Thách thức của Ấn Độ khi đặt mục tiêu sản xuất tiêm kích tàng hình AMCA trong 30 tháng

Ấn Độ đang đặt cược lớn vào tham vọng tự chủ quốc phòng khi lần đầu tiên mở cửa cho khối tư nhân tham gia phát triển dự án máy bay chiến đấu hạng trung tiên tiến (AMCA). Đây là dòng tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 được kỳ vọng sẽ đưa New Delhi vào nhóm ít các quốc gia sở hữu công nghệ hàng không quân sự đỉnh cao. Tuy nhiên, thời hạn 30 tháng để thực hiện chuyến bay đầu tiên đang trở thành tâm điểm của những tranh luận về tính khả thi.

Máy bay chiến đấu hạng trung tiên tiến (AMCA) của Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Bước ngoặt lịch sử của ngành công nghiệp quốc phòng Ấn Độ

Theo tờ The EurAsian Times, Cơ quan Phát triển Hàng không Ấn Độ (ADA) đã chính thức phát hành hồ sơ mời thầu (RFP) cho ba liên danh tư nhân hàng đầu. Động thái này chấm dứt thế độc quyền kéo dài gần 70 năm của tập đoàn quốc doanh Hindustan Aeronautics Limited (HAL) trong lĩnh vực chế tạo chiến đấu cơ. Ba ứng viên được chọn bao gồm:

Liên danh Larsen & Toubro - Bharat Electronics Limited.
Tập đoàn Tata Advanced Systems.
Liên danh Bharat Forge - BEML.

Gói thầu trị giá khoảng 15.000 crore rupee (tương đương 1,56 tỷ USD) nhằm mục tiêu chế tạo 5 nguyên mẫu cùng một khung thử nghiệm kết cấu (STS). Nhà thầu chiến thắng sẽ phải thành lập một pháp nhân mới trong vòng ba tháng, đảm bảo quyền kiểm soát hoàn toàn bởi công dân Ấn Độ và hạn chế vốn đầu tư nước ngoài ở mức thụ động.

Lộ trình 30 tháng: Áp lực tiến độ chưa từng có

Điều gây chú ý nhất trong hồ sơ mời thầu là tiến độ thực hiện cực kỳ gấp gáp. ADA yêu cầu nguyên mẫu đầu tiên phải hoàn thiện trong vòng 24 tháng kể từ khi ký hợp đồng và thực hiện chuyến bay đầu tiên sau tối đa 30 tháng. Các mốc thời gian tiếp theo cũng được siết chặt nhằm hướng tới mục tiêu sản xuất hàng loạt vào giai đoạn 2034 - 2035.

Dự kiến, nguyên mẫu đầu tiên sẽ sử dụng động cơ GE F414 do Mỹ cung cấp. Tổng cộng sẽ có khoảng 1.800 chuyến bay thử nghiệm được tiến hành trong vòng 84 tháng để đánh giá toàn diện tính năng trước khi bước vào giai đoạn sản xuất đại trà.

Thách thức về kinh nghiệm và công nghệ tàng hình

Mặc dù việc huy động khu vực tư nhân được kỳ vọng sẽ tăng hiệu quả vận hành, nhưng vấn đề kinh nghiệm thực tế là rào cản lớn. Trong số các ứng viên, chỉ có Tata từng có kinh nghiệm thiết lập dây chuyền lắp ráp máy bay vận tải C-295 hợp tác với Airbus. Tuy nhiên, chế tạo tiêm kích tàng hình là một bài toán phức tạp hơn gấp nhiều lần.

Các nhà thầu sẽ phải bắt đầu gần như từ con số không trong việc xây dựng hệ thống thử nghiệm mặt đất và tích hợp các công nghệ nhạy cảm. Nhiệm vụ bao gồm phát triển vật liệu tổng hợp đặc biệt để giảm diện tích phản xạ radar (RCS), hoàn thiện hệ thống cảm biến hợp nhất và khả năng bay siêu thanh kéo dài (supercruise). Việc chương trình yêu cầu giảm thiểu sự phụ thuộc vào đối tác nước ngoài càng làm tăng thêm độ khó cho các doanh nghiệp nội địa.

So sánh với các chương trình quốc tế F-22 và F-35

Giới phân tích quân sự cho rằng mục tiêu 30 tháng của Ấn Độ là "quá lạc quan" khi nhìn vào lịch sử các dòng tiêm kích thế hệ 5 trên thế giới. Ngay cả Mỹ, với nền công nghiệp quốc phòng hàng đầu, cũng mất nhiều thời gian hơn đáng kể:

F-22 Raptor: Hợp đồng ký năm 1991, nhưng phải mất gần 6 năm (đến năm 1997) nguyên mẫu đầu tiên mới có thể cất cánh.
F-35 Lightning II: Được phát triển dựa trên kinh nghiệm từ F-22, nhưng Lockheed Martin cũng cần hơn 5 năm từ khi nhận hợp đồng (2001) đến khi bay thử (2006).
KAAN (Thổ Nhĩ Kỳ): Chương trình khởi động từ năm 2016, mất 8 năm để nguyên mẫu đầu tiên thực hiện chuyến bay vào năm 2024.

Bên cạnh đó, bài học từ dự án tiêm kích nội địa Tejas của Ấn Độ vẫn còn nguyên giá trị. Dự án này từng kéo dài hàng thập kỷ do vướng mắc công nghệ và thủ tục. Với AMCA, những thách thức về chuỗi cung ứng vật liệu công nghệ cao và tích hợp vũ khí nội địa sẽ là bài kiểm tra thực sự cho năng lực của khối tư nhân Ấn Độ trong nỗ lực hiện thực hóa tham vọng tiêm kích tàng hình tự chủ.