Tay chân miệng, sốt xuất huyết, não mô cầu liên tục đe dọa trẻ nhỏ: Cảnh báo nguy cơ 'dịch chồng dịch'

Trẻ mắc các bệnh dịch gia tăng theo mùa, chuyên gia y tế khuyến cáo việc tiêm phòng đầy đủ

“Bệnh tử 24H” tăng gần 50%

Theo báo cáo của ngành y tế, từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận 26 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 5 trường hợp tử vong, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025 (14 trường hợp). Nhóm bệnh nhân phổ biến là trẻ dưới 15 tuổi, chiếm khoảng 46% tổng số ca mắc. Chuyên gia dịch tễ phân tích, dù các ca bệnh hiện xuất hiện rải rác, chưa hình thành ổ dịch tập trung, nhưng xu hướng gia tăng cho thấy nguy cơ lây lan trong cộng đồng vẫn hiện hữu.

BSCKI. Lê Thị Giao Thi - Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cảnh báo, viêm màng não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm thuộc nhóm B, lây lan nhanh qua đường hô hấp, có tỷ lệ tử vong cao. Bệnh diễn tiến nhanh, từ lúc khởi phát đến biến chứng nguy hiểm đến tính mạng chỉ trong vòng 24H.

Đáng chú ý, những dấu hiệu ban đầu thường dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường như cảm cúm, sốt virus: sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn, bệnh có thể chuyển nặng với các biểu hiện điển hình như: cứng cổ, sợ ánh sáng, rối loạn ý thức, co giật. Đặc biệt, dấu hiệu ban xuất huyết dưới da (các chấm đỏ, tím không mất đi khi ấn) là cảnh báo nguy hiểm, cho thấy bệnh đang diễn tiến nặng.

“Tỷ lệ tử vong cao thứ hai sau bệnh dại. Theo số liệu từ ngành y tế, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi được cứu chữa, cứ 5 người sống sót thì có 1 người để lại di chứng nặng nề như: điếc, tổn thương thần kinh, đoạn chi hoặc sẹo vĩnh viễn” - bác sĩ Giao Thi cho biết thêm.

Đối tượng dễ gặp nguy hiểm khi nhiễm vi khuẩn não mô cầu là trẻ em dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên, người cao tuổi và những người mắc bệnh lý nền.

Sốt xuất huyết sắp bùng mạnh

Ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế cho biết, theo số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến giữa tháng 4, cả nước ghi nhận 31.927 trường hợp mắc và 4 trường hợp tử vong do sốt xuất huyết. Số ca mắc ghi nhận sớm ngay từ những tháng đầu năm, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam.

Trẻ nhỏ là đối tượng dễ trở nặng nếu mắc sốt xuất huyết và các bệnh dịch truyền nhiễm

Trong thời gian tới, dịch có thể tiếp tục gia tăng, nhất là vào các tháng mùa mưa, trong bối cảnh thời tiết nóng ẩm đến sớm và điều kiện sinh hoạt, tích trữ nước tại một số khu vực tạo thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.

Chuyên gia phân tích, trong những năm gần đây, sốt xuất huyết tại Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng theo chu kỳ, xen kẽ những năm số mắc cao. Tuy nhiên, ngoài yếu tố chu kỳ, hiện nay còn có thêm nhiều yếu tố tác động như thời tiết nóng lên, mưa thất thường, đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong khu dân cư.

Những yếu tố này có thể làm dịch xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn nếu cộng đồng không duy trì thường xuyên các biện pháp phòng bệnh. Vì vậy, việc chủ động phòng, chống dịch cần được thực hiện liên tục, không chỉ khi bước vào mùa cao điểm.

Tay chân miệng tăng đột biến, lây lan mạnh ở nhà trẻ

Tay chân miệng tiếp tục là mối nguy sức khỏe của trẻ khi số ca tăng cao liên tục. Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 ca mắc và 8 ca tử vong do bệnh tay chân miệng. Riêng tháng 3/2026, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước (4).

Đây là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và thường gia tăng theo mùa, nhất là vào các tháng 3 - 5 và 9 - 10 hằng năm. Qua giám sát dịch tễ, phần lớn trường hợp mắc tập trung ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo. Trong thời gian tới, nếu không triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống, số mắc và số ca bệnh nặng có thể tiếp tục tăng cao.

Phụ huynh nên chủ động đưa con đi tiêm phòng theo khuyến cáo từ Bộ Y tế

Chuyên gia lưu ý, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các biểu hiện: sốt từ 39°C trở lên khó hạ, giật mình nhiều, quấy khóc bất thường, co giật hoặc li bì, mạch nhanh, vã mồ hôi, tay chân lạnh, nôn nhiều hoặc bỏ ăn.

“Chìa khóa” phòng bệnh hiệu quả cho cả gia đình

Với tình hình “dịch chồng dịch” phức tạp, bác sĩ hướng dẫn phụ huynh chú ý giữ vệ sinh cho trẻ. Cha mẹ cần cho trẻ rửa tay thường xuyên; che miệng khi ho hoặc hắt hơi, súc miệng họng bằng dung dịch sát khuẩn thông thường; thực hiện ăn chín, uống sôi; vệ sinh môi trường sống sạch sẽ. Trong các gia đình cần diệt muỗi, ngủ màn để tránh bị muỗi đốt lây truyền sốt xuất huyết. Bác sĩ cũng lưu ý cha mẹ cần theo dõi dấu hiệu sốt hoặc các dấu hiệu bất thường để đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm, giúp trẻ được thăm khám và xử trí kịp thời.

Đặc biệt, tiêm chủng là giải pháp phòng bệnh chủ động hiệu quả cho trẻ em và gia đình trong các thời điểm. BSCKI. Lê Thị Giao Thi cho biết Việt Nam đã có vắc xin phòng sốt xuất huyết, viêm não màng não do não mô cầu, ghi nhận hiệu quả cao trong phòng bệnh và nguy cơ biến chứng nặng.

Hiện hệ thống trung tâm tiêm chủng Long Châu cung cấp đầy đủ vắc xin, phòng các tuýp huyết thanh gây bệnh não mô cầu gồm nhóm A, C, Y, W và nhóm B; có thể được tiêm cho nhiều độ tuổi và đối tượng. Bên cạnh đó, vắc xin phòng sốt xuất huyết đã có ở hệ thống, dành cho đối tượng từ 4 tuổi trở lên; đạt hiệu quả bảo vệ hơn 80% đối với nguy cơ mắc bệnh và trên 90% trong việc giảm nguy cơ nhập viện và mắc bệnh nặng.

Với bệnh tay chân miệng, vừa qua, Bộ Y tế đã phê duyệt vắc xin phòng tay chân miệng, phòng ngừa các biến chứng nặng do virus EV71. Động thái này được kỳ vọng mở ra cơ hội phòng bệnh chủ động, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật và tránh quá tải y tế khi cao điểm dịch. Hiện đơn vị tiêm chủng đang chuẩn bị, đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc xin về phục vụ người dân Việt Nam.

Đại diện Long Châu cho biết thêm, trước diễn biến dịch bệnh bùng phát ở nhiều địa phương, nhu cầu tư vấn và tiêm vắc xin tại trung tâm gia tăng rõ rệt trong thời gian gần đây. Điều này cho thấy người dân ngày càng chủ động hơn trong việc phòng ngừa bệnh truyền nhiễm. Đơn vị đã chủ động triển khai các phương án vận hành phù hợp, đảm bảo nguồn cung vắc xin ổn định trên toàn hệ thống. Đồng thời, toàn bộ quy trình tiêm chủng thực hiện nghiêm ngặt theo quy định chuyên môn của Bộ Y tế, từ khâu khám sàng lọc, chỉ định tiêm, thực hiện tiêm đến theo dõi sau tiêm, nhằm đảm bảo an toàn tối đa.