Tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Bốc xếp hàng hóa tại Cảng biển. (Ảnh: KHIẾU MINH)

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn năm 2026-2030, điều quan trọng không chỉ huy động thêm nguồn lực mới mà phải giải phóng những nguồn lực đang bị ách tắc. Chỉ cần doanh nghiệp bớt mất thời gian cho thủ tục, tiếp cận đất đai và vốn minh bạch hơn, môi trường kinh doanh ổn định, dễ dự báo, các chủ trương cải cách, mới thật sự chuyển hóa thành dự án, sản phẩm, việc làm và năng suất.

Việc khơi thông các điểm nghẽn thể chế được xem là cách nhanh nhất để tạo động lực phát triển mới cho doanh nghiệp trong mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước.

Thể chế mở đường cho doanh nghiệp

Trong hành trình từ ý tưởng đầu tư đến khi đi vào sản xuất, một doanh nghiệp có thể phải qua nhiều thủ tục liên quan quy hoạch, đất đai, môi trường, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy,...

Theo tổng hợp phản ánh của nhiều doanh nghiệp từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), riêng quy trình lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp phải đấu thầu có thể kéo dài nhiều năm; hồ sơ đi qua nhiều đầu mối, trong khi cùng một thông tin phải kê khai, nộp lại nhiều lần ở nhiều cấp. Nhiều dự án không hẳn thiếu vốn, thiếu nhà đầu tư, nhưng vẫn bị chậm tiến độ bởi thiếu một cơ chế phối hợp đủ nhanh, một đầu mối đủ rõ để chịu trách nhiệm.

Mục tiêu tăng trưởng từ 10%/ năm trở lên trong giai đoạn năm 2026-2030 đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ cách huy động và sử dụng nguồn lực. Thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách được Đảng và Nhà nước ban hành nhằm tháo gỡ rào cản, mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, sau hơn một năm triển khai, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo bệ đỡ quan trọng, khẳng định vị thế của kinh tế tư nhân, củng cố niềm tin và khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đầu tư của đội ngũ doanh nghiệp, doanh nhân.

Đặc biệt, từ cuối tháng 4 đến tháng 5 vừa qua, Chính phủ đã liên tiếp ban hành 11 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh nhằm tạo mọi thuận lợi cho doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với các thông tư của bộ, ngành, hiện đã có 321 thủ tục hành chính được phân cấp từ Trung ương về địa phương; 697 thủ tục hành chính và 1.754 điều kiện kinh doanh được cắt giảm; 704 thủ tục được đơn giản hóa.

Thời gian thực hiện thủ tục hành chính được cắt giảm 53%, tương đương 51.247 ngày trong tổng số 96.675 ngày; chi phí tuân thủ giảm 54,6% so với năm 2024, dự tính giúp tiết kiệm khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm cho xã hội.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhận định, những chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ thời gian qua đang truyền đi thông điệp mạnh mẽ về một nền hành chính được “thiết kế” lại theo hướng doanh nghiệp không chỉ là đối tượng quản lý, mà phải được coi là đối tác cùng phát triển.

Quan trọng hơn, việc cắt giảm không chỉ dừng ở bỏ bớt một số giấy tờ hay rút ngắn vài khâu thủ tục, mà đang “mở đường” cho doanh nghiệp, đặt nền móng cho sự chuyển dịch từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ cơ chế nặng về cấp phép sang cơ chế minh bạch hơn, dựa trên công khai thông tin, quản lý rủi ro và trách nhiệm giải trình.

Sản xuất, lắp ráp ô-tô tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Ford Việt Nam, Hải Phòng. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Song kết quả cải cách chỉ có ý nghĩa khi được đo bằng trải nghiệm thực tế của doanh nghiệp. Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 170.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm 2025, nhưng cũng có tới hơn 151.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 18,8%. Đây vẫn là chỉ báo cho thấy sức chống chịu của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế.

Bên cạnh đó, khó khăn về tiếp cận vốn vay ưu đãi và đất đai tiếp tục là hai điểm nghẽn lớn. Một khảo sát do VCCI công bố cho thấy, có 56,3% số doanh nghiệp cho rằng lãi suất và điều kiện vay vốn đối với khu vực tư nhân khó khăn hơn so với doanh nghiệp nhà nước; 45% đánh giá thủ tục vay vốn còn phiền hà; 74% từng phải trì hoãn hoặc hủy kế hoạch kinh doanh do vướng mắc thủ tục hành chính về đất đai.

Mở rộng không gian phát triển

Theo nhìn nhận của Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Nghiên cứu Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế-tài chính (Bộ Tài chính), cộng đồng doanh nghiệp, nhất là khu vực kinh tế tư nhân cần phải được nhìn nhận là động lực trung tâm của chiến lược tăng trưởng mới, thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của Việt Nam.

Trong khi kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, khu vực tư nhân phải được tạo điều kiện để lớn mạnh, trở thành lực lượng năng động, đổi mới và đóng góp thực chất hơn cho mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững.

Điều doanh nghiệp cần không chỉ là ưu đãi, mà trước hết là một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, thông thoáng và có thể dự báo. Nhà nước cần chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển, xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Khẩn trương tháo gỡ các “nút thắt” thể chế, cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và thu hẹp khoảng cách từ chủ trương đến thực thi.

Cùng với đó, cần có cơ chế đột phá để hình thành các doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, có sức dẫn dắt; hoàn thiện hành lang pháp lý khuyến khích đầu tư vào khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường.

Chủ tịch Công ty cổ phần Công nghệ thế hệ mới Hanel PT, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp tỉnh Bắc Ninh Trần Thu Trang cho rằng, tăng trưởng cao chỉ bền vững khi năng lực nội sinh của doanh nghiệp Việt Nam được nâng lên. Do đó, cần thúc đẩy kết nối thực chất giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Quan trọng không chỉ là số dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà là tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, nâng tỷ lệ nội địa hóa và giữ lại nhiều giá trị gia tăng trong nước.

Muốn vậy, doanh nghiệp phải chủ động đầu tư vào quản trị, nhân lực, công nghệ, chất lượng và năng lực giao hàng; từng bước làm chủ các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như nghiên cứu-phát triển, thiết kế, sở hữu trí tuệ và thương hiệu.

Có thể thấy, tăng trưởng hai con số không thể chỉ trông chờ vào đầu tư công, tín dụng hay dòng vốn bên ngoài. Nền tảng quyết định là môi trường chính sách ổn định, minh bạch, bảo đảm quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng để doanh nghiệp tính được chi phí, lượng hóa rủi ro và tự tin mở rộng đầu tư.