Tehran và Bắc Kinh phản ứng trước đe dọa mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN phát

Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa Iran bằng “chiến dịch kinh tế mạnh tay nhất từng được tiến hành nhằm vào bất kỳ quốc gia nào”, đồng thời cảnh báo các nước khác không được cung cấp bất kỳ “phao cứu sinh” nào cho Tehran.

Viết trên mạng xã hội tối 19/8, Tổng thống Trump cho biết: “Hôm nay, tôi cũng tuyên bố rằng BẤT KỲ quốc gia nào cho phép các tổ chức tài chính, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ của mình cung cấp bất kỳ hình thức hỗ trợ nào giúp Iran duy trì hoạt động thì chính quốc gia đó cũng sẽ phải đối mặt với NHỮNG HẬU QUẢ KINH TẾ RẤT LỚN”.

Nhà lãnh đạo Mỹ nói thêm: “Buôn lậu dầu, các thỏa thuận hoán đổi, chuyển tiền mặt, các cơ sở đổi tiền, đăng ký tàu biển, các công ty bình phong - tất cả những hoạt động này phải DỪNG NGAY. Các vị biết mình là ai”.

Dữ liệu của công ty phân tích Kpler cho thấy Trung Quốc là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran, mua hơn 80% tổng lượng dầu xuất khẩu của nước này trong năm 2025.

Trong một báo cáo hồi tháng 3, Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ-Trung cáo buộc: “Trung Quốc giúp Iran giảm nhẹ tác động của các biện pháp trừng phạt toàn cầu thông qua các mạng lưới thương mại và tài chính, chuyển giao công nghệ và hoạt động thương mại hàng hóa lưỡng dụng”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm. Ảnh tư liệu: Kyodo/TTXVN

Trung Quốc đã bác bỏ tất cả những cáo buộc này và vào hôm 20/8, theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng, Bộ Ngoại giao Trung Quốc lên án kế hoạch mới của Mỹ và tuyên bố rằng “các biện pháp trừng phạt và chiến thuật gây sức ép không phải là giải pháp”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nói: “Trung Quốc kêu gọi các bên hành động có trách nhiệm và kiên trì giải quyết vấn đề bằng con đường chính trị và ngoại giao”.

Sau cuộc gặp với nhà lãnh đạo Trung Quốc tại Bắc Kinh hồi tháng 5, Tổng thống Trump tuyên bố Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đề nghị hỗ trợ đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Iran và mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, Tổng thống Trump cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nói với ông rằng “Tôi rất sẵn lòng giúp đỡ nếu có bất cứ điều gì tôi có thể làm”.

Theo Tổng thống Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình “muốn thấy eo biển Hormuz được mở cửa” và “Ông ấy nói: ‘Nếu có bất cứ điều gì tôi có thể làm để giúp đỡ, tôi rất sẵn lòng hỗ trợ’”.

Tài liệu thông tin của Nhà Trắng được công bố sau hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung cũng cho biết “cả hai nhà lãnh đạo đều nhất trí rằng Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân” và kêu gọi “mở lại eo biển Hormuz”.

Tháng trước, theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng ngày 21/8, Tổng thống Mỹ khẳng định Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã bảo đảm với ông rằng Bắc Kinh sẽ không hỗ trợ quân sự cho Iran trong cuộc chiến.

Ông Trump viết trên mạng xã hội rằng: “Chủ tịch Tập, tại cuộc gặp gần đây của chúng tôi ở Bắc Kinh, Trung Quốc, đã nói với tôi rằng ông ấy sẽ không, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, cung cấp hoặc bán vũ khí cho Cộng hòa Hồi giáo Iran và tuyên bố đó cũng bao gồm các công ty Trung Quốc”.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong cuộc họp tại Geneva, Thuỵ Sĩ ngày 20/6/2025. Ảnh: The Times of Israel/TTXVN

Về phần mình, Iran bác bỏ những lời đe dọa của Mỹ, cho rằng các phát biểu của Tổng thống Trump là một nỗ lực nhằm chuyển hướng sự chú ý của công chúng khỏi những thách thức trong nước.

Trong một bài đăng trên tài khoản X hôm 20/8, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo rằng việc Mỹ tiếp tục theo đuổi những chính sách đã thất bại sẽ khiến các khó khăn kinh tế của Washington thêm trầm trọng, đồng thời làm gia tăng hơn nữa tâm lý thù địch của người dân Iran đối với Mỹ.

Nhà ngoại giao hàng đầu Iran viết: “Cái gọi là ‘Ngày D kinh tế’ chỉ là một cách đánh lạc hướng khỏi cuộc khủng hoảng của chính nước Mỹ: nợ ở mức chưa từng có và chi phí trả lãi tăng vọt”.

Ông Araghchi nói thêm: “Việc tiếp tục đẩy mạnh những chính sách đã thất bại sẽ chỉ dẫn đến những thất bại tiếp theo và làm gia tăng sự thù địch của người dân Iran”.

Ngoại trưởng Iran đính kèm các hình ảnh về những báo cáo đề cập đến sự gia tăng chưa từng có của nợ quốc gia Mỹ, trong đó có các tiêu đề cho biết tổng nợ đã lên tới 40.000 tỷ USD sau nhiều thập kỷ vay nợ.

Hãng thông tấn bán chính thức Mehr của Iran ngày 20/8 cho biết các báo cáo mô tả việc nợ công Mỹ chạm mốc 40.000 tỷ USD là một vấn đề tài khóa nghiêm trọng, đồng thời dẫn số liệu cho thấy tổng nợ của chính phủ Mỹ đạt 40.050 tỷ USD, tăng 2.900 tỷ USD, tương đương 7,8%, so với cùng kỳ một năm trước đó. Một trong những biểu đồ đi kèm cũng thể hiện diễn biến nợ quốc gia của Mỹ theo từng tháng kể từ năm 1993.

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng ngày 21/8, Iran đã phải đối mặt với nhiều thập kỷ trừng phạt và cô lập kinh tế, trong đó có chiến dịch “gây sức ép tối đa” của Washington trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, khi Mỹ liên tục tìm cách hạn chế khả năng tiếp cận thị trường quốc tế và hệ thống tài chính của Tehran.

Diễn biến mới này đánh dấu bước ngoặt mới nhất trong một cuộc xung đột chứng kiến tình trạng thù địch liên tục leo thang, các thỏa thuận ngừng bắn nhiều lần đổ vỡ và những lời đe dọa của Mỹ về việc tăng cường các hoạt động quân sự.

Việc Iran trên thực tế đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển quan trọng đối với khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu - đã đẩy giá năng lượng tăng cao và làm gia tăng áp lực lạm phát trên toàn thế giới.