Tập trung xử lý việc thiếu sách giáo khoa, triển khai giáo dục AI

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên thực hiện một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc theo yêu cầu tại Nghị quyết 71-NQ/TW. (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, năm học 2026-2027, ngành giáo dục tập trung xử lý tình trạng thiếu sách giáo khoa, triển khai giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) theo hướng tích hợp và tăng cường kiểm soát an toàn bữa ăn bán trú.

Đây là những vấn đề đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc bảo đảm điều kiện học tập, đổi mới nội dung giáo dục và chăm sóc học sinh.

Xử lý dứt điểm thiếu sách giáo khoa

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên thực hiện một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc theo yêu cầu tại Nghị quyết 71-NQ/TW.

Đây là chủ trương mới, có phạm vi triển khai lớn, đòi hỏi công tác cung ứng sách giáo khoa phải được chuẩn bị đồng bộ, chủ động, có dự báo và phương án dự phòng, bảo đảm đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa cho học sinh.

Tuy nhiên, việc triển khai chủ trương này đồng thời diễn ra trong bối cảnh một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa cho học sinh; việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi quy mô, cơ cấu và địa bàn học sinh. Những yếu tố này làm nhu cầu sách giáo khoa tại một số địa phương biến động lớn trong thời gian ngắn so với kế hoạch ban đầu.

Theo số liệu tổng hợp của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đến 18 giờ ngày 14/9, các địa phương còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa (tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu)

Trước tình trạng một số địa phương vẫn thiếu sách giáo khoa, ngày 9/9, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về tình hình cung ứng sách giáo khoa.

Tại cuộc họp trực tuyến với Sở Giáo dục và Đào tạo của 34 tỉnh, thành phố về tiếp tục rà soát, xử lý tình trạng thiếu sách giáo khoa, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ thuộc về Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương. Bộ khẳng định đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh và khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo.

Trên cơ sở nhu cầu được các địa phương xác nhận, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9/2026; ưu tiên xử lý các trường hợp học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, nhất là tại các trường nội trú ở địa bàn biên giới, trường ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn và đối với học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn sách giáo khoa.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, cập nhật, báo cáo trước 16 giờ ngày 15/9/2026 để xử lý ngay những trường hợp còn thiếu, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung huy động tất cả các nguồn lực, điều tiết ngay, tổ chức in ấn, cung ứng đầy đủ số lượng, bảo đảm chất lượng sách giáo khoa cho các cơ sở giáo dục phổ thông; hoàn thành việc cung ứng và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 22/9/2026. (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Trước tình trạng thiếu sách giáo khoa tại một số địa phương khi năm học 2026-2027 bắt đầu, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung huy động tất cả các nguồn lực, điều tiết ngay, tổ chức in ấn, cung ứng đầy đủ số lượng, bảo đảm chất lượng sách giáo khoa cho các cơ sở giáo dục phổ thông, không để học sinh thiếu sách học tập.

Ngày 19/9, Văn phòng Chính phủ ban hành Văn bản số 9561/VPCP-KGVX truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027.

Cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương, quyết liệt chỉ đạo các địa phương, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về việc xử lý tình trạng thiếu sách giáo khoa.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung huy động tất cả các nguồn lực, điều tiết ngay, tổ chức in ấn, cung ứng đầy đủ số lượng, bảo đảm chất lượng sách giáo khoa cho các cơ sở giáo dục phổ thông; hoàn thành việc cung ứng và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 22/9/2026.

Tiếp tục triển khai giáo dục AI theo hướng tích hợp

Cũng trong năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục triển khai thí điểm giáo dục AI, cho phép các cơ sở giáo dục lựa chọn, kết hợp nhiều hình thức như lồng ghép trong môn học, hoạt động giáo dục; tổ chức chuyên đề, môđun; dạy học tăng cường, câu lạc bộ, ngoại khóa.

Giáo dục AI theo hướng tích hợp, không hình thành môn học hay đầu điểm mới, đồng thời bảo đảm cơ hội tiếp cận công bằng, tận dụng hạ tầng, thiết bị sẵn có và phát huy sự sáng tạo của các nhà trường. Nhiều địa phương trên cả nước đã có những bước chuẩn bị cho công tác đưa AI vào giáo dục.

Cụ thể, tại Hà Nội, toàn ngành đã có hơn 1.700 cơ sở giáo dục với gần 1,7 triệu học sinh, học viên được tiếp cận nội dung giáo dục AI; gần 80.000 lượt cán bộ quản lý, giáo viên được tập huấn, đạt hơn 98,2%. Mức độ hứng thú của học sinh bình quân khoảng 4/5 điểm, riêng cấp trung học cơ sở đạt 4,26 điểm. Kết quả thí điểm cho thấy, giáo dục AI có thể triển khai trong thực tế, đồng thời đặt ra yêu cầu chuẩn hóa, bảo đảm triển khai đồng đều và bền vững.

Từ số hóa hàng triệu hồ sơ, triển khai học bạ số đến xây dựng kho học liệu, ngân hàng câu hỏi và thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), ngành Giáo dục Gia Lai đang tạo bước chuyển mạnh mẽ trong quản trị, dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục.

Đến nay, 100% cơ sở giáo dục triển khai cơ sở dữ liệu ngành, học bạ số, chữ ký số và phần mềm quản lý; 100% cơ sở giáo dục được kết nối Internet băng rộng, trong đó trên 95% kết nối cáp quang tốc độ cao. Toàn ngành đã hoàn thành 22 nhiệm vụ chuyển đổi số.

Bữa ăn bán trú: Kiểm soát từ nhiều phía

Bảo đảm an toàn bữa ăn bán trú đang được các địa phương đặt lại yêu cầu theo hướng tăng trách nhiệm ở từng khâu, từ lựa chọn đơn vị cung cấp, kiểm soát nguyên liệu đến tổ chức chế biến, phục vụ và giám sát.

Bữa ăn bán trú phải đảm bảo các điều kiện về an toàn thực phẩm, chất lượng và thời gian phục vụ. (Ảnh: Nguyễn Cúc/TTXVN)

Sau những sự cố phát sinh đầu năm học 2026-2027, các đơn vị đã tăng cường công tác giám sát, kiểm soát chặt từng khâu để bữa ăn bán trú đến với học sinh đúng giờ, đủ suất và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Tại Hà Nội, việc lựa chọn nhà cung cấp bữa ăn bán trú với quy trình 5 bước do Ủy ban Nhân dân xã, phường thực hiện. Thay vì các trường tổ chức lựa chọn, ký hợp đồng với nhà cung cấp, Ủy ban Nhân dân phường, xã sẽ làm việc này và phân bổ về các trường.

Từ năm học 2026-2027, Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) được triển khai tại 100% cơ sở giáo dục có tổ chức bữa ăn bán trú, nhằm số hóa công tác quản lý, tăng cường công khai, minh bạch trong lựa chọn đơn vị cung ứng và kiểm soát an toàn thực phẩm. Thành phố cũng triển khai các giải pháp kiểm soát bữa ăn từ khâu tiếp nhận nguyên liệu, chế biến đến khi học sinh sử dụng suất ăn.

Trong khi đó, tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Tây Ninh, nhà trường trực tiếp tổ chức bữa ăn nội trú. Công tác tổ chức, chuẩn bị nguyên liệu, chế biến và phục vụ từng suất ăn được nhà trường chủ động xây dựng, từng bước đưa hoạt động ăn uống nội trú vào nền nếp, bảo đảm mỗi suất ăn của học sinh đầy đủ, chất lượng, góp phần giúp các em yên tâm học tập và sinh hoạt tại trường.

Tại Trường Tiểu học Võ Thị Sáu, xã Phú Xuân (Đăk Lăk), bếp ăn bán trú được duy trì khoảng 20 năm. Bếp thực hiện quy trình một cửa, sơ chế, nấu và trưng bày riêng. Bếp có 4 người; bếp trưởng xây dựng thực đơn theo tuần để không trùng lặp món ăn, 3 phụ bếp thực hiện sơ chế, phụ nấu và chia thức ăn cho các lớp. Thực phẩm được cân đối trong tuần để bảo đảm lượng dinh dưỡng cho học sinh.

Tại một số địa phương, vai trò giám sát của phụ huynh cũng được tăng cường, cùng với yêu cầu truy xuất nguồn gốc thực phẩm và rà soát lại quy trình tổ chức bữa ăn. Cách làm này hướng tới việc phân định rõ trách nhiệm, đồng thời tăng thêm một kênh giám sát ngay tại cơ sở giáo dục.

Những vấn đề phát sinh ngay đầu năm học 2026-2027 cho thấy yêu cầu đổi mới giáo dục đang đặt ra từ những việc rất cụ thể. Ngành Giáo dục cần tiếp tục xử lý những vấn đề này trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, để các chủ trương đổi mới đi vào hoạt động dạy, học và chăm sóc học sinh hằng ngày./.