Thái Nguyên: Ngành lâm nghiệp từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Chuyển trọng tâm từ mở rộng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị rừng trồng

Trước sáp nhập, tỉnh Thái Nguyên có hơn 185.000ha, Bắc Kạn có hơn 400.000ha đất lâm nghiệp. Sau sáp nhập, với hơn 516.000ha đất lâm nghiệp, phát triển kinh tế rừng theo hướng bền vững, gắn với nâng cao chất lượng, hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường theo chức năng của từng loại rừng tiếp tục là hướng đi đúng của tỉnh. Trong đó, trồng rừng gỗ lớn và cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững, tạo vùng nguyên liệu ổn định cung cấp cho nhà máy, cơ sở chế biến trên địa bàn sẽ tiếp tục được quan tâm. Việc mở rộng vùng trồng quế tại các địa bàn có thổ nhưỡng khí hậu phù hợp theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững, tạo ra sản phẩm có chất lượng cao cũng được chú trọng.

Giai đoạn 2021-2025, giá trị sản xuất lâm nghiệp của tỉnh tăng bình quân khoảng 6,5%/năm. Đến năm 2026, toàn tỉnh đã trồng mới gần 40.000ha rừng; diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC (chứng nhận quốc tế về quản lý rừng bền vững, đảm bảo sản phẩm gỗ và giấy có nguồn gốc hợp pháp, thân thiện với môi trường) đạt trên 42.000ha; diện tích rừng gỗ lớn cũng đạt khoảng 42.000ha và tiếp tục được mở rộng. Cùng với đó, cơ cấu cây trồng lâm nghiệp có sự chuyển dịch tích cực. Diện tích quế đạt trên 11.600ha, hồi đạt 3.407ha, tạo tiền đề cho phát triển các ngành hàng có giá trị kinh tế cao.

Trước thực tế phần lớn sản lượng khai thác vẫn là gỗ nhỏ phục vụ sản xuất dăm gỗ, nguyên liệu giấy nên giá trị gia tăng chưa cao; ngành lâm nghiệp Thái Nguyên đang chuyển trọng tâm từ mở rộng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị rừng trồng. Mục tiêu đặt ra là kéo dài chu kỳ kinh doanh rừng, tăng tỷ lệ gỗ lớn, phát triển các loại cây lâm sản có giá trị kinh tế cao và nâng cao khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng quốc tế.

Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên thông tin, các chỉ tiêu về trồng rừng, phát triển rừng FSC và rừng gỗ lớn của tỉnh đều hoàn thành và vượt kế hoạch. Đáng chú ý, ngành chức năng đã từng bước xác định hiện trạng, trữ lượng và khả năng hấp thụ carbon của các khu rừng trên địa bàn.

Người dân chở gỗ rừng trồng sau khai thác trên con đường lâm nghiệp. Ảnh: H.L

Ưu tiên thu hút doanh nghiệp đầu tư, gắn kết vùng nguyên liệu với nhà máy chế biến

Theo Hạt Kiểm lâm số 10 tỉnh Thái Nguyên, đơn vị được giao chỉ tiêu trồng mới 1.020ha rừng, đến nay đã thực hiện được 1.067ha. Thông qua sự phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã, hơn 9.000ha rừng trồng trên địa bàn đã được cấp chứng chỉ FSC. Hiện, đơn vị tiếp tục vận động người dân mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ, đồng thời chuyển dần từ rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn để nâng cao hiệu quả kinh tế.

Song hành với phát triển FSC, xây dựng vùng rừng gỗ lớn đang được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị diện tích. Theo định hướng đến năm 2030, diện tích rừng gỗ lớn và diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững sẽ đạt khoảng 20% tổng diện tích rừng sản xuất của tỉnh. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng của toàn ngành lâm nghiệp trong những năm tới.

Thực tiễn cho thấy, dư địa tăng trưởng của ngành lâm nghiệp tỉnh Thái Nguyên hiện nằm nhiều hơn ở khâu chế biến và phát triển thị trường. Vì vậy, tỉnh đang ưu tiên thu hút các doanh nghiệp có năng lực đầu tư vào chế biến sâu đối với gỗ rừng trồng, quế, hồi và các sản phẩm lâm sản khác. Hiện nay, Thái Nguyên có khoảng 746 cơ sở chế biến, kinh doanh lâm sản, tạo nên mạng lưới sản xuất khá hoàn chỉnh.

Nhiều doanh nghiệp lớn đã đầu tư dây chuyền hiện đại như Công ty CP Dongwha Việt Nam với công suất khoảng 300.000m3 ván MDF mỗi năm; Công ty CP Giấy Hoàng Văn Thụ sản xuất khoảng 100.000 tấn sản phẩm/năm; Công ty Ván ép Việt Bắc đạt khoảng 30.000 tấn sản phẩm/năm. Bên cạnh đó còn có các doanh nghiệp như Lechenwood Việt Nam, Govina tham gia sâu vào chuỗi chế biến lâm sản của tỉnh.

Từ nền tảng vùng nguyên liệu ngày càng ổn định, nhiều sản phẩm gỗ và lâm sản chế biến của Thái Nguyên đã có mặt tại các thị trường lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Điều này cho thấy lợi thế của ngành không chỉ nằm ở sản lượng khai thác mà còn ở khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu thông qua nguồn nguyên liệu đạt chuẩn và hệ thống chế biến ngày càng hiện đại.

Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên cho biết, ngành công thương đang phối hợp chặt chẽ với ngành nông nghiệp để xác định rõ các vùng nguyên liệu phục vụ chế biến, đồng thời đẩy mạnh liên kết giữa người trồng rừng với doanh nghiệp tiêu thụ. Việc gắn kết vùng nguyên liệu với nhà máy chế biến giúp nâng cao đáng kể giá trị sản phẩm, bởi gỗ qua chế biến phục vụ xuất khẩu luôn có giá trị cao hơn nhiều so với gỗ nguyên liệu bán thô.

Giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên trồng mới khoảng 6.000ha rừng hằng năm. Ảnh: C.L

Giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng tăng tỷ trọng lâm nghiệp lên khoảng 8,5-9% trong cơ cấu nội ngành; duy trì tốc độ tăng trưởng trên 5,5% mỗi năm; giữ ổn định tỷ lệ che phủ rừng trên 60%; trồng mới khoảng 6.000ha rừng hằng năm và duy trì sản lượng khai thác bình quân khoảng 700.000m3 lâm sản. Cùng với đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện công tác giao đất, giao rừng; mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững; phát triển thị trường carbon; nâng tỷ lệ sử dụng nguồn nguyên liệu trong tỉnh và từng bước giảm phụ thuộc vào nguồn gỗ nhập khẩu.

Với lợi thế về tài nguyên rừng, Thái Nguyên đang từng bước chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao giá trị và hiệu quả kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích. Đây không chỉ là yêu cầu để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lâm nghiệp, mà còn là hướng đi cần thiết nhằm khai thác bền vững tài nguyên rừng, tạo sinh kế ổn định cho người dân và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xanh của địa phương.