Thanh lọc, tạo môi trường văn minh trên mạng xã hội

Đối tượng Phạm Tuấn tại cơ quan Công an. ẢNH: CAHN.

Khởi tố nhiều đối tượng

Ngày 22/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố Phạm Tuấn (quê Bắc Ninh) cùng 9 đối tượng khác về tội “đưa trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông” theo quy định tại khoản 2, Điều 288 Bộ luật Hình sự. Trong đó, Phạm Tuấn được xác định là đối tượng cầm đầu nhóm chuyên sản xuất, phát tán các video clip có nội dung bạo lực học đường, giang hồ mạng nhằm mục đích câu view và thu lợi bất chính.

Trước đó, ngày 18/8, Công an TP Hà Nội cũng đã khởi tố Lê Văn Phú (tức Phú Lê), Lã Thúy Kiều (vợ Phú) cùng 2 đối tượng khác. Nhóm này bị điều tra về những sai phạm liên quan đến kế toán và mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ.

Phú Lê được biết đến qua các MV, phim mạng nói về tình nghĩa và quan hệ “anh em xã hội”. Các tài khoản của người này thu hút lượng lớn người theo dõi trên Facebook, YouTube và TikTok. Từ năm 2017 đến năm 2023, Phú Lê và vợ tham gia thành lập 3 doanh nghiệp kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Theo điều tra ban đầu, một doanh nghiệp do hai người điều hành không lập đầy đủ hóa đơn và không kê khai toàn bộ doanh thu. Hơn 107 tỷ đồng doanh thu bán hàng được chuyển vào 10 tài khoản cá nhân nhưng không được hạch toán đầy đủ.

Cùng ngày, Công an tỉnh Ninh Bình đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Văn Thùy (biệt danh Tế Điên Nam Định). Đối tượng này bị điều tra về tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Ngày 10/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố 5 đối tượng, trong đó có Bùi Xuân Huấn (tức Huấn Hoa Hồng) và vợ là Phạm Thị Ngọc Linh.

Huấn bị bắt tạm giam về tội “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Ngày 14/8, Bùi Xuân Huấn bị khởi tố thêm về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. 

Theo cơ quan điều tra, từ năm 2015, Huấn phát triển các tài khoản Facebook và TikTok với hàng triệu người theo dõi. Người này sau đó tham gia bán hàng trực tuyến, hoạt động từ thiện và mua bán tài sản. Cơ quan điều tra cáo buộc Huấn cùng những người liên quan lợi dụng sức ảnh hưởng để thực hiện hành vi vi phạm.

Chuỗi vụ việc bắt đầu ngày 7/8. Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố Nguyễn Văn Hợi, tức Khánh “Sky”, Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp, tức “Vua Quạt”. Theo cơ quan điều tra, 3 người này nhiều lần livestream tranh cãi và công kích nhau để tăng tương tác. Mâu thuẫn sau đó chuyển ra đời thực. Khánh “Sky”, Hồ Văn Khoa cùng một số người đến xưởng của Trần Đình Tiệp tại Bắc Ninh. Nhóm này vừa phát trực tiếp, vừa có lời lẽ chửi bới, đe dọa.

Nguyễn Văn Hợi bị khởi tố về 2 tội danh “gây rối trật tự công cộng” và “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Hồ Văn Khoa bị khởi tố về tội “gây rối trật tự công cộng”.

Trần Đình Tiệp bị khởi tố về tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”...

Danh tiếng ảo ảnh hưởng đến đời thực

TS Đào Trung Hiếu - chuyên gia tội phạm học cho biết, khi danh tiếng ảo chuyển hóa thành tiền bạc, đây sẽ là nguyên nhân thúc đẩy các “giang hồ mạng” ngày càng lún sâu vào con đường lệch chuẩn. Những chuẩn mực đạo đức vốn có bắt đầu bị bào mòn. Điều từng bị coi là sai trái dần được hợp lý hóa bằng những suy nghĩ như “ai cũng làm như vậy”, “tôi chỉ đang giải trí”, “không ai bị tổn hại”… Lâu dần, để duy trì sự nổi tiếng, các cá nhân sẵn sàng bước qua ranh giới pháp luật.

Theo TS Đào Trung Hiếu, các nền tảng mạng xã hội cần tăng khả năng phát hiện vi phạm. Nội dung độc hại cần được hạn chế phân phối. Tài khoản vi phạm nhiều lần cần bị ngăn kiếm tiền. Hoạt động livestream bán hàng cũng cần được kiểm soát. Song, điểm nghẽn lớn nhất của các nền tảng là việc kiểm duyệt tiếng Việt còn gặp nhiều khó khăn. Người làm nội dung thường sử dụng tiếng lóng, dùng cách nói ám chỉ. Một số buổi livestream kéo dài nhiều giờ, hệ thống tự động có thể không nhận diện đầy đủ nội dung vi phạm.

Theo số liệu công bố tháng 10/2025, Facebook đã chặn và gỡ 10.713 bài viết vi phạm. YouTube gỡ 705 video. TikTok loại bỏ 798 nội dung. Tỷ lệ đáp ứng yêu cầu của 3 nền tảng đạt từ 92% đến 97%. Những con số cho thấy các nền tảng đang nỗ lực “thanh lọc giang hồ mạng”. Tuy nhiên, lượng nội dung vi phạm còn lớn, nội dung tiêu cực có thể lan truyền nhanh trước khi bị gỡ.

Nghị định 147/2024/NĐ-CP bổ sung nhiều quy định mới. Tài khoản phải được xác thực mới có thể đăng bài. Quy định này cũng áp dụng với bình luận, chia sẻ và livestream. Tài khoản livestream để bán hàng phải được xác thực bằng số định danh cá nhân. Yêu cầu này được áp dụng khi hoạt động phát sinh doanh thu. Nền tảng phải gỡ nội dung vi phạm, đồng thời cung cấp thông tin người dùng theo yêu cầu của cơ quan chức năng. Tài khoản thường xuyên vi phạm có thể bị khóa. Chủ trang, kênh và nhóm cộng đồng phải quản lý nội dung đăng tải.

Sau cùng, chuỗi vụ việc trong tháng 8 cho thấy mọi hành vi trên mạng đều có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý, dẫn đến “cái chết dần” của giang hồ mạng, thanh lọc và tạo môi trường văn minh trên mạng xã hội.