Tập trung các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn khai thác vi phạm IUU

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hòn Chuối, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau tuyên truyền, phổ biến pháp luật để ngư dân nắm và chấp hành khi tham gia đánh bắt hải sản trên biển. Ảnh: Hoàng Tá

Dựng “phòng tuyến” ngăn vi phạm từ bờ

Xác định phòng, chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, ngay sau khi Ban Chỉ đạo IUU Bộ Quốc phòng ban hành Kế hoạch thực hiện Tháng cao điểm chống khai thác IUU (từ ngày 15/8 đến ngày 15/9), Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng liên tiếp ban hành các kế hoạch, công văn chỉ đạo, hướng dẫn triển khai nhiệm vụ. Trọng tâm được xác định là quản lý tàu cá, kiểm soát phương tiện xuất, nhập bến, xử lý vi phạm, chấn chỉnh quy trình nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ trong quản lý hoạt động nghề cá.

Một trong những giải pháp được triển khai rộng rãi là tuyên truyền pháp luật. Các đơn vị phối hợp với lực lượng chức năng, chính quyền địa phương tổ chức 2.405 buổi tuyên truyền cho 79.919 lượt ngư dân, tăng 156 buổi và hơn 15.000 lượt người so với tháng trước. Nội dung được tuyên truyền tại thôn, xã, phường, chợ cá, bến cá, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền; qua hệ thống truyền thanh của địa phương và đơn vị. Bên cạnh đó, 6.449 tờ rơi được in, cấp phát; 108 lượt tin, bài được đăng trên các phương tiện thông tin đại chúng. Thông qua phần mềm “kiểm soát tàu cá”, 97 tin nhắn tuyên truyền được gửi tới 49.530 lượt thuê bao của chủ tàu, thuyền trưởng.

Cùng với tuyên truyền trực tiếp, việc theo dõi tàu cá qua hệ thống giám sát hành trình (VMS) được tăng cường. Các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã phát hiện, thông báo và yêu cầu hơn 1.000 chủ phương tiện, thuyền trưởng có tàu mất kết nối thiết bị VMS tự khắc phục, mở lại kết nối theo quy định; cảnh báo 51 tàu cá hoạt động gần ranh giới vùng biển với các nước, qua đó, góp phần ngăn ngừa nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.

Đối với nhóm tàu có nguy cơ cao, biện pháp quản lý được thực hiện theo từng trường hợp. Theo cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, cả nước có 80.250 tàu cá, trong đó 1.073 tàu thuộc diện “nguy cơ cao” vi phạm IUU và 3.155 tàu không đủ điều kiện hoạt động. Bộ đội Biên phòng phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng lập danh sách, phân loại, xác định chủ sở hữu, vị trí tàu; tổ chức neo đậu tập trung và phân công cán bộ theo dõi, giám sát, không để tàu không đủ điều kiện tự ý ra khơi.

Siết chặt quản lý tàu cá, xử lý nghiêm vi phạm

Song song với thực hiện các biện pháp phòng ngừa tại cơ sở, các đơn vị Bộ đội Biên phòng tuyến biển đã chủ động điều chỉnh, bổ sung lực lượng, phương tiện cho những địa bàn trọng điểm. Tổng cộng, 139 trạm kiểm soát Biên phòng được tăng cường 466 cán bộ, chiến sĩ, cùng 89 phương tiện, gồm 18 tàu, 42 ca nô và 29 xuồng.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng thành phố Huế kiểm tra thiết bị VMS trên tàu cá của ngư dân. Ảnh: Võ Tiến

Tại các trạm kiểm soát, quy trình làm thủ tục xuất, nhập bến đối với tàu cá được thống nhất và công khai. Cán bộ làm nhiệm vụ có cơ sở thực hiện đúng quy định; chủ tàu, thuyền trưởng biết rõ các yêu cầu cần đáp ứng trước khi ra khơi. Giấy tờ, điều kiện hoạt động, trang thiết bị an toàn kỹ thuật và thiết bị VMS được kiểm tra; chỉ những phương tiện đủ điều kiện mới được xuất bến. Các trạm kiểm soát Biên phòng đã làm thủ tục xuất, nhập bến cho 81.105 tàu với 425.693 lượt tàu; phát hiện, xử lý 9 tàu vi phạm. Tại cảng cá, lực lượng Biên phòng phối hợp với cơ quan chuyên ngành thủy sản và Ban quản lý cảng kiểm tra, kiểm soát phương tiện, phục vụ xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản trên hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử.

Cùng với kiểm tra, kiểm soát trực tiếp, số hóa công tác quản lý tàu cá đang được đẩy mạnh. Bộ đội Biên phòng phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), Cục Thủy sản và Kiểm ngư cùng các cơ quan chức năng thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống “kiểm soát tàu cá”, cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, hệ thống VMS và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Bộ Tham mưu Bộ đội Biên phòng cũng phối hợp tổ chức tập huấn trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 25 điểm cầu thuộc các đơn vị tuyến biển và hải đoàn Biên phòng, với 1.119 cán bộ tham gia, tập trung vào kỹ năng xử lý vi phạm IUU và khai thác hệ thống phần mềm liên thông. Việc kết nối dữ liệu giúp cán bộ kiểm soát thuận lợi hơn khi đối chiếu thông tin phương tiện, chủ tàu, hành trình, tình trạng thiết bị giám sát và thủ tục xuất, nhập bến.

Thời gian tới, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng chỉ đạo các đơn vị tuyến biển duy trì kiểm soát hoạt động tàu cá, tập trung tại cửa sông, cửa lạch, đảo gần bờ và những khu vực có nhiều phương tiện chưa đăng ký, đăng kiểm hoặc chưa có giấy phép khai thác hoặc chưa lắp đặt thiết bị VMS. Lực lượng, phương tiện được ưu tiên cho các đồn, trạm kiểm soát Biên phòng trọng điểm, bảo đảm kiểm tra tàu cá xuất, nhập bến; phấn đấu 100% phương tiện ra khơi có đầy đủ thủ tục, giấy tờ, trang thiết bị theo quy định và thiết bị VMS hoạt động bình thường.

Cùng với quản lý trực tiếp tại các trạm, hệ thống phần mềm kiểm soát tàu cá tiếp tục được khai thác sau khi liên thông với phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử và hệ thống VMS. Các đơn vị phối hợp với cảng cá, điểm lên cá có xác nhận điện tử, bảo đảm thông tin tàu cá xuất, nhập bến qua trạm kiểm soát Biên phòng được cập nhật đầy đủ.

Công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật cũng được duy trì, gắn với phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng, các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương. Trọng tâm là chủ động phòng ngừa từ cơ sở, nhất là nguy cơ đưa tàu cá sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép và những hành vi vi phạm IUU. Qua đó, từng bước hình thành “phòng tuyến phía trong”, ngăn ngừa vi phạm ngay từ cơ sở.