Tàu nghiên cứu Nga trở lại Việt Nam, tìm lời giải những bí ẩn dưới đáy biển

XEM VIDEO:

Tiếp nối những hải trình nghiên cứu biển Việt - Nga

Chiều 9/11, tại thành phố Hải Phòng, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) tổ chức lễ đón tàu nghiên cứu khoa học “Viện sĩ M.A. Lavrentyev” của Liên bang Nga.

Sự kiện đánh dấu chuyến khảo sát khoa học biển chung lần thứ ba giữa các nhà khoa học hai nước, đồng thời mở đầu các hoạt động thực địa trong khuôn khổ lộ trình hợp tác nghiên cứu biển Việt Nam - Liên bang Nga giai đoạn 2026-2035.

Tàu nghiên cứu khoa học “Viện sĩ M.A. Lavrentyev” của Liên bang Nga.

Phát biểu tại buổi lễ, GS.TS Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch VAST, nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của chuyến khảo sát khi diễn ra trong Năm chéo hợp tác khoa học, công nghệ và đào tạo Việt Nam - Liên bang Nga 2026.

Tiếp nối những hải trình năm 2019 và 2025, chuyến khảo sát năm 2026 cụ thể hóa định hướng hợp tác dài hạn, đồng thời củng cố sự tin cậy và gắn kết giữa các nhà khoa học hai nước.

Theo GS.TS Trần Tuấn Anh, hợp tác nghiên cứu biển Việt - Nga được xây dựng qua nhiều thế hệ. Trong đó, các chuyến khảo sát bằng tàu Viện sĩ Lavrentyev là điểm nhấn, kết nối năng lực nghiên cứu của Viện Các Khoa học Trái đất thuộc VAST với Viện Hải dương học Thái Bình Dương thuộc Phân viện Viễn Đông, Viện Hàn lâm Khoa học Nga.

TS Renat Shakirov - Trưởng đoàn khoa học Liên bang Nga, đại diện đoàn khoa học trên tàu nghiên cứu Lavrentyev - cho biết tàu mang tên nhà toán học và cơ học nổi tiếng của Liên Xô Mikhail A. Lavrentyev (1900-1980). Với hệ thống thiết bị nghiên cứu liên ngành, tàu có khả năng khảo sát địa chất, địa vật lý, địa hóa, thủy âm, hải dương học và môi trường biển.

GS.TS Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch VAST (đứng giữa) trao đổi với TS Renat Shakirov (bên phải) trên tàu nghiên cứu khoa học,

Hai chuyến khảo sát năm 2019 và 2025 đã thu thập nhiều dữ liệu quan trọng về điều kiện tự nhiên, cấu trúc địa chất và môi trường biển Việt Nam. Việc kế thừa các tuyến khảo sát, trạm nghiên cứu và bổ sung điểm quan trắc giúp từng bước hoàn thiện hiểu biết về vùng biển Việt Nam.

Theo TS Renat Shakirov, chuyến khảo sát năm 2026 tập trung làm sáng tỏ đặc điểm địa chất, địa vật lý, địa hóa và hải dương học, đặc biệt tại khu vực thềm lục địa và sườn lục địa Việt Nam.

Các nhà khoa học hai nước sẽ nghiên cứu cấu trúc, lịch sử phát triển địa chất đáy biển, hoạt động thoát khí tự nhiên, tiềm năng tài nguyên cùng những quá trình địa chất và môi trường biển.

Một mục tiêu quan trọng là bổ sung, cập nhật cơ sở dữ liệu phục vụ xây dựng Tập bản đồ điều kiện tự nhiên vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam. Đây là nguồn thông tin khoa học có giá trị đối với công tác điều tra cơ bản, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và quy hoạch không gian biển.

Hướng tới làm chủ công nghệ nghiên cứu biển sâu

Theo kế hoạch, đoàn khảo sát có 67 thành viên, gồm 56 chuyên gia, thành viên thủy thủ đoàn Nga và 11 cán bộ, nhà khoa học Việt Nam.

TS Renat Shakirov giải thích rằng, mạn tàu có những vết trầy xước do quá trình hoạt động bị va vào vật cản.

Phía Việt Nam có sự tham gia của Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Hải dương học, Cục Biển và Hải đảo Việt Nam và Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga. Đại diện Viện Các Khoa học Trái đất đảm nhiệm vai trò đồng trưởng đoàn, phối hợp với phía Nga tổ chức các hoạt động khảo sát thực địa.

TS Lê Đình Nam, Phó Viện trưởng Viện Các Khoa học Trái đất, nhấn mạnh chuyến khảo sát không chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học mà còn là cơ hội tăng cường hợp tác, trao đổi chuyên môn, tiếp cận phương pháp và công nghệ hiện đại, nâng cao năng lực nghiên cứu biển của đội ngũ cán bộ khoa học Việt Nam.

TS Lê Đình Nam, Phó Viện trưởng Viện Các Khoa học Trái đất.

Với vai trò đơn vị đầu mối, Viện Các Khoa học Trái đất sẽ phối hợp chặt chẽ với các đối tác Nga và cơ quan liên quan, bảo đảm chuyến khảo sát an toàn, hiệu quả, đạt mục tiêu khoa học đề ra.

GS.TS Trần Tuấn Anh kỳ vọng kết quả nghiên cứu không chỉ dừng ở các công bố khoa học mà còn được ứng dụng trong đánh giá tiềm năng tài nguyên, nhận diện nguy cơ địa chất, môi trường, hỗ trợ phát triển kinh tế biển bền vững và bảo vệ sinh kế cộng đồng ven biển.

Đặc biệt, việc chuẩn hóa, tích hợp dữ liệu từ các chuyến khảo sát sẽ góp phần nâng cao khả năng chủ động nghiên cứu, từng bước làm chủ công nghệ khảo sát biển sâu của Việt Nam.

GS.TS Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch VAST, phát biểu tại sự kiện.

Lãnh đạo VAST cũng nhấn mạnh yêu cầu gắn khảo sát thực địa với nghiên cứu chuyên sâu và đào tạo nguồn nhân lực, tạo điều kiện để các nhà khoa học trẻ học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài.

Trước đó, ngày 12/12/2025, VAST, Phân viện Viễn Đông thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga và Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga đã ký Lộ trình hợp tác nghiên cứu biển giai đoạn 2026-2035.

Lộ trình gồm 10 nhiệm vụ chuyên đề, trải rộng trên các lĩnh vực địa chất, địa vật lý biển, hải dương học, sinh học, sinh thái, môi trường biển và tác động của biến đổi khí hậu. Việc triển khai theo từng năm giúp kế thừa kết quả nghiên cứu, từng bước hình thành hệ thống dữ liệu khoa học liên tục.

Chuyến khảo sát lần này không chỉ tiếp nối truyền thống hợp tác khoa học Việt - Nga mà còn hướng tới những kết quả thiết thực, phục vụ quản lý, khai thác và bảo vệ bền vững tài nguyên biển Việt Nam.