Tạo thuận lợi cho người dân trong cấp phép xây dựng

Với nhiều quy định mới theo hướng rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và mở rộng đối tượng được miễn giấy phép xây dựng, các chính sách mới đang tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng.

Cắt giảm nhiều thủ tục

Một trong những thay đổi được người dân đặc biệt quan tâm là thời gian giải quyết thủ tục cấp giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ được rút ngắn đáng kể. Theo quy định mới, kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, việc cấp mới, điều chỉnh, sửa chữa, cải tạo, di dời hoặc cấp giấy phép xây dựng có thời hạn chỉ còn tối đa 7 ngày làm việc; đối với gia hạn hoặc cấp lại giấy phép chỉ còn 5 ngày làm việc.

Người dân tổ dân phố My Điền 2, phường Nếnh chấp hành tốt quy định về cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ.

Ông Trịnh Quang Tùng, Phó Trưởng Phòng Quản lý hoạt động xây dựng (Sở Xây dựng) cho biết: “Đây là một trong những nội dung cải cách nổi bật nhất của các nghị định mới. Bên cạnh việc rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, văn bản mới còn quy định rõ trách nhiệm và thời gian xử lý của từng khâu trong quy trình giải quyết. Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan cấp phép phải hoàn thành việc thẩm định hồ sơ, kiểm tra thực địa nếu cần và lấy ý kiến các cơ quan liên quan”.

Theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025, nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500 m² được miễn giấy phép xây dựng nếu không thuộc các khu vực phải quản lý theo quy hoạch hoặc quy chế quản lý kiến trúc theo quy định tại điểm g khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng.

Đặc biệt, cơ quan tiếp nhận chỉ được yêu cầu người dân bổ sung hồ sơ một lần. Nếu hồ sơ đã được bổ sung theo yêu cầu mà vẫn không đáp ứng thì cơ quan có thẩm quyền phải thông báo rõ lý do không cấp giấy phép. Quy định này góp phần khắc phục tình trạng yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần như trước đây.

Không chỉ rút ngắn thời gian giải quyết, các nghị định mới còn thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng. Theo đó, việc tiếp nhận hồ sơ cấp phép xây dựng được thực hiện chủ yếu trên môi trường điện tử thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia; chỉ trong trường hợp phát sinh sự cố khách quan mới tiếp nhận hồ sơ trực tiếp. Kết quả giải quyết cũng được trả trực tuyến hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích, góp phần giảm thời gian đi lại, chi phí thực hiện thủ tục cho người dân.

Một điểm mới khác được đánh giá tạo thuận lợi lớn là việc mở rộng đối tượng được miễn giấy phép xây dựng. Theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025, nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500 m² được miễn giấy phép xây dựng nếu không thuộc các khu vực phải quản lý theo quy hoạch hoặc quy chế quản lý kiến trúc theo quy định tại điểm g khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng.

Quy định này thể hiện rõ định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm bớt thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm quản lý bằng quy hoạch, quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và tăng cường kiểm tra trong quá trình thi công.

Hướng dẫn công bố khu vực được miễn giấy phép xây dựng

Ngay sau khi các quy định mới có hiệu lực, các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã chủ động rà soát, cập nhật quy trình giải quyết thủ tục, đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu đúng, thực hiện đúng quy định.

Ông Triệu Tiến Đạt, Trưởng Phòng Kinh tế - hạ tầng và đô thị phường Bắc Giang cho biết: “Cán bộ chuyên môn đã trực tiếp hướng dẫn người dân về trình tự, thành phần hồ sơ cũng như giải thích những điểm mới của pháp luật xây dựng ngay từ khi tiếp nhận hồ sơ”.

Ông Đạt phân tích, đối với địa bàn phường Bắc Giang, do toàn bộ khu vực đã có quy hoạch đô thị nên các hộ gia đình, cá nhân vẫn phải thực hiện thủ tục xin giấy phép xây dựng trước khi khởi công, trừ những trường hợp thuộc diện được miễn theo quy định của pháp luật. Vì vậy, công tác tuyên truyền được địa phương đặc biệt chú trọng nhằm tránh tình trạng người dân hiểu chưa đầy đủ dẫn đến vi phạm.

Trước khi khởi công tại khu vực được miễn cấp phép xây dựng, ông Nguyễn Văn Dũng chỉ cần thông tin cho cán bộ tổ dân phố Đặng Xá, phường Kinh Bắc.

Qua thực tế triển khai trong những ngày đầu của quy định mới, toàn tỉnh chưa ghi nhận những vướng mắc lớn phát sinh. Phần lớn người dân đánh giá cao các quy định mới bởi thủ tục được đơn giản hóa, nhiều chi phí được cắt giảm, trong khi việc giải quyết hồ sơ vẫn bảo đảm đúng thời hạn.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, tổ dân phố Đặng Xá, phường Kinh Bắc, việc đơn giản thủ tục giúp người dân giảm đáng kể thời gian đi lại, chờ đợi. Người dân thuận lợi khi xây dựng nhà ở, còn cơ quan quản lý tập trung thực hiện hậu kiểm, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để bảo đảm trật tự xây dựng.

Bên cạnh những thuận lợi, Sở Xây dựng cũng xác định việc giảm thủ tục hành chính không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Trọng tâm quản lý sẽ chuyển từ cấp phép sang kiểm soát việc tuân thủ quy hoạch, quy chế quản lý kiến trúc, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chất lượng công trình trong suốt quá trình xây dựng.

Theo định hướng của Sở Xây dựng, thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục hướng dẫn các địa phương rà soát, công khai các khu vực được miễn giấy phép xây dựng; đẩy mạnh giải quyết hồ sơ trực tuyến; nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong quản lý trật tự xây dựng; đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân nắm rõ quyền lợi cũng như trách nhiệm của mình khi thực hiện các hoạt động xây dựng.

Việc triển khai đồng bộ các quy định mới không chỉ tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, công khai, minh bạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng trên địa bàn tỉnh.