Thanh niên chế ngự loài ong kịch độc, làm giàu trên núi cao

Một trong những điển hình của mô hình này là anh Mùa A Ánh (người đứng phía trong) ở thôn Dào Xa, xã Mù Cang Chải. Sau 3 năm triển khai mô hình, mỗi năm anh lãi khoảng 100 triệu đồng. Theo anh Ánh, giá trị kinh tế của ong đất ngày càng tăng. Đặc biệt, từ cuối vụ năm 2025 đến 3 tháng đầu năm 2026, anh đã thu về trên 300 triệu đồng. Nếu trước đây, ong giống chỉ có giá từ 20.000–40.000 đồng/con thì nay, có thời điểm vượt 100.000 đồng/con.

Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, anh Ánh còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật nuôi ong đất cho thanh niên nhiều địa phương. Đến nay, anh đã đào tạo gần 100 học viên, góp phần lan tỏa mô hình.

Anh Thào A Sang (người đứng bên trái) - thôn Tà Chí Lừ, xã Púng Luông (Lào Cai) cũng là một trong những người thành công với mô hình này. Dù mới gần 30 tuổi, anh đã có hơn 5 năm gắn bó với nghề. Anh Sang cho hay, tổng thu nhập bình quân đạt khoảng 200 triệu đồng/năm - mức thu nhập đáng kể đối với vùng cao. “Nhờ nuôi ong, cuộc sống gia đình tôi đã cải thiện rõ rệt”, anh Sang cho biết.

Theo anh Sang, nuôi ong đất đòi hỏi kỹ thuật cao. Từ khâu chọn và phối giống, kiểm soát nhiệt độ, chăm sóc ong ngủ đông, đến tách đàn, nhân tổ đều phải theo quy trình chặt chẽ. Trong ảnh là một con ong đất đang xây tổ.

Về nguồn thức ăn, cào cào là nguồn thức ăn chủ yếu, đóng vai trò quan trọng trong quá trình nuôi dưỡng ong đất, đặc biệt trong mùa đông. Việc đảm bảo nguồn cào cào dồi dào, chất lượng không chỉ giúp ong duy trì sức khỏe mà còn góp phần nâng cao tỉ lệ sống và phát triển của đàn sau thời kỳ ngủ đông.

Ngoài cào cào, các đoàn viên thanh niên còn nuôi ong mật để chủ động nguồn thức ăn tự nhiên, giàu dinh dưỡng cho ong đất, góp phần nâng cao hiệu quả và tính bền vững trong quá trình nuôi.

Ong đất thường ngủ đông khoảng 3 tháng vào dịp cuối năm, sau đó được chăm sóc, giữ nhiệt và bổ sung thức ăn để phát triển. Sau khoảng 7 tháng, người nuôi mới có thể bắt đầu thu hoạch. Trong ảnh, anh Thào A Sang kiểm tra và điều chỉnh nhiệt độ, đảm bảo môi trường phù hợp cho đàn ong phát triển ổn định.

Ong đất là loài kịch độc, hung dữ. Nọc ong đất chứa chất độc melittin và phospholipase A2 gây tan máu, rối loạn đông máu, suy hô hấp, thậm chí tử vong. Nọc ong đất có độc tố cao gấp nhiều lần ong mật, chỉ 10 con đốt có thể giết chết một trâu mộng. Vì vậy, người nuôi phải hiểu biết kỹ thuật để tránh bị ong đốt. Trong ảnh, ong được nuôi nhốt trong tổ và lồng bao kín. Trên lồng có gắn hai ống tiêm. Một ống để cho ong đất uống nước, ống còn lại chứa mật ong để bổ sung dinh dưỡng cho ong đất.

Trong ảnh là anh Hờ A Tủa ở thôn Tà Chí Lừ, xã Púng Luông (Lào Cai). Anh Tủa cũng là người có gần 10 năm kinh nghiệm nuôi ong đất thành công.

Hiện mỗi tổ ong giống có giá từ 1,5–3 triệu đồng. Ong thương phẩm cho sản lượng trung bình 50–60kg nhộng/tổ, với giá bán khoảng 400.000 đồng/kg nhộng ong. Nhờ đó, mỗi năm, anh Tủa thu về từ 100–150 triệu đồng. “Nhờ nuôi và bán giống ong đất, gia đình tôi có thêm nguồn thu, từng bước cải thiện đời sống”, anh Tủa chia sẻ.

Theo thống kê, toàn xã Púng Luông hiện có trên 10 hộ nuôi ong đất, trong đó khu vực Tà Chí Lừ có 5 hộ, 3 hộ đạt hiệu quả rõ rệt. Dù quy mô còn nhỏ lẻ, nhưng mô hình đã bước đầu khẳng định tiềm năng phát triển.

Trong ảnh, nhiều tổ ong đất được các hộ dân đưa ra môi trường tự nhiên để ong thích nghi và tự xây tổ, phục vụ quá trình phát triển đàn.

A Lù