Tết Độc lập ở bản làng Tây Nghệ An: Bảo tồn bản sắc ngày hội quê hương
Với người dân ở các bản làng phía Tây tỉnh Nghệ An, Tết Độc lập là dịp để bà con thể hiện nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình và lòng biết ơn đối với Đảng và Bác Hồ kính yêu.
Cùng với người dân cả nước hân hoan chào mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào miền núi phía Tây tỉnh Nghệ An cũng tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao vui chơi, giao lưu trong những ngày nghỉ lễ. (Nguồn: Vietnam+)
Sáng sớm đầu Thu, khi những dải sương còn lãng đãng trên triền núi, bản làng ở phía Tây tỉnh Nghệ An đã thức dậy trong không khí rộn ràng khác lạ. Khói bếp từ những nếp nhà sàn bay lên mỏng nhẹ, hòa vào tiếng cồng chiêng vang vọng từ cuối bản.
Từng tốp phụ nữ Thái khoác khăn piêu mới, những chàng trai người Mông chỉnh lại chiếc áo được thêu tay tỉ mỉ, nụ cười rạng rỡ như nắng ngày 2/9.
Với họ, Tết Độc lập còn thiêng liêng hơn bởi mảnh đất Nghệ An này đã sinh ra Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam.
Ngày Tết của núi rừng
Cùng với người dân cả nước hân hoan chào mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào miền núi phía Tây tỉnh Nghệ An cũng tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao vui chơi, giao lưu trong những ngày nghỉ lễ.
Mỗi cộng đồng dân tộc trên địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa đều có cách đón Tết Độc lập theo phong tục, văn hóa riêng nhưng đều thể hiện lòng tự hào dân tộc, tình yêu đất nước, quê hương, bản làng.
Từ chiều 1/9, khắp các bản làng đã đầy ắp không khí Tết. Mẹ chuẩn bị gà, xôi ngũ sắc, những ché rượu cần mới. Những bàn tay khéo léo gói bánh nếp, làm ống cơm lam gửi hương rừng vào những hạt nếp.
Đêm 1/9, cả bản gần như không ngủ. Người quét sân chuẩn bị lễ, nhóm thanh niên tập điệu xòe, điệu lăm. Những đứa trẻ chạy vòng quanh sân nhà văn hóa, háo hức như chờ giao thừa. Không gian sáng lên bởi vô vàn sắc váy áo, sắc đèn và rộn ràng nụ cười.
Sáng 2/9, nhà nhà làm lễ cúng tổ tiên. Đó là khoảnh khắc bản làng tĩnh lại, tiếng khèn, tiếng trống nhường chỗ cho lời khấn mộc mạc.
Mâm cơm trong ngày Tết Độc lập của một gia đình dân tộc Thái ở Quế Phong (Nghệ An). (Nguồn: Vietnam+)
Sau phần lễ là phần hội.
Cả phía Tây Nghệ An bừng lên trong những điệu múa xòe vòng rộng mở, trong tiếng khèn Mông réo rắt trên sườn núi, trong trò ném còn, bắn nỏ, đi cà kheo rộn rã tiếng reo.
Phiên chợ Tết Độc lập đông vui từ tờ mờ sáng với màu váy thổ cẩm, mùi thịt nướng, tiếng mặc cả, tiếng hát giao duyên hòa vào nhau tạo thành một bản hợp xướng rất riêng của núi rừng.
Ngày Tết của sum vầy
Từ sau ngày 2/9/1945, đồng bào các dân tộc nơi đây - nhất là người Thái, Mông, Khơ Mú - đã coi ngày Quốc khánh như một mốc son lớn, một ngày hội chung của bản làng. Qua nhiều thập kỷ, niềm tự hào ấy lớn dần thành phong tục, thành một cái Tết thực sự: có lễ, có hội, có những chuẩn bị chu đáo chẳng kém gì Tết Nguyên đán.
“Tết Độc lập là cái Tết của lòng biết ơn và niềm vui sum họp,” ông Lô Trung Thành ở Quế Phong nói. “Ngày này, dù đi đâu, nhưng con cháu cũng sẽ tìm về bản, như chim bay về núi vậy.”
Điều khiến Tết Độc lập ở Nghệ An trở thành một nét văn hóa đặc sắc không chỉ nằm ở nghi lễ hay lễ hội, mà còn ở niềm vui sum họp. Dù đi học xa, làm ăn tận miền Nam hay sinh sống ở Lào, Thái Lan, nhiều người vẫn thu xếp để kịp về nhà vào đúng dịp 2/9.
Như Lô Tuyết Trinh, cô gái người Thái ở Quế Phong, sẽ bắt xe xuyên đêm từ Hà Nội về chỉ để kịp hòa vào không khí nô nức 2/9 ở quê. “Với tôi, Tết Độc lập là ngày được trở về với tình thân gia đình,” Trinh nói.
Trước những thay đổi của cuộc sống hiện đại, việc gìn giữ bản sắc của Tết Độc lập trở thành nỗ lực chung của cộng đồng và chính quyền địa phương. Nhiều nơi đã tổ chức lễ hội văn hóa-thể thao 2/9 vừa tạo sân chơi cho người dân, vừa để giữ gìn và tôn vinh bản sắc dân tộc./.