Tết xưa và nay qua lăng kính của 3 thế hệ phụ nữ trong 1 gia đình

Bà Trần Thị Lựu cùng con dâu và cháu nội

Tết thời chiến của bà

Buổi chiều cuối năm, bà Trần Thị Lựu (SN 1937, ngụ xã Chiên Đàn, TP Đà Nẵng) ngồi bên hiên nhà têm trầu cau. Đôi tay nhăn nheo vì tuổi tác nhưng vẫn thoăn thoắt têm từng miếng trầu.

Bà Trần Thị Lựu têm trầu cau trước hiên nhà, thói quen bao năm vẫn giữ mỗi dịp Tết về.

Nhắc đến Tết thời chiến, bà Lựu chậm rãi cho biết: “Đánh nhau cái là phải chạy chỗ khác chứ đâu được ăn Tết”. Với bà Lựu, Tết ngày ấy gắn với tiếng súng, với những mâm cúng “chạy vội”. Có năm nhà cửa bị bom đạn tàn phá, cả gia đình bà phải dọn đống đổ nát để thắp nén hương, làm lễ cúng giữa trời chỉ với tấm lòng thành.

Bà Lựu từng bị địch bắt giam gần một năm ở Quảng Ngãi, phải để lại hai con nhỏ ở nhà cho chồng chăm sóc. Hòa bình lập lại, khó khăn chồng chất nhưng không còn bom đạn, gia đình được sum họp trong một mái nhà. Dù cuộc sống thiếu thốn đủ bề, bà vẫn cố "sắm cho có" mâm cơm cúng tổ tiên, bởi với bà, ngày Tết trước hết là bổn phận với tổ tiên.

Niềm vui ngày Tết, với người phụ nữ gần 90 tuổi này, chỉ trọn vẹn khi đất nước hòa bình. “Đất nước thống nhất, Bắc - Nam một nhà, gia đình được sum vầy rồi mới vui chứ”, bà Lựu chia sẻ.

Tết của mẹ: Kết hợp giữa truyền thống và hiện đại

Ở gian bếp phía trong, cô Nguyễn Thị Xuân Tân (SN 1968), con dâu bà Lựu, đang sên mẻ mứt gừng, bên cạnh là khay mứt dừa vừa hoàn tất. Là giáo viên về hưu, cô vẫn giữ nếp chuẩn bị Tết từ rằm tháng Chạp: Lo chạp mã, dọn dẹp nhà cửa, lên lịch làm mứt, sắm hoa quả, thịt cá để cúng ông bà tổ tiên…

Trong gian bếp ngày cận Tết, cô Nguyễn Thị Xuân Tân ngồi làm mứt dừa giữ nếp Tết xưa.

Tết của người phụ nữ U60 này là sự dung hòa giữa truyền thống và hiện đại: Mùng 1 dành cho gia đình hai bên nội - ngoại; mùng 2 tụ họp con cháu. Nhưng bên cạnh đó, cô Tân vẫn dành một ngày đi chơi với hội hưu trí, thăm bạn bè và… làm đẹp.

"Dành cho gia đình một phần, bản thân mình một phần nữa chứ!", cô Tân cười nói. Khác với mẹ chồng, Tết của người phụ nữ thuộc thế hệ 6X này không còn quanh quẩn trong gian bếp, mà đã mở rộng sang những khoảng riêng cho mình.

Tết của con: Tết là tận hưởng

Còn với chị Nguyễn Thị Thùy Diễm (SN 1997), cháu nội của bà Lựu, hiện làm dâu tại Đức Phổ, Quảng Ngãi, Tết mang sắc thái nhẹ nhàng hơn. Từ ngày 27 Tết, chị Diễm mới về nhà chồng. Phần lớn việc dọn dẹp, sắm sửa bên nhà ngoại đã được bà và mẹ lo chu toàn, còn tại nhà nội đã được ba mẹ chồng lo liệu. Chị Diễm chỉ phụ nấu mâm cơm cúng buổi sáng các ngày Tết, trưa xong là có thể nghỉ ngơi.

Không còn mang nặng tư tưởng phải "đầu tắt mặt tối" trong bếp những ngày Tết, với chị Diễm, Tết là dịp để tận hưởng niềm vui sum họp bên gia đình. Trong ngôi nhà có bà nội, con cháu về đông đủ, Tết nay vẫn còn nhiều lễ nghi. Song, Diễm tin vào vòng tròn yêu thương: "Mẹ chồng đối xử với mình răng để người ta đối xử lại với con gái mẹ y rứa".

Gia đình chị Diễm du Xuân Ất Tỵ 2025

Ba thế hệ phụ nữ trong một gia đình, sự thay đổi của Tết xưa - Tết nay không chỉ nằm ở cuộc sống ngày một đủ đầy hơn, mà còn ở vị thế của người phụ nữ trong gia đình. Dù cách đón Tết có thay đổi thì sợi dây vô hình kết nối họ vẫn là tình thân. Như lời bà Lựu nói: “Chừ đầy đủ rồi, vui nhất là được thấy con cháu quây quần, bình an”.

Nguyễn Thị Thúy Hiền