Tham khảo Luật Thủ đô năm 2026 để xây dựng Luật Phát triển đô thị

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: media.quochoi.vn

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá và khả thi thúc đẩy phát triển thành phố Hồ Chí Minh, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. Mục tiêu trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện; tăng cường phân cấp, phân quyền để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững. Dự thảo Luật cũng tham khảo hợp lý Luật Thủ đô năm 2026 để bảo đảm tính đồng bộ chung trong một số vấn đề cốt lõi, nền tảng về quản lý, phát triển giữa hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.

Dự thảo Luật gồm 5 chương, 68 điều, trong đó tập trung vào hai nhóm nội dung chủ yếu: Phân quyền triệt để, toàn diện cho đô thị đặc biệt, nhất là phân quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra, trách nhiệm giải trình; đồng thời thiết lập hệ thống cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt về tổ chức chính quyền đô thị, chế độ công vụ, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, trật tự an toàn đô thị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực phát triển, liên kết vùng và phát triển kinh tế biển…

Dự thảo Luật bao gồm một số chính sách đáng chú ý, như: Trao thẩm quyền rộng hơn cho đô thị đặc biệt trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn. Việc phân quyền được thiết kế gắn với yêu cầu chặt chẽ về trình tự, thủ tục, kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình, qua đó bảo đảm tính thống nhất, ổn định của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình. Ảnh: media.quochoi.vn

Dự thảo Luật chú trọng cải cách thủ tục hành chính thông qua cơ chế xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính; cho phép điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, trong triển khai các dự án đầu tư, gắn với chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền thành phố.

Tạo cơ sở pháp lý để phát triển các lĩnh vực then chốt phù hợp với điều kiện thực tiễn, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của thành phố, như: Trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics tích hợp, kinh tế biển, hạ tầng năng lượng, công nghiệp năng lượng, giáo dục, y tế, du lịch, thu hút nhà đầu tư chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra về nội dung này, tán thành với nhiều nội dung trong dự thảo Luật. Bên cạnh đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá mối quan hệ giữa dự thảo Luật với các nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù đối với thành phố Hồ Chí Minh; quy định phương án xử lý đối với từng nghị quyết, từng nhóm cơ chế, chính sách theo hướng xác định rõ nội dung được luật hóa, tiếp tục thực hiện, hết hiệu lực hoặc bị thay thế, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý và không để tồn tại đồng thời nhiều văn bản điều chỉnh cùng một vấn đề.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: media.quochoi.vn

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu để có cơ chế xử lý mối quan hệ giữa nghị định của Chính phủ quy định việc áp dụng các cơ chế, chính sách của Luật này cho các thành phố khác và hiệu lực thi hành của các nghị quyết đặc thù hoặc thí điểm chính sách mà Quốc hội đã ban hành đối với một số thành phố, như: Đà Nẵng, Cần Thơ, Hải Phòng; giao Chính phủ quy định các nội dung chuyển tiếp phát sinh mà chưa được dự liệu trong Luật.

Sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận, kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với các nội dung dự thảo Luật. Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI được tổ chức trong tháng 8-2026; đồng thời, đề nghị Quốc hội cho phép Luật có hiệu lực từ ngày 1-10-2026.