Thẩm định báo cáo tiền khả thi dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội

Tuyến chính dự kiến đầu tư quy mô 6 làn xe

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện đơn vị tư vấn (ĐVTV) cho biết dự án được nghiên cứu đầu tư với tổng chiều dài khoảng 321km, không bao gồm các đoạn đang khai thác (15km trùng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, 14km trùng cao tốc Hà Nội - Lào Cai, 19km đoạn tuyến qua Thái Nguyên).

Điểm đầu dự án tại Km0 (tương ứng Km 367+100 đường Hồ Chí Minh), thuộc xã Yên Bài, Hà Nội; điểm cuối trùng điểm đầu, tạo thành tuyến vành đai khép kín. Tuyến đi qua 7 tỉnh, thành TP Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ.

Theo phương án đề xuất, tuyến chính được đầu tư quy mô 6 làn xe, riêng đoạn qua Thái Nguyên quy mô 4 làn xe. Đường song hành được đầu tư đồng bộ với quy mô tối thiểu đường cấp III; riêng các đoạn đi qua khu đô thị, khu công nghiệp có thể mở rộng theo quy hoạch của địa phương.

Với các đoạn qua Phú Thọ và Thái Nguyên có địa hình đồi núi, chỉ đầu tư đường song hành tại khu vực kết nối đô thị, công nghiệp, dịch vụ; các đoạn còn lại xây dựng đường gom phục vụ giao thông địa phương với bề rộng tối thiểu 5m.

Theo tính toán sơ bộ, dự án sử dụng khoảng 2.925ha đất, tổng mức đầu tư khoảng 235.741 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (TĐC) hơn 64.000 tỷ đồng; xây dựng hơn 138.300 tỷ đồng; quản lý dự án, tư vấn, chi phí khác 9.700 tỷ đồng; chi phí dự phòng 23.700 tỷ đồng.

Dự án được đề xuất thực hiện theo hình thức đầu tư công.

Do nhu cầu vốn rất lớn, ĐVTV đề xuất phần giải phóng mặt bằng (GPMB), đường song hành, dải cây xanh và vỉa hè được đầu tư bằng vốn đầu tư công, tương tự các dự án VĐ4 - VTĐ Hà Nội và VĐ3, VĐ4 TP HCM. Với tuyến chính cao tốc, nghiên cứu hai phương án gồm đầu tư theo hình thức PPP; hoặc đầu tư công, sau đó Nhà nước tổ chức thu phí sử dụng.

Dự án được đề xuất chia thành 15 dự án thành phần, gồm 7 dự án GPMB, đầu tư đường song hành tại 7 địa phương; 8 dự án đầu tư tuyến chính, trong đó có 1 dự án riêng cho các cầu lớn. Theo kế hoạch, dự án dự kiến khởi công 2027, cơ bản hoàn thành vào 2030.

Một số nội dung cần tiếp tục rà soát, làm rõ

Tại cuộc họp, đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng) cho biết, Tổ chuyên gia thẩm định liên ngành đề nghị xác định rõ vai trò của VĐ5 không chỉ là hành lang giao thông mà còn là hành lang công nghiệp, thương mại, logistics và dịch vụ của VTĐ nhằm phát huy hiệu quả đầu tư. Do đó, hồ sơ cần bổ sung làm rõ các nội dung khả năng huy động vốn, tiến độ thực hiện, công tác GPMB, tái định cư và nguồn cung vật liệu xây dựng; rà soát dự báo nhu cầu vận tải trong mối tương quan với các dự án đang và sẽ đưa vào khai thác, đặc biệt là VĐ4; phân tích nhu cầu vận tải hàng hóa, kết nối với các khu công nghiệp, trung tâm logistics, cảng, các đầu mối vận tải quan trọng.

Nghiên cứu bố trí hợp lý hệ thống nút giao, đường song hành, đường gom, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ, quỹ đất phát triển các trung tâm logistics tại những vị trí thuận lợi nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tuyến. Phương án bồi thường, hỗ trợ, TĐC cần làm rõ số hộ dân bị ảnh hưởng, cập nhật bảng giá đất, phương án bố trí TĐC trước khi hoàn thiện hồ sơ.

Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng thống nhất cao với phương án hướng tuyến do ĐVTV đề xuất; sẽ tạo dư địa phát triển không gian dọc tuyến, đồng thời thuận lợi cho các địa phương thu hút đầu tư.

Để bảo đảm chất lượng hồ sơ trình cấp có thẩm quyền, Bộ trưởng yêu cầu ĐVTV tiếp tục làm rõ phương án hệ thống nút giao trên tuyến, gồm nút giao liên thông và nút giao trực thông, tránh để đến các bước sau mới điều chỉnh, làm thay đổi tổng mức đầu tư.

Vì tuyến VĐ5 chủ yếu đi qua địa hình đồng bằng, lãnh đạo Bộ đề nghị ngay sau khi chủ trương đầu tư được phê duyệt, các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện hồ sơ cắm mốc GPMB, bàn giao cho địa phương triển khai công tác GPMB và TĐC.

Với đoạn tuyến qua tỉnh Ninh Bình, nơi có nhiều khu đô thị và khu công nghiệp, yêu cầu nghiên cứu phương án xây dựng cầu cạn nhằm hạn chế vướng mắc trong công tác GPMB.

Với hình thức đầu tư, Bộ trưởng bày tỏ sự ủng hộ phương án đầu tư công, lưu ý ĐVTV phải đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế - xã hội của phương án. Chủ đầu tư, ĐVTV phối hợp các địa phương rà soát kỹ nguồn vật liệu xây dựng, vị trí bãi đổ thải, tính toán cự ly vận chuyển hợp lý. Bổ sung, làm rõ việc áp dụng công nghệ mới, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; thuyết minh chi tiết tổng mức đầu tư từng dự án thành phần và suất đầu tư của toàn dự án, bảo đảm cơ sở chặt chẽ, khách quan để cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư.

Tại cuộc họp, đại diện 7 địa phương cơ bản thống nhất với phương án đầu tư được nêu trong báo cáo.

Tuy nhiên, đại diện Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất TP được chủ động đầu tư nút giao Láng - Hòa Lạc trong tổng số 8 nút giao của dự án nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ với các công trình đang triển khai. Với 7 nút giao còn lại, Hà Nội đề nghị làm rõ quy mô, hình thái trong tương lai để xác định phạm vi GPMB, tránh phải GPMB nhiều lần.

Đại diện Sở Xây dựng Hải Phòng đề nghị nghiên cứu mở rộng mặt cắt ngang đoạn tuyến đi qua khu đô thị, khu công nghiệp trên địa bàn từ 95 - 120m hoặc lớn hơn. Đồng thời, kiến nghị bổ sung cơ chế đặc thù để triển khai các dự án bồi thường, GPMB, TĐC trước khi điều chỉnh quy hoạch.

Đại diện UBND tỉnh Phú Thọ thì cho rằng, để dự án triển khai nhanh, cần xem xét các cơ chế đặc thù liên quan bãi đổ thải, nguồn vật liệu, thu hồi đất phục vụ khu vực mỏ vật liệu, chỉ định thầu xây lắp, các cơ chế giảm giá nhằm rút ngắn thời gian thực hiện.

Đánh giá cao ý nghĩa của dự án, tuy nhiên một số địa phương bày tỏ lo ngại về khả năng cân đối ngân sách để tham gia đầu tư và mong muốn nhận được sự hỗ trợ từ ngân sách trung ương. Về phía đại diện Bộ Tài chính, cho rằng cần có sự chia sẻ trách nhiệm và đồng hành từ phía các địa phương.