Tập đoàn Ý tiếp sức Việt Nam rút ngắn khoảng cách công nghệ không gian

Bài toán làm chủ công nghệ không gian

Tháng 6/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1131/QĐ-TTg phê duyệt danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Trong 11 nhóm công nghệ ưu tiên, công nghệ hàng không, vũ trụ được xác định là một trong những trụ cột quan trọng, với các sản phẩm như: vệ tinh viễn thám và viễn thông tầm thấp, trạm mặt đất cùng hệ thống điều khiển và thiết bị bay không người lái (UAV).

Quyết định này cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, đặt nền móng xây dựng năng lực công nghệ tự chủ cho quốc gia.

Thời gian qua, các ứng dụng không gian và thiết bị bay đã bắt đầu đi vào đời sống. Các tập đoàn công nghệ và viễn thông lớn như Viettel, VNPT hay FPT đã đẩy mạnh nghiên cứu UAV phục vụ nông nghiệp, lâm nghiệp, cứu hộ và truyền dẫn dữ liệu.

Nhiều đơn vị trong nước cũng từng bước tham gia chế tạo các mẫu vệ tinh nhỏ, ứng dụng dữ liệu viễn thám vào quy hoạch đô thị và cảnh báo thiên tai.

Tuy nhiên, khoảng cách từ ứng dụng đến làm chủ công nghệ lõi vẫn là bài toán lớn. Thực tế, ngành hàng không - vũ trụ Việt Nam đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao và các trung tâm nghiên cứu (R&D) đạt chuẩn quốc tế. Trong khi đó, phần lớn các thành phần, linh kiện hàng không - vũ trụ vẫn phụ thuộc vào việc nhập khẩu.

Khoảng cách từ ứng dụng đến làm chủ công nghệ không gian vẫn là bài toán lớn. Ảnh: Temix

Nhìn vào thực tế này, ông Armando Caravella, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Temix đánh giá, Việt Nam sở hữu thế hệ kỹ sư trẻ rất nhạy bén, nhưng ngành công nghiệp vũ trụ không thể phát triển nếu thiếu kinh nghiệm "thực chiến".

Là tập đoàn công nghệ có trụ sở tại Italia, Temix có thế mạnh về thiết kế hệ thống vi ba, phân hệ vô tuyến chuyên dụng, thiết bị thông tin vệ tinh và điện tử hàng không phục vụ cả dân dụng lẫn quốc phòng.

Tại Việt Nam, tập đoàn này lựa chọn mô hình chuyển giao tri thức và công nghệ trực tiếp thông qua việc thiết lập cơ sở nghiên cứu tại các trường đại học.

Đưa công nghệ không gian vào giảng đường

Sau một năm thành lập Trung tâm thiết kế tiên tiến Temix mmWave Systems - PTIT, mô hình hợp tác giữa Temix và Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông (PTIT) đã bắt đầu thu về những kết quả cụ thể.

Từ quy mô ban đầu, trung tâm đã xây dựng được đội ngũ nghiên cứu hơn 30 kỹ sư, thạc sĩ và tiến sĩ làm việc trực tiếp tại Hà Nội. Trong 12 tháng, đội ngũ này đã hoàn thiện nhiều sản phẩm công nghệ cao phục vụ thông tin vệ tinh, truyền thông, cùng các mô-đun điện tử tích hợp trên máy bay, thiết bị bay không người lái và các trạm mặt đất.

Trung tâm cũng tham gia đào tạo trực tiếp cho ba nghiên cứu sinh, bảy học viên cao học và công bố nhiều công trình khoa học quốc tế.

Trên cơ sở đó, Temix và PTIT tiếp tục công bố thành lập Trung tâm công nghệ không gian Việt Nam - Ý (VISTC). Trung tâm được định hướng phát triển thành một viện nghiên cứu và nền tảng đổi mới sáng tạo mở, kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tại châu Á và Trung Đông.

Trung tâm thiết kế tiên tiến Temix đã hoàn thành nhiều sản phẩm công nghệ không gian. Ảnh: Temix

Ông Armando Caravella cho biết: "Chúng tôi ra mắt một nền tảng hợp tác rộng lớn hơn dành cho nghiên cứu công nghệ không gian, phát triển công nghiệp và đào tạo chuyên sâu. Đây là minh chứng cho sự phát triển vững chắc của mối quan hệ hợp tác giữa hai bên. Chúng tôi đang kết nối năng lực học thuật của Việt Nam với kinh nghiệm công nghiệp của Temix trong lĩnh vực điện tử phục vụ công nghệ không gian, thông qua một cơ cấu hợp tác lâu dài, nơi nguồn nhân lực được đào tạo và các sản phẩm được nghiên cứu, phát triển ngay tại Việt Nam".

Về phía PTIT, PGS.TS. Đặng Hoài Bắc, Giám đốc Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông nhấn mạnh: "Trung tâm mới tạo ra một cầu nối quan trọng giữa nghiên cứu, đào tạo và công nghiệp, góp phần nâng cao năng lực của PTIT trong nghiên cứu và phát triển các công nghệ tiên tiến, thu hút chuyên gia và nguồn lực quốc tế, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực công nghệ không gian và hàng không - vũ trụ đang phát triển tại Việt Nam".

Bên cạnh việc phát triển sản phẩm tại phòng thí nghiệm, chương trình hợp tác còn tài trợ học bổng toàn phần cho sinh viên, kỹ sư Việt Nam theo học các chương trình đào tạo kỹ thuật viễn thông và hàng không vũ trụ nâng cao tại Đại học Catania, Ý.

Đội ngũ này sau khi tốt nghiệp sẽ được tham gia vào các dự án nghiên cứu, sản xuất vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) và thiết bị viễn thông thế hệ mới.