Tạo “đường băng” chính sách cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, khơi động lực tăng trưởng hai con số

Khoa học công nghệ tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn

Tại tọa đàm đối thoại chính sách và hành động với chủ đề “Doanh nghiệp Thủ đô hành động vì mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số” do Văn phòng UBND TP. Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (Hanoisme) tổ chức ngày 25/8, TS. Nguyễn Việt Hùng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội khẳng định, trong bất kỳ nền kinh tế nào, doanh nghiệp nhỏ và vừa đều giữ vai trò quan trọng. Ngay cả những nền kinh tế công nghiệp phát triển hàng đầu cũng xác định khu vực này là sức sống, là động lực phát triển, bởi doanh nghiệp nhỏ và vừa góp phần hoàn thiện chuỗi giá trị của các ngành kinh tế.

Phân tích về các động lực tăng trưởng trong thời gian tới, ông Nguyễn Việt Hùng cho rằng, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là những động lực chủ chốt về trung và dài hạn.

Trong ngắn hạn, Hà Nội có thể khai thác dư địa từ các lĩnh vực như đầu tư công, xây dựng, giao thông, logistics, bán buôn, bán lẻ... Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng cao trong khoảng 5 năm tới và xa hơn, ngay từ bây giờ, cần chuẩn bị nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực của doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Việt Hùng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội trao đổi tại tọa đàm.

Theo ông Nguyễn Việt Hùng, nếu không có sự chuẩn bị quyết liệt, bài bản, sẽ khó tạo ra những động lực mới đủ mạnh để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn.

Từ yêu cầu này, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần chủ động đầu tư cho công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời nâng cao năng lực quản trị. Với cơ cấu tổ chức gọn nhẹ, khu vực doanh nghiệp này có lợi thế về khả năng thích ứng, nhanh nhạy với thị trường và linh hoạt trong đổi mới phương thức quản trị, sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Việt Hùng cũng nhấn mạnh, nếu chỉ có nỗ lực của doanh nghiệp, thì chưa đủ. Chính sách, thủ tục hành chính và môi trường kinh doanh cần thực sự minh bạch, công khai, phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển.

Doanh nghiệp cần chủ động “đón” các không gian phát triển mới

Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, GS.TS Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hanoisme cho rằng, bên cạnh việc Nhà nước tạo môi trường thuận lợi, điều quan trọng là doanh nghiệp nhỏ và vừa phải nâng cao khả năng hấp thụ chính sách, chủ động tận dụng những không gian phát triển mới của Hà Nội, từ hạ tầng, đô thị thông minh, chuyển đổi số đến tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và phát triển kinh tế xanh.

Theo GS.TS Mạc Quốc Anh, các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần đặc biệt quan tâm đến khả năng hấp thụ những chính sách đã được ban hành từ đầu năm 2025 đến nay, trong đó có Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW. Đây là điều kiện quan trọng để chính sách thực sự đi vào cuộc sống và tạo động lực cho doanh nghiệp phát triển.

Ông Mạc Quốc Anh cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tận dụng 4 không gian phát triển mới của Thủ đô.

Thứ nhất là không gian từ phát triển hạ tầng. Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, giao thông, logistics và hạ tầng xanh. Đây là cơ hội để đầu tư công dẫn dắt các nguồn lực xã hội, trong đó có khu vực doanh nghiệp tư nhân quy mô nhỏ và vừa.

Thứ hai là không gian từ đô thị thông minh và dịch vụ số. Các lĩnh vực như giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ số phù hợp với khả năng tham gia của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sự phát triển của công dân số, xã phường số cũng mở ra những phân khúc mới để doanh nghiệp tham gia theo đúng năng lực. Theo ông Mạc Quốc Anh, doanh nghiệp nhỏ và vừa không nhất thiết phải làm tổng thầu, mà nên tập trung vào lĩnh vực có sở trường, từng bước tích lũy năng lực để trở thành nhà cung cấp chuyên sâu cho các tập đoàn lớn.

Thứ ba là không gian từ chuyển đổi số và đổi mới công nghệ. Đây cũng là giải pháp để doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ. Việc ứng dụng các nền tảng số trong giải quyết thủ tục hành chính có thể giúp doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí đi lại và nguồn lực thực hiện thủ tục.

Thứ tư là không gian tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các doanh nghiệp FDI. Với sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp FDI trên địa bàn, trong đó có Khu công nghệ cao Hòa Lạc và các khu công nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa có cơ hội trở thành nhà cung cấp cho cả các tập đoàn tư nhân trong nước và doanh nghiệp FDI.

Từ đó, GS.TS Mạc Quốc Anh cho rằng, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy bán một sản phẩm sang cung cấp một chuỗi cung ứng, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Theo ông, khi một doanh nghiệp xây dựng được mô hình thành công và tham gia sâu vào chuỗi, mô hình đó có thể trở thành kinh nghiệm để các doanh nghiệp khác học hỏi.

Bên cạnh đó, kinh tế xanh, kinh tế sáng tạo và các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao cũng là những dư địa đáng chú ý. Với lượng khách du lịch lớn mỗi năm, Hà Nội có nhiều cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia kinh tế đêm, kinh tế xanh và các dịch vụ giá trị gia tăng cao.

GS.TS Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hanoisme chia sẻ tại tọa đàm.

Vốn không chỉ nhìn vào tài sản bảo đảm

Ở góc độ nhà đầu tư, ông Nguyễn Minh Hạnh - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ Việt Cát cho rằng, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tài sản bảo đảm mà còn quan tâm đến mô hình kinh doanh, khả năng tự cân đối dòng tiền, kế hoạch tăng trưởng và khả năng sử dụng nguồn vốn mới để tạo ra sự phát triển.

Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp nhỏ và vừa phải nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng mô hình kinh doanh hiệu quả và có kế hoạch sử dụng vốn rõ ràng nếu muốn mở rộng quy mô.

Trong khi đó, TS. Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ chia sẻ, doanh nghiệp đang đứng trước giai đoạn có nhiều thay đổi nhanh chóng. Do đó, doanh nghiệp cần thay đổi cách thức quản trị, hướng tới sự chuẩn chỉnh để có thể tiếp cận vốn và tận dụng tốt hơn các chính sách hỗ trợ.

TS. Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) chia sẻ tại tọa đàm.

Theo TS. Bùi Thanh Minh, doanh nghiệp không chỉ cần Nhà nước tạo “đường băng” chính sách, mà bản thân doanh nghiệp cũng phải sẵn sàng biến cơ hội thành thực tế phát triển. Doanh nghiệp cần bài bản hơn trong quản trị, suy nghĩ lớn hơn để mở rộng thị trường, thậm chí hướng tới thị trường toàn cầu.

Ông Minh cũng cho rằng, trong quá trình chuyển đổi, doanh nghiệp cần chấp nhận những thay đổi và có thời gian để chuẩn hóa. Chính sách và việc thực thi chính sách cần có tinh thần “khoan dung tuân thủ”, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhận diện thiếu sót, hoàn thiện hệ thống và từng bước chuẩn hóa hoạt động.

Từ những trao đổi tại tọa đàm, có thể thấy, để doanh nghiệp nhỏ và vừa thực sự đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số, cần sự đồng hành từ cả hai phía.

Thành phố tiếp tục tạo lập môi trường, chính sách và điều kiện thuận lợi; doanh nghiệp chủ động đổi mới, nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ, tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và từng bước nâng cao sức cạnh tranh./.