Thành phố Hồ Chí Minh tạo bệ phóng pháp lý cho đô thị đầu tàu bứt phá

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng là nền móng vững chắc để TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vững vị thế đầu tàu kinh tế của đất nước, tự tin bứt phá và vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

41 Nghị quyết liên quan đến triển khai Luật Phát triển đô thị đã được thông qua tại 2 Kỳ họp gần nhất của HĐND Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

41 Nghị quyết liên quan đến triển khai Luật Phát triển đô thị đã được thông qua tại 2 Kỳ họp gần nhất của HĐND Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

Ngay khi Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua, Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã vào cuộc với tinh thần “chuẩn bị từ sớm, từ xa” để đưa Luật vào cuộc sống.

Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố, các Ban của Hội đồng Nhân dân Thành phố và các đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố đã chủ động, tích cực đồng hành cùng chính quyền từ khâu soạn thảo, thẩm tra và tổ chức các kỳ họp chuyên đề để kiến tạo hành lang pháp lý, biến cơ chế vượt trội thành động lực tăng trưởng thực tế cho thành phố mang tên Bác.

Chủ động từ sớm, tích cực đồng hành từ xa

Luật Phát triển đô thị được Quốc hội chính thức thông qua vào ngày 24/8/2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026. Đây được xem là một mốc thể chế mang tính bước ngoặt, mở ra một không gian pháp lý rộng lớn và linh hoạt, trao cho các đô thị, trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh những thẩm quyền vượt trội để tự chủ trong việc quyết định các chính sách phát triển kinh tế-xã hội.

Ý thức rõ tầm quan trọng và trách nhiệm to lớn đó, ngay từ ngày 25/8/2026, chỉ một ngày sau khi Luật được thông qua, Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 980/KH-HĐND, chủ động xác định khung nhiệm vụ, phân công trách nhiệm cụ thể và lập danh mục các nghị quyết quy phạm pháp luật cần ban hành, nhằm không để xảy ra "khoảng trống pháp lý" hay "độ trễ chính sách" làm chậm nhịp phát triển của Thành phố.

Áp lực công việc đặt lên vai Hội đồng Nhân dân Thành phố là vô cùng lớn. Theo rà soát, Thành phố phải xây dựng tổng cộng 131 nghị quyết để cụ thể hóa các điều khoản của Luật Phát triển đô thị. Trong khi đó, bộ máy nhân sự của Hội đồng Nhân dân Thành phố lại khá khiêm tốn, số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách không nhiều.

Đối mặt với khối lượng công việc đồ sộ trong một khoảng thời gian cực kỳ ngắn, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, áp dụng phương châm “tham gia khảo sát từ sớm, thẩm tra từ xa, làm sâu, làm sát thực tế.”

Các Ban của Hội đồng Nhân dân Thành phố không còn thụ động, chờ Ủy ban Nhân dân Thành phố trình hồ sơ hoàn chỉnh sang mới tiến hành thẩm tra. Ngay từ giai đoạn ban đầu của từng dự thảo nghị quyết, Thường trực Hội đồng Nhân dân, các Ban của Hội đồng Nhân dân Thành phố đã trực tiếp tham gia cùng các sở, ngành chuyên môn trong từng cuộc họp thảo luận chi tiết, lắng nghe và đóng góp ý kiến với từng vấn đề; làm rõ ngay từ đầu căn cứ pháp lý, sự cần thiết, nguồn lực, tác động và khả năng tổ chức thực hiện.

Đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tranh luận với đại diện Ủy ban Nhân dân Thành phố, các sở, ngành về nội dung tờ trình dự thảo các nghị quyết liên quan đến triển khai Luật Phát triển đô thị tại các Kỳ họp. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

Đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tranh luận với đại diện Ủy ban Nhân dân Thành phố, các sở, ngành về nội dung tờ trình dự thảo các nghị quyết liên quan đến triển khai Luật Phát triển đô thị tại các Kỳ họp. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

“Những ngày cao điểm chuẩn bị cho các kỳ họp, trụ sở Hội đồng Nhân dân Thành phố tại đường Lê Thánh Tôn luôn trong trạng thái làm việc hối hả. Những căn phòng sáng đèn đến tận đêm muộn, những cuộc họp kéo dài tới tận giờ khuya không còn là cá biệt mà đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Những căn phòng làm việc của Ban Pháp chế, Ban Kinh tế-Ngân sách hay Ban Đô thị Hội đồng Nhân dân Thành phố thường đỏ đèn đến tận khuya," bà Nguyễn Trường Nhật Phượng, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở các phòng họp, Hội đồng Nhân dân Thành phố mở rộng không gian tham vấn bằng việc chủ động mời các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các hiệp hội doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trực tiếp tham gia vào quá trình góp ý.

Nội dung triển khai Luật Phát triển đô thị cũng đã được lồng ghép vào các chương trình “Dân hỏi-Chính quyền trả lời” để tiếp nhận ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri với những vấn đề liên quan đến các nghị quyết của Hội đồng Nhân dân Thành phố đã và đang chuẩn bị.

Hiệu quả của tinh thần làm việc quyết liệt đó đã được chứng minh qua những nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị được Hội đồng Nhân dân Thành phố xem xét, thông qua tại các kỳ họp.

Chỉ ít ngày sau khi Luật Phát triển đô thị được thông qua, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã tổ chức Kỳ họp thứ 4 để ban hành Nghị quyết quy định về quy trình, thủ tục xây dựng văn bản quy phạm pháp luật thi hành Luật trên địa bàn. Đây được xem như văn bản pháp lý đặc biệt quan trọng mở đường cho các bước triển khai Luật Phát triển đô thị tiếp theo đúng quy định và chuẩn mực pháp lý.

Tiếp đó, chỉ trong vòng hai tháng, tại Kỳ họp thứ 5 và Kỳ họp thứ 6, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã xem xét, thông qua liên tiếp 41 nghị quyết quan trọng. Đây là các cơ chế pháp lý mang tính đột phá, xử lý ngay những điểm nghẽn kéo dài liên quan đến quy hoạch đô thị, phát triển không gian ngầm, mô hình TOD, đất đai, tài sản công và các chính sách tháo gỡ khó khăn cho đầu tư hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực hay các chính sách về an sinh xã hội, nâng cao chất lượng sống của người dân Thành phố

Nhìn lại tinh thần làm việc không mệt mỏi và sự chủ động nhập cuộc ngay từ đầu của Hội đồng Nhân dân Thành phố, ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Ngay từ khi Luật Phát triển đô thị còn đang trong quá trình xây dựng, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã xác định rõ quan điểm: không chờ Luật có hiệu lực mới bắt đầu triển khai, mà phải chuẩn bị từ sớm, từ xa; Luật có hiệu lực đến đâu thì cơ chế thực hiện phải sẵn sàng đến đó.

Biến thẩm quyền vượt trội thành động lực phát triển

Bước sang giai đoạn cuối năm 2026 và chuẩn bị cho năm 2027, khối lượng công việc thi hành Luật Phát triển đô thị tiếp tục bước vào giai đoạn tăng tốc cao điểm.

Theo kế hoạch, riêng tại Kỳ họp cuối năm diễn ra vào tháng 12, Hội đồng Nhân dân Thành phố sẽ xem xét khối lượng nội dung kỷ lục với 80 nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó có 53 nội dung trực tiếp triển khai Luật Phát triển đô thị. Riêng trong lĩnh vực Kinh tế-Ngân sách, có tới 20 nghị quyết được trình thông qua, tập trung vào những trụ cột xương sống của nền kinh tế Thành phố.

Tuy nhiên, Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố quán triệt tinh thần là xác định số lượng nghị quyết được ban hành không phải là thước đo thành tích duy nhất. Quan trọng hơn cả là chất lượng và tính khả thi của từng chính sách khi đi vào cuộc sống. Việc cơ chế được trao quyền rộng mở chỉ thực sự có giá trị khi nó giải quyết đúng và trúng những vướng mắc thực tiễn, giải phóng được các nguồn lực xã hội và mở ra không gian phát triển mới.

Đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố tranh luận với đại diện Ủy ban Nhân dân Thành phố, các sở, ngành về nội dung tờ trình dự thảo các nghị quyết liên quan đến triển khai Luật Phát triển đô thị tại các Kỳ họp. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

Đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố tranh luận với đại diện Ủy ban Nhân dân Thành phố, các sở, ngành về nội dung tờ trình dự thảo các nghị quyết liên quan đến triển khai Luật Phát triển đô thị tại các Kỳ họp. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

Do đó, Hội đồng Nhân dân Thành phố đặt ra yêu cầu mỗi dự thảo nghị quyết khi trình ra nghị trường phải trả lời được bốn câu hỏi căn bản: Chính sách này tháo gỡ điểm nghẽn nào? Khơi thông nguồn lực gì? Trách nhiệm tổ chức thực hiện thuộc về ai? Giá trị cuối cùng mang lại cho người dân, doanh nghiệp là gì?

Thực tiễn từ các phiên thẩm tra, thảo luận tổ, thảo luận tại hội trường của các đại biểu trong các kỳ họp vừa qua đã minh chứng cho thái độ làm việc khoa học, tỉ mỉ và trách nhiệm này.

Tại Kỳ họp thứ 6, Tờ trình về Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm đã được các đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố thảo luận sôi nổi tại tổ và chất vấn, tranh luận với đại diện các sở, ngành chuyên môn về những nội dung liên quan trong Dự thảo Quy hoạch như yêu cầu bổ sung phường Bình Dương vào cực đổi mới sáng tạo phía Đông kết nối Thủ Đức, Thuận An, Dĩ An, Tân Uyên-Bắc Tân Uyên với sân bay Long Thành; bổ sung không gian phát triển khoa học công nghệ cho khu vực Bắc Thành phố Hồ Chí Minh với định hướng phát triển khu công nghiệp, logistic; yêu cầu làm rõ cơ sở khoa học về dự báo dân số trong các phân đoạn thời gian tương lai…

Nhiều đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố chia sẻ: "Nếu chúng ta ban hành một nghị quyết rất hay trên giấy nhưng doanh nghiệp không thể tiếp cận vì thủ tục quá phức tạp, hoặc làm ảnh hưởng đột ngột đến sinh kế của người lao động thì nghị quyết đó chưa thành công. Cần phải soi kỹ từng điều khoản, đặt mình vào vị trí của cả chính quyền địa phương, nhà đầu tư lẫn người dân để phản biện."

Nội dung của các nghị quyết triển khai Luật phát triển đô thị tập trung xử lý các bài toán lớn, tháo gỡ những thách thức, điểm nghẽn phát triển của một đô thị đặc biệt, bảo đảm quá trình phát triển đô thị bền vững đồng hành với việc nâng cao chất lượng sống của nhân dân.

Công tác kiểm tra, giám sát của Hội đồng Nhân dân Thành phố tại cơ sở giúp các nghị quyết sau khi được thông qua đi vào cuộc sống với hiệu quả thiết thực. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

Công tác kiểm tra, giám sát của Hội đồng Nhân dân Thành phố tại cơ sở giúp các nghị quyết sau khi được thông qua đi vào cuộc sống với hiệu quả thiết thực. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xác định là khẩn trương nhưng không chủ quan, nóng vội; không cầu toàn kéo dài thời gian làm mất cơ hội phát triển, nhưng tuyệt đối không ban hành những quy định chung chung, khó thực hiện hoặc tạo ra khoảng trống trách nhiệm.

Một điểm đổi mới quan trọng trong tư duy làm việc của Hội đồng Nhân dân Thành phố là việc nhìn nhận nghị quyết được thông qua không phải là điểm kết thúc, mà là sự mở đầu cho một vòng tròn chính sách.

Sau khi ban hành, Hội đồng Nhân dân Thành phố trực tiếp theo dõi, giám sát sát sao tiến độ triển khai của Ủy ban Nhân dân Thành phố và các sở, ngành. Thông qua các kênh tiếp xúc cử tri, giám sát chuyên đề và lắng nghe phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp, Hội đồng Nhân dân Thành phố sẽ chủ động đánh giá mức độ tương thích giữa quy định pháp lý và thực tiễn vận động. Thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh vốn vận động rất nhanh và đa dạng, nếu phát sinh bất cập hoặc quy định không còn phù hợp, Hội đồng Nhân dân Thành phố sẵn sàng nghiên cứu, điều chỉnh, bổ sung kịp thời tại các kỳ họp tiếp theo.

Đặc biệt, sự phối hợp giữa Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân Thành phố trong giai đoạn này được đánh giá là ở mức độ chặt chẽ và thực chất nhất từ trước đến nay. Từ các phiên thảo luận tổ kỹ lưỡng cho đến các phiên thảo luận công khai tại hội trường, các ý kiến phản biện thẳng thắn của đại biểu Hội đồng Nhân dân đã giúp các sở, ngành chuyên môn hoàn thiện dự thảo một cách chuẩn xác nhất. Thước đo năng lực của bộ máy chính quyền lúc này được đặt vào khả năng tổ chức thực thi: từng nghị quyết phải rõ cơ quan chủ trì, rõ thời gian hoàn thành, rõ nguồn lực bố trí và rõ sản phẩm đầu ra.

Đánh giá về yêu cầu chất lượng và tinh thần trách nhiệm trong giai đoạn then chốt này, ông Võ Văn Minh, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định: Số lượng nghị quyết không phải mục tiêu quan trọng nhất. Mỗi nghị quyết phải thực sự trở thành công cụ tháo gỡ điểm nghẽn, huy động nguồn lực, thúc đẩy đầu tư và đổi mới sáng tạo. Các cơ chế, chính sách khi trình Hội đồng Nhân dân Thành phố phải bảo đảm tính khả thi, công khai, minh bạch và có trách nhiệm thực hiện cụ thể.

Với tư duy chủ động từ sớm, cách làm thẩm tra thực chất và cam kết giám sát đến cùng, Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước biến những thẩm quyền vượt trội mà Quốc hội trao cho thành những công cụ pháp lý mạnh mẽ.

Thước đo cuối cùng cho mọi nỗ lực ấy chính là sự hài lòng của người dân, sự lớn mạnh của doanh nghiệp và diện mạo đô thị mang tên Bác ngày càng hiện đại, văn minh.

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quyết liệt hôm nay là nền móng vững chắc để Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới mục tiêu tiếp tục giữ vững vị thế đầu tàu kinh tế của đất nước, tự tin bứt phá và vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc./.

(TTXVN/Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus: https://www.vietnamplus.vn/thanh-pho-ho-chi-minh-tao-be-phong-phap-ly-cho-do-thi-dau-tau-but-pha-post1149077.vnp