Tạo động lực để doanh nghiệp tư nhân vươn ra thị trường quốc tế

Xem xét giảm lãi suất, kéo dài kỳ hạn cho doanh nghiệp

Ngày 21/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại Hội trường, đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030; công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Trao đổi bên hành lang phiên thảo luận, về giải pháp bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số, ĐBQH Nguyễn Cao Sơn chia sẻ, hiện nay, cơ cấu doanh thu của khu vực doanh nghiệp tư nhân lớn vẫn còn một điểm đáng suy nghĩ, khi hơn 50% tập trung vào lĩnh vực tài chính và bất động sản. Trong khi đó, những lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Việt Nam khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu lại nằm ở các ngành như nông nghiệp, công nghiệp chế tạo, du lịch và kinh tế biển.

Đại biểu cho rằng, nếu doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào thị trường nội địa thì sẽ khó phát triển bền vững, cũng như chưa tạo ra nhiều giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Từ thực tế đó, đại biểu kiến nghị, trong giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ sẽ có thêm các chính sách đủ mạnh để thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân vươn ra thị trường quốc tế. Đồng thời, cần ưu tiên phát triển các lĩnh vực sản xuất, công nghệ, nghiên cứu - phát triển và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, cần tập trung hoàn thiện thể chế, nhất là bảo vệ quyền tài sản và hạn chế tình trạng hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Qua đó, sẽ góp phần nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực FDI, đồng thời nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia.

ĐBQH Nguyễn Cao Sơn (Phú Thọ). Ảnh: Hồ Long

Một thực tế khác được đại biểu chỉ ra đó là, dù mặt bằng lãi suất thời gian qua đã có xu hướng giảm, nhưng thực tế vẫn còn ở mức khá cao so với khả năng chịu đựng của nhiều doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh sản xuất, kinh doanh còn nhiều khó khăn. Vì vậy, cần có sự điều hành linh hoạt hơn để từng bước đưa lãi suất về mức hợp lý, chẳng hạn dưới 6%/năm đối với các lĩnh vực ưu tiên. Đồng thời, cũng cần xem xét nới lỏng điều kiện tiếp cận tín dụng và kéo dài kỳ hạn vay để doanh nghiệp có thêm dư địa phục hồi và phát triển.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng phản ánh, hiện nay, việc xây dựng nhà ở xã hội đang đối mặt với nhiều ách tắc do thiếu cơ chế và lãi suất huy động cao, do đó, cần sớm ban hành chính sách thay thế mang tính ổn định, lâu dài. Ngoài ra, có thể nghiên cứu cơ chế bù lãi suất hoặc cho phép doanh nghiệp vay thương mại nhưng được tính chi phí lãi vay vào giá thành một cách hợp lý. Như vậy mới có thể hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, ngân hàng, doanh nghiệp và người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển phân khúc nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Một vướng mắc lớn hiện nay được đại biểu chỉ ra là rủi ro pháp lý liên quan đến nguồn gốc vật liệu xây dựng, khiến doanh nghiệp rơi vào tình thế “không thể làm đúng một cách an toàn”. Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị, cần công khai trên phạm vi toàn quốc danh mục các mỏ vật liệu hợp pháp; có cơ chế bảo vệ doanh nghiệp trong trường hợp đã thực hiện đúng quy trình nhưng bị đối tác cung cấp vật liệu gian dối; đồng thời quy định rõ nguyên tắc “ai sai người đó chịu trách nhiệm”.

Bỏ thủ tục “nhiệm vụ quy hoạch” ở nơi đã rõ định hướng

Liên quan đến vấn đề đầu tư công, hạ tầng và không gian phát triển sau sáp nhập, theo đại biểu, để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, cần mạnh dạn phân cấp cho cấp xã làm chủ đầu tư đối với các dự án có quy mô dưới 200 tỷ đồng, qua đó giảm tải cho các ban quản lý dự án cấp tỉnh đang quá tải hiện nay. Đồng thời, tập trung nguồn lực cho cấp xã, nhất là các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn để bảo đảm thực hiện các chỉ tiêu phát triển được giao.

Đại biểu đề nghị, cần có chính sách ưu tiên đầu tư nguồn lực mạnh hơn cho các địa phương sau sáp nhập nhưng đang có dấu hiệu chững lại trong thu hút đầu tư, nhằm tránh hình thành các “vùng trũng” phát triển trong thời gian tới.

Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ tham dự kỳ họp. Ảnh: Lâm Hiển

Thực tế, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều xã mới được hình thành từ việc sáp nhập giữa các địa bàn thuộc và không thuộc vùng CT229 (vùng ATK) đang gây lúng túng trong việc xác định phạm vi áp dụng chính sách, qua đó ảnh hưởng đến thu hút đầu tư và triển khai phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Do đó, Chính phủ cần sớm ban hành hướng dẫn rõ ràng về cơ chế, chính sách áp dụng đối với các xã mới sáp nhập có yếu tố CT229. Đồng thời, quy định rõ mốc giới đất quốc phòng và phần diện tích không thuộc đất quốc phòng, tạo điều kiện để địa phương có cơ hội thu hút đầu tư. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu xây dựng một đề án riêng cho khu vực CT229, trong đó khuyến khích các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực quốc phòng tham gia đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của vùng.

Mặt khác, đại biểu cũng đề nghị, Quốc hội nghiên cứu sửa Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn theo hướng cắt giảm thủ tục “lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch” đối với các trường hợp không thực sự cần thiết, nhất là quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết tại khu vực đã có quy hoạch cấp trên rõ ràng. Thực tế, nội dung “nhiệm vụ quy hoạch” đã bao quát nhiều nội dung cốt lõi và tiếp tục lặp lại trong bước lập đồ án. Quy trình hiện hành gồm nhiều bước nối tiếp, kéo dài thời gian xử lý, làm tăng chi phí và chậm tiến độ chuẩn bị đầu tư. Trong khi đó, pháp luật hiện hành cũng đã cho phép miễn thủ tục này ở một số trường hợp, cho thấy có những khu vực định hướng đã đủ rõ để không cần thêm một tầng nấc trung gian.

Về bản chất, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết là bước cụ thể hóa quy hoạch cấp trên, nên khi định hướng đã rõ, có thể xem xét cho phép đi thẳng vào lập và phê duyệt đồ án. Đề xuất này phù hợp với chủ trương của Đảng về cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao hiệu quả bộ máy.

Do đó, chỉ nên duy trì thủ tục nhiệm vụ quy hoạch đối với trường hợp thật sự cần thiết; đối với các khu vực đã có quy hoạch cấp trên rõ ràng, cho phép lập, thẩm định, phê duyệt trực tiếp đồ án, hoặc lồng ghép nội dung nhiệm vụ quy hoạch vào hồ sơ để giảm bớt một vòng thủ tục. Đây là giải pháp thiết thực nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực hấp thụ vốn và thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh, bền vững.

Về thủ tục đánh giá tác động môi trường (ĐTM), hiện còn nặng tiền kiểm, đại biểu đề nghị, cần chuyển mạnh sang hậu kiểm theo hướng, chỉ yêu cầu ĐTM với những dự án nguy cơ xảy ra ô nhiễm cao; đồng thời, quản lý bằng tiêu chuẩn và giám sát thực tế khi dự án đi vào hoạt động.