TCBS: Lợi nhuận ngành hóa chất khó duy trì đà tăng trong nửa cuối năm

Lợi nhuận tăng mạnh, nhưng không đến từ tăng trưởng doanh thu

Theo đánh giá của TCBS Research, 11 doanh nghiệp hóa chất niêm yết thuộc các nhóm hóa chất cơ bản, phân bón và cao su ghi nhận bức tranh kinh doanh tích cực trong quý II/2026. Theo số liệu thống kê, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ đạt 5.301 tỷ đồng, tăng 31,2% so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng, con số này đạt 9.962 tỷ đồng, tăng 38%.

Đáng chú ý, tốc độ tăng lợi nhuận vượt xa doanh thu. Doanh thu của nhóm chỉ tăng 4,1%, cho thấy phần lớn tăng trưởng lợi nhuận đến từ cải thiện giá bán, biên lợi nhuận và các khoản thu nhập khác thay vì mở rộng quy mô kinh doanh.

 Kết quả kinh doanh Quý II/2026 của 11 doanh nghiệp hóa chất TCBS theo dõi. 

TCBS Research cho rằng kết quả kinh doanh quý II/2026 phản ánh ba quỹ đạo khác nhau của các doanh nghiệp hóa chất.

Nhóm tăng trưởng mạnh gồm DPM, DCM, GVR và PHR, là những doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ giá urê cao hoặc thu nhập từ chuyển đổi đất. DPM ghi nhận lợi nhuận 906 tỷ đồng, gấp 2,2 lần cùng kỳ, trong khi PHR đạt 364 tỷ đồng, gấp 4 lần, chủ yếu nhờ khoản bồi thường từ dự án VSIP III.

TRC tăng lợi nhuận 20,6%, dù doanh thu giảm 3,8%, chủ yếu nhờ lợi nhuận khác từ thanh lý vườn cây. Điều này cho thấy một phần đáng kể tăng trưởng của nhóm cao su không hoàn toàn đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Nhóm thứ hai gồm CSV và DPR, ghi nhận tăng trưởng chủ yếu từ hoạt động kinh doanh. CSV tăng lợi nhuận 2,1 lần nhờ giá axit sulfuric, trong khi DPR tăng 55,8% nhờ giá bán cải thiện, đóng góp từ công ty con và doanh thu bán cây cao su.

Khác với nhóm cao su có thu nhập bất thường lớn, tăng trưởng của hai doanh nghiệp này chủ yếu được phản ánh trong lợi nhuận gộp.

Nhóm cuối cùng là DGC, DDV, BFC và LAS, với lợi nhuận suy giảm. DGC giảm 54,9% do chi phí nguyên liệu tăng khi thiếu nguồn quặng tự khai thác. DDV giảm 20,3% do giá đầu vào tăng nhanh hơn giá bán. Trong khi đó, BFC và LAS lần lượt giảm 71% và 73,7% do sức mua đối với NPK và lân trên thị trường nội địa yếu.

Quý III/2026 sẽ là phép thử đối với đà tăng trưởng

Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh trong nửa đầu năm, TCBS Research đánh giá quý III/2026 sẽ là giai đoạn chuyển tiếp, khi lợi nhuận ngành hóa chất bắt đầu chịu tác động rõ hơn từ diễn biến giá hàng hóa và yếu tố mùa vụ.

Đối với nhóm urê, giá thế giới đã giảm gần 50% so với đỉnh tháng 5. Trong tháng 8, giá urê tiếp tục giảm về khoảng 390 USD/tấn, từ mức 400 USD/tấn trong tháng 7. Bên cạnh đó, quý III thường là mùa thấp điểm tiêu thụ phân bón, tạo thêm áp lực lên triển vọng kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành.

Dù nền lợi nhuận quý III/2025 của DPM và DCM tương đối thấp, ở mức khoảng 564 tỷ đồng đối với cả hai doanh nghiệp, qua đó vẫn tạo dư địa tăng trưởng so với cùng kỳ, TCBS cho rằng lợi nhuận quý III/2026 nhiều khả năng sẽ thấp hơn đáng kể so với quý II.

Theo dự phóng của TCBS, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của DPM trong nửa cuối năm 2026 đạt khoảng 518 tỷ đồng, tăng 11,4% so với cùng kỳ. Cả năm, lợi nhuận dự kiến đạt 1.826 tỷ đồng.

Trong khi đó, DCM được dự phóng đạt 861 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ trong nửa cuối năm, tăng 12,9%, đưa lợi nhuận cả năm lên khoảng 2.713 tỷ đồng.

Đối với nhóm cao su, mặt bằng giá vẫn là yếu tố hỗ trợ kết quả kinh doanh. Giá xuất khẩu cao su bình quân 8 tháng tăng 12,1% so với cùng kỳ, trong khi quý III cũng là giai đoạn cao điểm khai thác.

Tuy nhiên, đà tăng của giá cao su đang có dấu hiệu chững lại khi giá trong tháng 8 lần đầu giảm sau 7 tháng tăng liên tiếp. Đáng chú ý, GVR phải đối mặt với nền lợi nhuận quý III/2025 ở mức cao, khoảng 1.897 tỷ đồng.

Theo TCBS, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của GVR trong nửa cuối năm 2026 dự kiến đạt 2.687 tỷ đồng, tăng 14,4% so với cùng kỳ. Lợi nhuận cả năm được dự phóng ở mức 7.489 tỷ đồng.

Dù vậy, triển vọng tăng trưởng của GVR trong quý III sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận thu nhập từ hoạt động chuyển đổi đất. Đây có thể là yếu tố tạo ra sự khác biệt lớn đối với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong giai đoạn cuối năm.

Ở chiều ngược lại, triển vọng của DGC được đánh giá kém tích cực hơn. Doanh nghiệp phải đối mặt với nền lợi nhuận quý III/2025 lên tới khoảng 752 tỷ đồng, trong khi các khai trường quặng vẫn chưa vận hành trở lại.

Giá phốt pho vàng hiện đi ngang quanh 27.800 CNY/tấn trong bối cảnh nhu cầu glyphosate và axit photphoric bước vào mùa thấp điểm. Trong khi đó, chi phí sản xuất tổng hợp tại các nhà máy ở Vân Nam vào khoảng 21.973 CNY/tấn sau khi giá điện giảm, qua đó hạn chế dư địa giảm thêm của giá phốt pho vàng.

Bên cạnh đó, thu nhập từ lãi tiền gửi của DGC cũng chịu ảnh hưởng sau khi doanh nghiệp thực hiện chi trả cổ tức.

Theo dự phóng của TCBS, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của DGC trong nửa cuối năm 2026 đạt khoảng 904 tỷ đồng, giảm 32,5% so với cùng kỳ. Lợi nhuận cả năm dự kiến đạt 1.693 tỷ đồng.

Trong khi đó, tại nhóm DDV, BFC và LAS, TCBS cho rằng đáy lợi nhuận có thể đã xuất hiện trong quý II. Giá lưu huỳnh giảm khoảng 30% từ đỉnh tháng 6 sẽ giúp DDV giảm bớt áp lực giá vốn. Với BFC và LAS, nhu cầu phân bón phục vụ vụ Đông Xuân trong quý IV được kỳ vọng sẽ trở thành động lực hỗ trợ kết quả kinh doanh.

TCBS dự báo BFC đạt khoảng 121 tỷ đồng lợi nhuận trong nửa cuối năm, tăng 19,4%. Ngược lại, lợi nhuận của DDV và LAS được dự báo lần lượt giảm 49,5% và 28,3%, xuống còn 180 tỷ đồng và 30 tỷ đồng.

Tính cả năm 2026, lợi nhuận của BFC, DDV và LAS được TCBS dự phóng lần lượt đạt 279 tỷ đồng, 426 tỷ đồng và 80 tỷ đồng.

 Triển vọng kết quả kinh doanh 2026 của các doanh nghiệp hóa chất. 

Qua đó TCBS dự phóng, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của 11 doanh nghiệp hóa chất trong quý III/2026 đạt khoảng 4.087 tỷ đồng. Riêng GVR đóng góp khoảng 46% tổng lợi nhuận của nhóm.

Tính chung nửa cuối năm, lợi nhuận của 11 doanh nghiệp dự kiến đạt khoảng 6.313 tỷ đồng, giảm 2,2% so với cùng kỳ. Con số này cho thấy đà tăng trưởng mạnh ghi nhận trong 6 tháng đầu năm khó có thể duy trì trong phần còn lại của năm.

Do đó, trọng tâm khi đánh giá kết quả kinh doanh quý III không còn đơn thuần nằm ở câu hỏi doanh nghiệp có tăng trưởng hay không, mà là mức lợi nhuận cao của quý II có thể được duy trì đến đâu.

Với nhóm urê, tốc độ thu hẹp biên lợi nhuận sẽ là yếu tố quyết định triển vọng. Đối với cao su, tiến độ bàn giao và khả năng ghi nhận thu nhập từ chuyển đổi đất sẽ tạo ra khác biệt lớn trong kết quả kinh doanh. Trong khi đó, nhóm hóa chất cơ bản cùng DAP, NPK và lân vẫn cần thêm những yếu tố xúc tác riêng để tạo động lực đảo chiều tăng trưởng.

Định giá thấp chưa đồng nghĩa với hấp dẫn

TCBS Research lưu ý rằng việc so sánh P/E giữa các doanh nghiệp hóa chất cần được thực hiện thận trọng do lợi nhuận đang ở những vị trí khác nhau trong chu kỳ và chịu ảnh hưởng lớn từ các khoản thu nhập một lần.

DDV và DCM hiện có P/E trượt lần lượt khoảng 4 lần và 6,9 lần, nhưng mức thấp này được tính trên nền lợi nhuận gần đỉnh. Khi lợi nhuận suy giảm và giá urê rời đỉnh, P/E dự phóng sẽ cao hơn đáng kể.

Đối với GVR và PHR, P/E lần lượt khoảng 18,7 lần và 8,3 lần đã bao gồm phần thu nhập từ đất. Nếu loại bỏ lợi nhuận khác, định giá dựa trên hoạt động kinh doanh cốt lõi sẽ cao hơn, cho thấy thị trường đang phản ánh đáng kể giá trị quỹ đất của hai doanh nghiệp.

DGC có P/E khoảng 6,3 lần và lượng tiền ròng lớn, song lợi nhuận năm 2026 được dự báo giảm 43,4%. Bên cạnh đó, rủi ro pháp lý liên quan đến nguồn quặng chưa được phản ánh đầy đủ trong định giá.

Xét theo P/B, DGC và LAS đang ở dưới vùng -1 độ lệch chuẩn của dải lịch sử 5 năm. P/B của DGC khoảng 0,8 lần trước cổ tức, tương đương khoảng 1 lần sau cổ tức, thấp đáng kể so với mức trung vị 5 năm là 2,9 lần. LAS ở mức 0,9 lần, thấp hơn mức trung vị 1,3 lần.

Trong nhóm urê, DCM giao dịch ở P/B khoảng 1,6 lần, thấp hơn mức trung vị 5 năm 1,8 lần, trong khi ROE đạt 24,1%. DPM ở mức 1,4 lần, nhỉnh hơn mức trung vị 1,3 lần. Mức định giá của DCM cho thấy thị trường phần nào đã phản ánh trước khả năng biên lợi nhuận urê thu hẹp trong nửa cuối năm.

Ở chiều ngược lại, TRC là cổ phiếu duy nhất vượt vùng +1 độ lệch chuẩn, với P/B khoảng 1,2 lần so với mức trung vị 0,8 lần, sau khi giá cổ phiếu tăng cùng kỳ vọng chuyển đổi đất.

Với mặt bằng giá hiện tại, TCBS Research chưa đánh giá nhóm hóa chất đủ hấp dẫn để giải ngân trước thời điểm công bố kết quả kinh doanh quý III. Lợi nhuận nhóm urê đã qua đỉnh, trong khi lợi nhuận nhóm cao su phụ thuộc nhiều vào thời điểm ghi nhận thu nhập từ đất.

Trong nhóm được theo dõi, DCM là trường hợp đáng chú ý hơn nhờ P/B thấp hơn trung vị 5 năm, ROE cao và lượng tiền ròng lớn. Tuy nhiên, thay vì chạy theo mức P/E thấp hiện tại, nhà đầu tư cần chờ thêm diễn biến lợi nhuận quý III để xác định liệu mức lợi nhuận cao của nửa đầu năm có thực sự tạo được nền tảng bền vững hay chỉ là đỉnh của một chu kỳ giá hàng hóa.