Tạo nền tảng để phát triển công nghiệp hàng hải theo hướng hiện đại, đồng bộ

Phát triển hệ sinh thái công nghiệp hàng hải, cơ khí biển hiện đại, xanh, số và nâng cao năng lực tự chủ

Mục đích của Kế hoạch nhằm tổ chức triển khai thực hiện đầy đủ, kịp thời, hiệu quả các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp nêu tại Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18/7/2026 của Văn Phòng Trung ương Đảng về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về Phát triển Công nghiệp hàng hải Quốc gia (Thông báo kết luận); tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đồng thời, khẩn trương tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn lực, phát huy hiệu quả năng lực hiện có của ngành công nghiệp hàng hải; tập trung xử lý các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách, thị trường, khoa học và công nghệ, nguồn nhân lực, tài chính và tổ chức thực hiện, tạo nền tảng để phát triển công nghiệp hàng hải theo hướng hiện đại, đồng bộ, tự chủ và có năng lực cạnh tranh.

10 nhiệm vụ, giải pháp 

Kế hoạch đặt ra 10 nhiệm vụ, giải pháp bao gồm:

1- Tổ chức quán triệt, tuyên truyền và cụ thể hóa Thông báo kết luận.

2- Xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

3- Rà soát, đánh giá, phân loại năng lực công nghiệp hàng hải quốc gia.

4- Hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

5- Hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh, bảo hiểm và huy động nguồn lực phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

6- Tổ chức lại thị trường, phát huy hiệu quả năng lực hiện có và phát triển thị trường công nghiệp hàng hải, cơ khí biển.

7- Phát triển hệ sinh thái công nghiệp hàng hải, cơ khí biển hiện đại, xanh, số và nâng cao năng lực tự chủ.

8- Đẩy mạnh hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

9- Phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh lưỡng dụng.

10- Hình thành các trung tâm, cụm liên kết công nghiệp hàng hải, cơ khí biển trọng điểm.

Đánh giá, phân loại toàn diện thực trạng, năng lực của công nghiệp hàng hải

Về rà soát, đánh giá, phân loại năng lực công nghiệp hàng hải quốc gia, theo Kế hoạch, sẽ tổ chức rà soát, đánh giá, phân loại toàn diện thực trạng và năng lực của công nghiệp hàng hải quốc gia, trong đó tập trung đánh giá năng lực thiết kế, đóng mới, sửa chữa, hoán cải phương tiện thủy; công nghiệp cơ khí biển, công nghiệp hỗ trợ; hệ thống cơ sở sản xuất, hạ tầng kỹ thuật; năng lực nghiên cứu, phát triển, đăng kiểm, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; nguồn nhân lực, khoa học và công nghệ; thị trường, tài chính và các yếu tố bảo đảm phát triển ngành.

Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá thống nhất, thực hiện điều tra, cập nhật và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công nghiệp hàng hải, bảo đảm phản ánh đầy đủ năng lực của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hạ tầng, công nghệ, thiết bị, nguồn nhân lực và các nguồn lực khác phục vụ công tác quản lý nhà nước, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển.

Trên cơ sở kết quả rà soát, xác định rõ năng lực cần được bảo toàn, đầu tư nâng cấp, liên kết phát triển, chuyển đổi hoặc sắp xếp lại; nhận diện các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, tài sản, công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực có ý nghĩa chiến lược để có giải pháp quản lý, khai thác và phát triển phù hợp; đồng thời đề xuất các cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.

Nghiên cứu, đề xuất các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp hàng hải

Về hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh, bảo hiểm và huy động nguồn lực phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia, theo Kế hoạch, sẽ nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh và bảo hiểm phù hợp với đặc thù của ngành công nghiệp đóng tàu, nhất là đối với các hợp đồng đóng mới, sửa chữa, hoán cải phương tiện có quy mô lớn, thời gian thực hiện dài, yêu cầu vốn đầu tư lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Nghiên cứu, đề xuất các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp hàng hải theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng mục tiêu, phù hợp với quy định của pháp luật và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên; gắn việc hỗ trợ với năng lực của doanh nghiệp, hiệu quả dự án, khả năng hoàn trả vốn, kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ đóng góp vào nâng cao năng lực công nghiệp quốc gia.

Hoàn thiện cơ chế huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, nguồn vốn của doanh nghiệp, nguồn vốn tín dụng, thị trường vốn, hợp tác công tư và các nguồn lực hợp pháp khác để đầu tư phát triển công nghiệp hàng hải; ưu tiên bố trí nguồn lực cho các lĩnh vực then chốt, các dự án có tính lan tỏa, có khả năng làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Khuyến khích các tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính, doanh nghiệp bảo hiểm phát triển các sản phẩm tín dụng, bảo lãnh và bảo hiểm phù hợp với đặc thù của ngành công nghiệp đóng tàu và các lĩnh vực có liên quan, trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật và bảo đảm an toàn hoạt động.

Hình thành một số trung tâm và cụm liên kết công nghiệp hàng hải 

Hình thành một số trung tâm và cụm liên kết công nghiệp hàng hải, cơ khí biển trọng điểm trên cơ sở lợi thế về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kết cấu hạ tầng, nguồn nhân lực và năng lực của doanh nghiệp; bảo đảm chuyên môn hóa, phân công hợp lý, liên kết chặt chẽ với hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa, logistics, công nghiệp hỗ trợ và các ngành công nghiệp có liên quan; tránh đầu tư dàn trải, phân tán nguồn lực và trùng lặp trong đầu tư; khuyến khích phát triển các trung tâm sửa chữa, hoán cải, tháo dỡ, tái chế phương tiện thủy theo mô hình kinh tế tuần hoàn; thúc đẩy áp dụng công nghệ tiên tiến, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật và các tiêu chuẩn quốc tế về lao động, an toàn, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong quy hoạch, đầu tư, quản lý và phát triển các trung tâm, cụm liên kết công nghiệp hàng hải và đường thủy; phát huy hiệu quả liên kết vùng, huy động các nguồn lực của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để phát triển đồng bộ hệ sinh thái công nghiệp hàng hải quốc gia./.