Tên lửa Faaz công nghệ dẫn đường tối tân, tấn công ngoài tầm nhìn

Ngày 3/11/2026, Không quân Pakistan chính thức công bố đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của tên lửa Faaz không đối không ngoài tầm nhìn, đánh dấu cột mốc quan trọng khi một loại vũ khí dẫn đường nội địa lần đầu được phóng thành công từ tiêm kích JF-17 Thunder. 

Sự kiện này không chỉ khẳng định tiến bộ kỹ thuật của ngành công nghiệp quốc phòng Pakistan, mà còn mở ra khả năng giảm dần sự phụ thuộc vào các hệ thống tên lửa nhập khẩu từ Trung Quốc và Mỹ trong dài hạn.

Theo thông tin từ Cơ quan Quan hệ Công chúng Không quân Pakistan và video được phát hành, tên lửa phiên bản Faaz-IIR mang đầu dò hồng ngoại hình ảnh, được phóng từ máy bay JF-17 Thunder Block I mang số hiệu 09-109. 

Đây là lần đầu tiên một tên lửa không đối không do Pakistan tự phát triển được thử nghiệm trên nền tảng chiến đấu thực tế, sau khi các mô hình trưng bày xuất hiện tại triển lãm IDEF 2023 tại Thổ Nhĩ Kỳ. 

Tên lửa do Tổ hợp Vũ khí Không quân thuộc Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Quốc gia (NESCOM) phát triển và được Global Industrial & Defence Solutions (GIDS) tiếp thị. 

Một chiếc JF-17 của Không quân Pakistan mang theo tên lửa Faaz-IIR sơn màu đỏ. Ảnh: PAF/Chụp màn hình

Nhà chức trách nhấn mạnh hệ thống dẫn đường giai đoạn cuối tiên tiến giúp tăng khả năng linh hoạt tác chiến, song không công bố chi tiết về tầm bắn thực tế đạt được trong lần thử hay kết quả đánh chặn mục tiêu.

Về thông số kỹ thuật, tên lửa Faaz thuộc dòng tên lửa không đối không tầm trung đến tầm xa với hai cấu hình chính. Phiên bản Faaz-RF sử dụng đầu dò radar chủ động, trong khi Faaz-IIR dùng đầu dò hồng ngoại hình ảnh. 

Theo số liệu do nhà sản xuất công bố, tên lửa có chiều dài khoảng 3,95 mét, đường kính thân gần 203 mm và khối lượng khoảng 205 kg. 

Động cơ tên lửa của phiên bản đầu tiên là loại dual-thrust, tạo lực đẩy ban đầu mạnh rồi duy trì tốc độ trong giai đoạn hành trình, giúp đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 3.5 với phiên bản radar và hơn Mach 3.2 với phiên bản hồng ngoại. 

Tầm bắn tên lửa Faaz được quảng cáo vượt 100 km đối với cấu hình radar chủ động và trên 75 km đối với cấu hình hồng ngoại. Khả năng phát hiện của đầu dò được nêu ở mức khoảng 25 km với radar và 40 đến 45 km với hồng ngoại hình ảnh. 

Pakistan lần đầu phóng thành công tên lửa Faaz công nghệ dẫn đường mới từ JF-17. Ảnh: twz.com

Ngoài ra còn có biến thể phóng từ mặt đất Faaz-SL với tầm bắn ngắn hơn, khoảng 20 đến 25 km, mở rộng ứng dụng sang hệ thống phòng không tầm thấp.

Phân tích công nghệ cho thấy tên lửa Faaz kết hợp dẫn đường giữa chặng bằng liên kết dữ liệu từ máy bay phóng với dẫn đường giai đoạn cuối độc lập. 

Điều này cho phép tên lửa nhận cập nhật thông tin mục tiêu trong phần lớn quỹ đạo, trước khi đầu dò tự tìm kiếm và khóa mục tiêu ở khoảng cách gần. 

Đầu dò hồng ngoại hình ảnh mang ưu điểm kháng nhiễu tốt hơn so với đầu dò hồng ngoại truyền thống vì tạo được hình ảnh nhiệt chi tiết của mục tiêu, giúp phân biệt máy bay thật với mồi bẫy nhiệt. 

Phiên bản radar chủ động thì hoạt động hiệu quả hơn trong điều kiện thời tiết xấu hoặc khi mục tiêu ở khoảng cách xa hơn. 

Tên lửa Faaz của Pakistan. Ảnh: quwa.org

Việc sử dụng động cơ dual-thrust phản ánh thiết kế tối ưu cho các cuộc không chiến ngoài tầm nhìn, nơi tên lửa cần duy trì năng lượng để cơ động ở giai đoạn cuối, khi mục tiêu có thể thực hiện các động tác tránh né mạnh.

Nhiều chuyên gia nhận thấy sự tương đồng rõ rệt về kích thước, khối lượng và hình dáng bên ngoài giữa Faaz với tên lửa SD-10A, phiên bản xuất khẩu của PL-12 Trung Quốc. 

PL-12 cũng có khối lượng khoảng 180 đến 200 kg, đường kính tương tự và sử dụng động cơ dual-thrust. Pakistan đã vận hành SD-10 và PL-15 trên các máy bay JF-17, cũng như J-10CE trong nhiều năm. 

GIDS khẳng định tên lửa Faaz được phát triển với quyền sở hữu trí tuệ nội địa, song mức độ chuyển giao công nghệ hay sử dụng nền tảng thiết kế từ PL-12 vẫn chưa được công bố chính thức. 

Sự giống nhau này có thể xuất phát từ việc tận dụng kinh nghiệm vận hành và bảo dưỡng các tên lửa Trung Quốc sẵn có, giúp rút ngắn thời gian phát triển. 

Một chiếc JF-17 của Không quân Pakistan mang theo tên lửa Faaz-IIR sơn màu đỏ trước đợt phóng thử đầu tiên. Ảnh: PAF/Chụp màn hình/twz.com

Bên cạnh đó, phiên bản Faaz-2 đang được nghiên cứu với tầm bắn mục tiêu khoảng 180 km và động cơ dual-pulse, nhằm cải thiện khả năng duy trì năng lượng ở giai đoạn cuối, một xu hướng phổ biến trên các tên lửa thế hệ mới.

Việc thử nghiệm thành công trên JF-17, đặc biệt là máy bay Block I đã qua đại tu, cho thấy Pakistan ưu tiên tích hợp vũ khí mới trên nền tảng sẵn có thay vì chờ các phiên bản Block III hiện đại hơn. 

Điều này phản ánh chiến lược thực dụng nhằm nhanh chóng tạo ra lựa chọn nội địa, giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung trong trường hợp xung đột hoặc hạn chế xuất khẩu từ nước ngoài. 

Hiện Không quân Pakistan vẫn dựa chủ yếu vào AIM-120 AMRAAM trên F-16 và các tên lửa dòng PL trên máy bay Trung Quốc. 

Không quân Pakistan thử nghiệm tên lửa Faaz ngoài tầm nhìn (BVR) từ máy bay chiến đấu JF-17. Ảnh: Chụp màn hình từ video do GIDS công bố, được nâng cấp chất lượng bằng AI.

Tên lửa Faaz nếu được đưa vào trang bị sẽ bổ sung khả năng linh hoạt về đầu dò và kiểm soát chuỗi sản xuất, bảo dưỡng cũng như nâng cấp trong nước.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận khách quan rằng các thông số về tầm bắn và tốc độ vẫn là số liệu do nhà sản xuất đưa ra, chưa được xác minh độc lập qua các cuộc thử nghiệm công khai đầy đủ.

Lần phóng đầu tiên chủ yếu chứng minh khả năng tách rời an toàn khỏi máy bay và hoạt động của hệ thống dẫn đường cơ bản. Quá trình hoàn thiện để đạt độ tin cậy chiến đấu, tích hợp đầy đủ với radar và hệ thống chiến đấu của JF-17, cũng như sản xuất hàng loạt còn đòi hỏi nhiều bước thử nghiệm tiếp theo. 

Sự phát triển của tên lửa Faaz phản ánh nỗ lực tự chủ của Pakistan trong lĩnh vực vũ khí hàng không, song hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì chất lượng và số lượng đủ lớn để đáp ứng nhu cầu tác chiến.

(Theo aviacionline.com, defencesecurityasia.com, asiatimes.com, aviationweek.com, twz.com)