội cùng tham gia cung cấp sách giáo khoa miễn phí, thay vì chỉ dựa vào ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, thí điểm mô hình “thư viện sách giáo khoa dùng chung” tại các trường phổ thông từ năm 2026, đặc biệt ở vùng nông thôn và miền núi, để học sinh được mượn và sử dụng lại sách giáo khoa miễn phí trong thời gian chờ triển khai đồng bộ.

Phát triển nguồn giáo viên tại chỗ

Đại biểu Lê Văn Dũng - Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng.

Đồng quan điểm, đại biểu Lê Văn Dũng - Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng khẳng định, đây là mong muốn của Nhân dân cả nước. Chủ trương thống nhất một bộ sách giáo khoa đồng bộ cả nước giống như trước đây là chính sách nhân văn.

Dẫn thực trạng giáo dục ở miền núi hiện còn nhiều khó khăn, đại biểu Lê Văn Dũng đề nghị, cần có chính sách đủ mạnh để thu hút giáo viên ở đồng bằng lên miền núi công tác, giảng dạy. Muốn vậy, phải đảm bảo cho giáo dục ở miền núi, vùng sâu, vùng xa phát triển và khắc phục cho được tình trạng miền núi thiếu giáo viên như thời gian qua.

Đại biểu cho rằng, cần ưu tiên cơ chế cử tuyển đối với người dân tộc thiểu số, các em sinh sống tại miền núi. Qua đó đảm bảo nguồn nhân lực giáo dục tại chỗ lâu dài và bền vững.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, ĐBQH tỉnh Tuyên Quang phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng.

Tán thành quan điểm phát triển giáo dục, đào tạo khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, song ông Nguyễn Đắc Vinh - Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội - cho rằng, để phát triển nguồn giáo viên tại chỗ và thực hiện được mục tiêu này, không nên thực hiện cơ chế cử tuyển, thay vào đó cần đầu tư cho dự bị đại học. Nếu còn đặt vấn đề cử tuyển thì sẽ khó bảo đảm chất lượng giáo viên.

Theo ông, đối tượng cử tuyển có khoảng cách xa với đối tượng đào tạo chính thức ở các trường đại học. Do vậy, để phát triển nguồn giáo viên tại chỗ, cần ưu tiên đầu tư các trường dự bị đại học để đào tạo thêm cho học sinh ở khu vực này.

Qua đó, giúp các em vững vàng bước vào học đại học. Có như vậy, sau khi các em tốt nghiệp đại học trở về làm việc thì mới có chất lượng tốt.

Đại biểu Phạm Thúy Chinh - Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng.

Đại biểu Phạm Thúy Chinh - Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang đề nghị, cần quy định và làm rõ hơn về cơ chế phối hợp giữa các cấp quản lý giáo dục từ Trung ương tới địa phương và giữa ngành giáo dục với cấp chính quyền địa phương.

Theo đại biểu, nguồn ngân sách phải đảm bảo lâu dài và cần có kịch bản chi tiết ở giai đoạn đầu cũng như giữa kỳ thực hiện cơ chế, chính sách này.

Liên quan đến tổ chức tuyển dụng và sử dụng lao động ngành giáo dục, đại biểu Phạm Thúy Chinh đề nghị, cần có nghiên cứu và nên giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chuẩn năng lực và quy trình minh bạch để đảm bảo tổ chức thực hiện hiệu quả.

Minh Phong