Tạo hình nghệ thuật từ bánh để mang hình ảnh và câu chuyện Việt Nam đến công chúng

Kể chuyện lịch sử bằng... bánh

Với tác phẩm bánh nghệ thuật cao hơn một mét nhân dịp 30/4, Nguyễn Hữu Thiên Ân (26 tuổi, TP Hồ Chí Minh) đã thu hút sự chú ý nhờ cách thể hiện mới lạ, chuyển tải câu chuyện về lịch sử, hòa bình và tình mẫu tử.

Bạn Nguyễn Hữu Thiên Ân bên tác phẩm chiếc bánh "Khuyết" cao hơn 1 mét của mình.

Được thực hiện bằng chất liệu fondant hiện đại kết hợp kỹ thuật tạo hình thủ công, tác phẩm không chỉ tạo ấn tượng về mặt thị giác, mà còn gợi nhắc ký ức chiến tranh, sự hy sinh của thế hệ đi trước và khát vọng đoàn tụ của nhiều gia đình Việt Nam trong những năm tháng đất nước còn chia cắt.

Nguyễn Hữu Thiên Ân cho biết đã gắn bó với nghề bánh khoảng 7 năm và hiện làm đầu bếp bánh tự do. Thay vì đi theo hướng sản xuất bánh thông thường, Ân lựa chọn sáng tạo các tác phẩm bánh nghệ thuật, lấy cảm hứng từ văn hóa truyền thống, đời sống gia đình và những câu chuyện mang bản sắc Việt.

Nguyễn Hữu Thiên Ân phác thảo ý tưởng trên giấy trước khi thực hiện tác phẩm bánh.

Theo Thiên Ân, tác phẩm lần này mang tên “Khuyết”, được giới thiệu trong dịp 30/4, với mong muốn đem đến góc nhìn gần gũi hơn về lịch sử dân tộc, thông qua hình thức thể hiện mới.

“Tôi không xem đây là bánh Việt theo nghĩa truyền thống, mà là một tác phẩm sử dụng chất liệu hiện đại để kể câu chuyện về lịch sử, con người Việt Nam. Điều ý nghĩa nhất khi tác phẩm được giới thiệu đúng dịp 30/4 không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là cơ hội để những hình ảnh, câu chuyện và tinh thần Việt Nam được nhìn thấy theo cách gần gũi hơn với thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế”, Thiên Ân chia sẻ.

Ý tưởng thực hiện tác phẩm đến từ một dòng trạng thái trên mạng xã hội với câu hỏi: “Ước mơ của mẹ là gì?”. Theo Thiên Ân, nhiều câu trả lời thường xoay quanh mong muốn con cái trưởng thành, thành công, có cuộc sống hạnh phúc. Tuy nhiên, khi đặt trong hoàn cảnh chiến tranh, tác giả cho rằng ước mơ của người mẹ lúc ấy có lẽ giản dị hơn rất nhiều: chiến tranh kết thúc, đất nước thống nhất và con được trở về nhà.

Từ suy nghĩ đó, Ân chọn hình tượng người mẹ Việt Nam làm trung tâm tác phẩm. Theo tác giả, đây là lời tri ân dành cho những người phụ nữ không trực tiếp bước ra chiến trường nhưng mang nỗi đau và sự mất mát suốt một đời.

Gương mặt người mẹ được tạo hình công phu là điểm nhấn của tác phẩm.

Điểm nhấn của tác phẩm là gương mặt người mẹ được tạo hình nổi bật ở vị trí trung tâm. Tác giả cho biết muốn thể hiện nhiều lớp cảm xúc trên gương mặt ấy: nỗi buồn khi mất người thân, sự uất nghẹn trước những gì chiến tranh đã cướp đi, nhưng cũng có cả sức chịu đựng và niềm tin.

Bao quanh hình tượng người mẹ là không gian tái hiện một phần hệ thống địa đạo. Theo Thiên Ân, chi tiết này nhằm giúp người xem hình dung rõ hơn về nơi sinh hoạt, chiến đấu đầy gian khó của các chiến sĩ trong thời chiến. Không gian chật hẹp, thiếu ánh sáng và nhiều hiểm nguy là minh chứng cho tinh thần chiến đấu bền bỉ của thế hệ cha anh.

Bên cạnh đó là hình ảnh mái nhà tranh dưới tán lá dừa, gợi nhớ khung cảnh làng quê Việt Nam. Theo tác giả, mái nhà tuy mỏng manh trước bom đạn nhưng vẫn tồn tại sau chiến tranh, cũng như con người Việt Nam dù trải qua nhiều thử thách vẫn kiên cường vươn lên.

Hình ảnh địa đạo được tái hiện trên tác phẩm bánh, gợi nhắc những năm tháng kháng chiến gian khó.

Ở phần trên của bố cục là hình ảnh đoàn người trong ngày chiến thắng cùng lá cờ đỏ sao vàng tung bay. Sự tương phản giữa không gian tối sâu phía dưới và không khí rộn ràng phía trên được tác giả sử dụng để nhấn mạnh rằng hòa bình hôm nay là thành quả của rất nhiều hy sinh, mất mát.

Nhiều người khi đến xem đã dừng lại khá lâu để quan sát từng chi tiết trên tác phẩm. Không ít ý kiến cho rằng cách kể chuyện lịch sử bằng bánh nghệ thuật tạo cảm giác gần gũi, dễ tiếp cận hơn, nhất là với người trẻ.

Gìn giữ giá trị truyền thống

Để hoàn thiện tác phẩm cao hơn một mét, Thiên Ân cho biết phải dành nhiều thời gian từ khâu lên ý tưởng, dựng kết cấu đến xử lý từng chi tiết nhỏ. Với dòng bánh fondant nghệ thuật, ngoài yêu cầu thẩm mỹ, người thực hiện còn phải tính toán độ chắc chắn của khung đỡ, khả năng chịu lực cũng như độ ổn định của tổng thể tác phẩm.

Khó khăn lớn nhất, theo Thiên Ân, là phần tái hiện gương mặt người mẹ. Đây không chỉ là yêu cầu về tạo hình giống thật mà còn phải truyền tải được cảm xúc để người xem có thể cảm nhận ngay khi tiếp cận.

“Em muốn khi người xem đứng ở các góc khác nhau sẽ cảm nhận được những trạng thái khác nhau trên gương mặt ấy. Có thể là nỗi buồn, sự chờ đợi, nỗi đau hay cả niềm hy vọng”, Thiên Ân nói.

Theo Thiên Ân chia sẻ, đôi mắt người mẹ là phần hồn của tác phẩm.

Chính vì vậy, phần khuôn mặt là chi tiết được chỉnh sửa nhiều nhất trong suốt quá trình thực hiện. Chỉ một thay đổi nhỏ ở ánh mắt, đường nét hay độ nghiêng của khuôn mặt cũng có thể làm thay đổi cảm xúc chung của toàn bộ tác phẩm.

Theo Thiên Ân, dù đang theo đuổi dòng bánh nghệ thuật hiện đại, sức hút của bánh Việt truyền thống vẫn luôn bền vững trong đời sống hôm nay. Điều giữ chân công chúng không chỉ nằm ở hương vị mà còn là những ký ức gắn với gia đình, với tuổi thơ và các dịp sum họp.

“Những chiếc bánh truyền thống thường gắn với gia đình, với dịp sum họp hay những thời điểm đặc biệt trong năm. Khi nhắc đến bánh, nhiều người nhớ về tuổi thơ, về căn bếp nhà mình, về người thân. Đó là giá trị rất riêng mà không phải món ăn nào cũng có”, Thiên Ân chia sẻ.

Tác phẩm “Memories” - bức chân dung một cụ bà được thể hiện trên nền fondant, kết hợp cùng các chi tiết tạo hình những món ăn quen thuộc như canh khổ qua, thịt kho trứng của Thiên Ân giành huy chương Bạc hạng mục bánh nghệ thuật tại cuộc thi Battle of the Chefs 2024 ở Malaysia.

Từ góc nhìn của người làm nghề, Ân cho rằng thế hệ trẻ hoàn toàn có thể tiếp cận truyền thống bằng những cách mới. Việc sử dụng chất liệu hiện đại, hình thức mới hay ngôn ngữ thẩm mỹ đương đại không đồng nghĩa với việc rời xa cội nguồn, mà có thể trở thành cầu nối để những câu chuyện cũ đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Trước “Khuyết”, Thiên Ân từng thực hiện nhiều tác phẩm bánh nghệ thuật khác như “Hòa hợp”, “Hỷ sự hát bội”, “Hồi ức”. Trong đó, “Hồi ức” là tác phẩm mà tác giả đặc biệt tâm đắc khi lấy cảm hứng từ bữa cơm gia đình Việt Nam. Các chủ đề được lựa chọn cho thấy sự quan tâm xuyên suốt của người trẻ này đối với văn hóa truyền thống và đời sống gia đình Việt.

Tác phẩm "Bánh cưới hát bội".

Theo Thiên Ân, dịp lễ 30/4 là thời điểm có ý nghĩa đặc biệt để giới thiệu những tác phẩm mang hình ảnh và câu chuyện Việt Nam đến công chúng trong và ngoài nước. Không chỉ là một sản phẩm bánh nghệ thuật, tác phẩm lần này còn là cách chuyển tải tinh thần dân tộc qua hình thức dễ tiếp cận hơn.

“Em mong mỗi người Việt khi nhìn vào tác phẩm sẽ cảm thấy có sự kết nối cảm xúc, biết ơn thế hệ đi trước và trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay. Với du khách quốc tế, em hy vọng họ có thể hiểu thêm về Việt Nam theo cách gần gũi và sinh động hơn”, Thiên Ân bày tỏ.

Tác phẩm bánh nghệ thuật tái hiện hình tượng người mẹ Việt Nam trong không khí chào mừng đại lễ 30/4.

Trong không khí hướng tới ngày 30/4, những sáng tạo như tác phẩm của Nguyễn Hữu Thiên Ân góp phần làm phong phú thêm không khí chào mừng đại lễ, đồng thời cho thấy văn hóa Việt Nam có thể được chuyển tải bằng nhiều hình thức gần gũi với đời sống đương đại.