Thành phố Hồ Chí Minh động thổ 3 dự án hạ tầng giao thông trọng điểm

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công dự án metro Bến Thành-Tham Lương. (Ảnh: Tiến Lực/TTXVN)

Sáng 15/1, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cùng các nhà đầu tư đã tổ chức khởi công, động thổ ba dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quy mô lớn nhằm chào mừng Đại hội XIV của Đảng.

Ba dự án gồm tuyến metro Bến Thành-Tham Lương ở phía Tây Bắc và các cầu Phú Mỹ 2, Cần Giờ mở hướng kết nối ở phía Nam của Thành phố, nhất là hướng biển Cần Giờ qua Vũng Tàu.

Thông suốt khu vực Cần Giờ

Cầu Phú Mỹ 2 và cầu Cần Giờ là hai dự án được Hội đồng Nhân dân Thành phố thông qua chủ trương đầu tư theo phương thức đối tác công-tư (PPP), loại hợp đồng BT (xây dựng-chuyển giao). Thời gian thực hiện từ năm 2025 đến năm 2029; trong đó giai đoạn thi công xây dựng từ năm 2026 đến năm 2029.

Cầu Phú Mỹ 2 có chiều dài khoảng 6,3 km, quy mô 8 làn xe, tổng mức đầu tư khoảng 23.186 tỷ đồng. Điểm đầu giao với đường Nguyễn Hữu Thọ (Thành phố Hồ Chí Minh), kết thúc tại xã Đại Phước (tỉnh Đồng Nai), kết nối trực tiếp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Công trình giảm tải cho cầu Phú Mỹ hiện hữu, Quốc lộ 1, Quốc lộ 51 và cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây.

Trong khi đó, cầu Cần Giờ có tổng chiều dài khoảng 6,3 km, quy mô 6 làn xe, tổng vốn đầu tư hơn 13.200 tỷ đồng, với cầu chính vượt sông Soài Rạp dài gần 3 km, kết nối khu vực huyện Nhà Bè và Cần Giờ cũ. Đây là công trình mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt, thay thế phà Bình Khánh, phá thế độc đạo giao thông đường thủy, mở ra không gian phát triển mới về phía biển.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà, hai dự án cầu Phú Mỹ 2 và cầu Cần Giờ có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện mạng lưới giao thông hướng Nam của Thành phố, tăng cường kết nối liên vùng, kết nối cảng biển, khu đô thị, khu logistics và các cực tăng trưởng mới. Khi hoàn thành, các công trình này sẽ góp phần giảm tải cho hạ tầng hiện hữu, tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho khu vực phía Nam Thành phố và tăng cường khả năng kết nối với sân bay quốc tế Long Thành cũng như không gian đô thị biển trong tương lai.

Trong hai dự án này, cầu Cần Giờ được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thu hút đầu tư, phát triển du lịch sinh thái, đô thị lấn biển và kinh tế biển, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, góp phần gìn giữ giá trị Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ.

Phối cảnh nhà ga Tao Đàn của tuyến metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương). (Ảnh: TTXVN phát)

Khu vực Cần Giờ và Bà Rịa-Vũng Tàu được đánh giá có tiềm năng rất lớn về kinh tế biển, du lịch, logistics và công nghiệp cảng biển. Tuy nhiên, nhiều năm qua, hai khu vực này vẫn chưa có tuyến giao thông kết nối trực tiếp, việc đi lại chủ yếu phụ thuộc vào các tuyến đường bộ vòng xa hoặc giao thông đường thủy.

Với dự án cầu Cần Giờ được triển khai, đường bộ từ trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh đi Cần Giờ và qua khu vực Vũng Tàu được kỳ vọng sẽ sớm được thông suốt. Điều này xuất phát từ việc ngày 7/1 vừa qua, Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh đã thông qua chủ trương điều chỉnh quy hoạch dự án xây dựng đường vượt biển kết nối khu vực Cần Giờ và Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ).

Tuyến đường vượt biển có tổng chiều dài hơn 14 km; trong đó phần hầm vượt biển khoảng 3,1 km, phần cầu vượt biển gần 8 km và đường dẫn dài gần 3 km. Dự án được thực hiện theo phương thức đối tác công tư-hợp đồng BT. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ Cần Giờ đến khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu sẽ rút ngắn còn khoảng 10 phút.

Cuối tháng 12/2025, Tập đoàn Vingroup cũng đã động thổ dự án đường sắt Bến Thành-Cần Giờ, chiều dài khoảng 54 km, tốc độ thiết kế 350 km/giờ. Chủ đầu tư cũng như Thành phố đặt mục tiêu vận hành, khai thác vào năm 2028. Các dự án hạ tầng lớn này sẽ từng bước hình thành mạng lưới giao thông liên thông, hiện đại, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của khu vực Cần Giờ nói riêng và Thành phố Hồ Chí Minh nói chung.

Hiện khu đô thị lấn biển Cần Giờ đang dần thành hình. Sự xuất hiện của khu đô thị mới, gắn với hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, được kỳ vọng sẽ thu hút khoảng 40 triệu lượt khách mỗi năm, tạo lực hút mới cho dịch vụ, du lịch và đầu tư.

Metro Bến Thành-Tham Lương mở đầu cơ chế đặc biệt

Cùng ngày, dự án xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 (metro Bến Thành-Tham Lương) chính thức khởi công theo hình thức đầu tư công, với tổng mức đầu tư khoảng 55.179 tỷ đồng. Đây là dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược trong việc hình thành mạng lưới đường sắt đô thị Thành phố, góp phần hiện thực hóa tầm nhìn phát triển Thành phố Hồ Chí Minh hiện đại, văn minh và bền vững.

Trong giai đoạn 1, đoạn Bến Thành-Tham Lương có tổng chiều dài khoảng 11,3 km, trong đó đoạn ngầm dài 9,3 km, đoạn trên cao dài 2 km, bao gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và 1 khu Depot. Dự án đi qua 14 phường thuộc Thành phố Hồ Chí Minh gồm Bến Thành, Bàn Cờ, Xuân Hòa, Hòa Hưng, Vườn Lài, Nhiêu Lộc, Tân Hòa, Tân Sơn Nhất, Bảy Hiền, Tân Bình, Tân Sơn, Tây Thạnh, Tân Sơn Nhì, Đông Hưng Thuận.

Tuyến metro số 2 được định vị là một trong những trục xuyên tâm quan trọng của hệ thống đường sắt đô thị, kết nối khu vực trung tâm với hướng Tây Bắc Thành phố. Đây là dự án tiên phong áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội, gắn phát triển hạ tầng giao thông với tái cấu trúc không gian đô thị theo định hướng giao thông công cộng.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường cho biết, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, vận tải hành khách công cộng bằng đường sắt đô thị đáp ứng 20-30% nhu cầu đi lại; năm 2035 đạt 35-50% và đến năm 2045 đạt 50-60%. Trong lộ trình đó, tuyến metro số 2 được xác định là dự án tiên phong của giai đoạn mới, giữ vai trò dẫn dắt và định hướng cho toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị Thành phố.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường phát biểu tại lễ khởi công dự án metro Bến Thành-Tham Lương. (Ảnh: Tiến Lực/TTXVN)

Bên cạnh đó, metro số 2 đóng vai trò hạt nhân phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), trong đó các nhà ga trở thành trung tâm tái cấu trúc không gian đô thị, hình thành các khu dân cư, thương mại-dịch vụ hiện đại, xanh và tiện ích. Quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật của tuyến metro số 2 sẽ được sử dụng làm nền tảng xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chung cho đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, bảo đảm tính hiện đại, đồng bộ, khả năng kết nối, nâng cấp và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, từng bước làm chủ công nghệ và phát triển công nghiệp đường sắt.

Trong giai đoạn đầu khai thác, metro Bến Thành-Tham Lương sử dụng đoàn tàu 3 toa, mỗi toa dài 22m, tốc độ vận hành tối đa từ 80km/giờ đến 110km/giờ. Trong giờ cao điểm, năng lực vận tải của tàu có thể đáp ứng công suất lên đến 14.418 hành khách mỗi giờ theo một chiều. Khi hoàn thiện, tuyến sẽ chuyển sang sử dụng đoàn tàu 6 toa, nâng công suất lên 40.553 hành khách mỗi giờ theo một chiều.

Đây cũng là tuyến metro đầu tiên của thành phố áp dụng các giải pháp kỹ thuật và công nghệ tiên tiến nhằm bảo đảm an toàn, độ ổn định và chính xác trong quá trình thi công đường hầm và nhà ga. Đặc biệt, metro số 2 sẽ nâng cấp mức độ tự động hóa lên GoA4 - mức cao nhất hiện nay trong vận hành đường sắt đô thị, cho phép tàu vận hành hoàn toàn tự động, không cần lái tàu hay nhân viên trên tàu.

Theo Quy hoạch được phê duyệt, mạng lưới đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh được quy hoạch gồm 27 tuyến, tổng chiều dài khoảng 1.024 km, đóng vai trò nòng cốt trong hệ thống giao thông công cộng, đồng thời là động lực dẫn dắt phát triển đô thị./.

(TTXVN/Vietnam+)