Thái Nguyên mở không gian phát triển logistics liên vùng

Hạ tầng giao thông - logistics trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đang từng bước được đầu tư đồng bộ, hiện đại nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển chuỗi cung ứng. Trong ảnh: Hệ thống kho hàng của Công ty CP Logistics ASG (ASGL) với quy mô diện tích khoảng 30.000m2 tại Khu công nghiệp Yên Bình.

Động lực từ công nghiệp và xuất khẩu

Những năm gần đây, Thái Nguyên trở thành một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp lớn của cả nước, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, công nghệ cao cùng các sản phẩm như thép, khoáng sản, may mặc... Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia kéo theo nhu cầu rất lớn về vận tải, kho bãi và dịch vụ hậu cần.

Chỉ tính riêng quý I/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 15,9 tỷ USD, xuất siêu 3,6 tỷ USD, đưa Thái Nguyên trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về xuất siêu.

Đáng chú ý, nhóm hàng điện tử - điện thoại chiếm hơn 95% giá trị xuất khẩu. Điều này cho thấy quy mô và mức độ phụ thuộc rất lớn của nền kinh tế địa phương vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Thái Nguyên nằm trong khu vực động lực phát triển của vùng Trung du, miền núi phía Bắc, là trung tâm công nghiệp - đô thị - dịch vụ của vùng với công nghiệp giữ vai trò động lực chủ yếu cho tăng trưởng.

Tỉnh tập trung phát triển công nghiệp điện tử, bán dẫn, cơ khí chế tạo trình độ cao, thiết bị điện, công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp công nghệ số, có sức lan tỏa, dẫn dắt phát triển công nghiệp toàn vùng.

Hạ tầng giao thông - logistics trên địa bàn Thái Nguyên đang từng bước được đầu tư đồng bộ, hiện đại nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển chuỗi cung ứng.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển hệ thống logistics hiện đại nhằm giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh. Với lợi thế vị trí địa lý cách Hà Nội khoảng 75-80km, gần Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và có hệ thống giao thông đường thủy nội địa kết nối thuận lợi với Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Nội, Thái Nguyên có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển logistics liên vùng.

Những năm gần đây, hệ thống giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh được cải thiện đáng kể với tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT.07), các quốc lộ huyết mạch như: Quốc lộ 3, Quốc lộ 1B, Quốc lộ 37, tuyến liên kết vùng Phú Thọ - Thái Nguyên - Bắc Ninh, đường Vành đai V cùng nhiều tuyến mới đang được đầu tư như cao tốc Lạng Sơn - Thái Nguyên - Tuyên Quang, tuyến Cao Bằng - Thái Nguyên...

Đáng chú ý, chủ trương mở rộng cao tốc CT.07 lên 6 làn xe đang được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng.

Bên cạnh đó, dự án Cảng cạn (ICD) Tiên Phong tại phường Phổ Yên được quy hoạch với quy mô trên 14ha, kỳ vọng trở thành trung tâm logistics hiện đại, đóng vai trò trung chuyển hàng hóa cho toàn tỉnh và khu vực.

Việc đa dạng hóa loại hình giao thông vận tải chính là một trong những yếu tố quyết định phát triển dịch vụ logistics dựa trên sự kết hợp các loại hình vận tải, phối hợp tối ưu vận tải đa phương thức nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí.

Một trong những định hướng quan trọng của Thái Nguyên là phát triển hệ thống logistics theo hướng kết nối đồng bộ giữa các phương thức vận tải. Theo đó, tỉnh chú trọng hình thành mạng lưới liên hoàn giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng không.

Trong lĩnh vực đường bộ, các tuyến cao tốc, quốc lộ đóng vai trò trục chính kết nối các khu công nghiệp với trung tâm logistics và cảng biển. Song song với đó, tuyến đường sắt Hà Nội - Thái Nguyên - Quán Triều được xác định là hành lang vận tải quan trọng, cần được nâng cấp để tăng năng lực vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là vận tải container.

Cụm cảng Đa Phúc tại phường Trung Thành được quy hoạch phát triển thành cảng thủy nội địa, đóng vai trò kết nối trong chuỗi logistics của Thái Nguyên thời gian tới.

Đối với đường thủy nội địa, việc khai thác hiệu quả các tuyến trên sông Cầu, sông Công gắn với phát triển cảng, bến thủy sẽ góp phần giảm tải cho đường bộ, hạ chi phí logistics. Các cảng cạn như ICD Tiên Phong, khu vực cảng Đa Phúc sẽ đóng vai trò trung tâm kết nối, trung chuyển hàng hóa giữa các phương thức vận tải.

Việc kết nối với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, chỉ cách khoảng 50km, mở ra cơ hội phát triển logistics hàng không, đặc biệt đối với các mặt hàng có giá trị cao, yêu cầu thời gian vận chuyển nhanh như điện tử, linh kiện.

Sự liên kết chặt chẽ giữa các loại hình vận tải giúp nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng và tạo ra chuỗi cung ứng linh hoạt, giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Song song với đầu tư hạ tầng, Thái Nguyên đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực logistics. Các giải pháp như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa kho bãi, hệ thống quản lý vận tải (TMS), quản lý kho (WMS), ứng dụng thu phí không dừng, công nghệ số hóa trong quản lý nhà nước, quản lý doanh nghiệp và phục vụ người dân… từng bước được triển khai.

Việc chuyển đổi số giúp tối ưu hóa quy trình vận hành, giảm thời gian lưu thông hàng hóa và nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc và kết nối chuỗi cung ứng. Đây được xác định là hướng đi tất yếu để ngành logistics của tỉnh bắt kịp xu thế phát triển của cả nước và thế giới...

Hoàn thiện hạ tầng, nâng năng lực kết nối

Với lợi thế vị trí cửa ngõ vùng Trung du, miền núi phía Bắc cùng nền tảng công nghiệp phát triển mạnh, Thái Nguyên đang từng bước khẳng định vai trò là điểm kết nối quan trọng trong chuỗi cung ứng quốc gia và khu vực

Theo đánh giá của các cơ quan nghiên cứu, Thái Nguyên có tiềm năng lớn để trở thành trung tâm logistics của vùng Trung du, miền núi phía Bắc nhờ vị trí địa lý thuận lợi, hệ thống hạ tầng giao thông đa dạng, nguồn hàng lớn, kim ngạch xuất nhập khẩu cao và nguồn nhân lực dồi dào. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức.

Trước hết là hạn chế về hạ tầng, đặc biệt thiếu các trung tâm logistics quy mô lớn, hệ thống kho bãi hiện đại. Các trung tâm phân phối và dịch vụ logistics của Thái Nguyên vẫn ở giai đoạn đầu phát triển, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tiễn. Khối lượng vận chuyển hàng hóa hiện chủ yếu phụ thuộc vào đường bộ, trong khi đường sắt và đường thủy nội địa chưa được khai thác hiệu quả.

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực logistics chất lượng cao còn thiếu hụt; doanh nghiệp logistics địa phương chủ yếu có quy mô nhỏ, chưa đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng. Ngoài ra, cơ chế, chính sách đặc thù cho phát triển logistics chưa thực sự hoàn thiện; nguồn lực đầu tư còn hạn chế trong khi chi phí vật liệu, nhân công tăng cao, gây áp lực lớn lên tiến độ các dự án hạ tầng.

Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, Thái Nguyên đã ban hành kế hoạch phát triển logistics đến năm 2035, tầm nhìn 2050 với mục tiêu hình thành hệ thống logistics hiện đại, đồng bộ.

Trong ngắn hạn, tỉnh tập trung hoàn thiện quy hoạch, đẩy nhanh các dự án hạ tầng trọng điểm như mở rộng cao tốc, hoàn thiện các tuyến giao thông mang tính kết nối, liên kết vùng, xây dựng cảng cạn ICD Tiên Phong, phát triển kho bãi và trung tâm phân phối. Đồng thời chú trọng đào tạo nhân lực và thúc đẩy chuyển đổi số trong các lĩnh vực.

Cùng với đó, tỉnh tập trung phát triển hạ tầng giao thông vận tải, hạ tầng kho bãi, khu, cụm công nghiệp..., kêu gọi đầu tư trung tâm logistics cấp tỉnh, hệ thống kho phân phối, cảng cạn, trung tâm logistics gắn với các khu, cụm công nghiệp và các vùng sản xuất hàng hóa tập trung của tỉnh.

Dự án Cảng cạn (ICD) Tiên Phong tại phường Phổ Yên được quy hoạch với quy mô trên 14ha, kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm logistics hiện đại, đóng vai trò trung chuyển hàng hóa cho toàn tỉnh và khu vực (ảnh phối cảnh - mang tính chất minh họa).

Phát triển dịch vụ logistics gắn với các hành lang kinh tế trọng điểm theo trục dọc Cao Bằng - Thái Nguyên - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và hành lang Lạng Sơn - Bắc Ninh - Hà Nội, đặc biệt tập trung vào các tuyến kết nối Hà Nội - Thái Nguyên - Bắc Ninh, Phú Thọ, Tuyên Quang; đồng thời nghiên cứu liên kết vùng theo trục ngang Tuyên Quang - Thái Nguyên - Lạng Sơn.

Tỉnh cũng thúc đẩy thu hút đầu tư xây dựng các trung tâm dịch vụ logistics tại Khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ Yên Bình; Khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ Tây Phổ Yên; Khu công nghiệp thông tin tập trung; khu vực phường Bắc Kạn trên tuyến kết nối Tuyên Quang - Thái Nguyên - Lạng Sơn; phường Linh Sơn gần nút giao Quốc lộ 1B với Quốc lộ 17; đồng thời thu hút đầu tư các khu thương mại, dịch vụ logistics mới tại xã Kha Sơn, xã Đồng Hỷ, xã Điềm Thụy, phường Bách Quang...

Về dài hạn, định hướng của tỉnh không chỉ xây dựng các trung tâm logistics cấp tỉnh mà là tăng cường liên kết vùng với Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh Đông Bắc, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Với nền tảng công nghiệp vững chắc, vị trí địa lý thuận lợi và quyết tâm cải cách mạnh mẽ, Thái Nguyên đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong lĩnh vực vận tải và logistics.

Nếu giải quyết hiệu quả các “điểm nghẽn” về hạ tầng, nhân lực và cơ chế chính sách, đặc biệt là thúc đẩy kết nối đa phương thức giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không, Thái Nguyên hoàn toàn có thể trở thành trung tâm logistics quan trọng của khu vực, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của vùng trung du, miền núi phía Bắc trong giai đoạn tới.