Thành phố Hồ Chí Minh: Từ đầu tàu kinh tế đến tầm nhìn đô thị toàn cầu

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô của một siêu đô thị và những cơ chế, chính sách đột phá, Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội hiện thực hóa khát vọng vươn tầm đô thị toàn cầu.

Trên hành trình đó, tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục là nền tảng định hướng để thành phố phát triển nhanh, bền vững, lấy người dân làm trung tâm, khẳng định vai trò đầu tàu và cực tăng trưởng của cả nước trong kỷ nguyên mới.

Từ đầu tàu kinh tế đến tầm nhìn đô thị toàn cầu

Từ ngày 1/7/2025, Thành phố Hồ Chí Minh hợp nhất với hai tỉnh Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu và chính thức đi vào hoạt động. Việc hợp nhất trên nhằm xây dựng Thành phố trở thành “siêu đô thị,” hình thành các động lực tăng trưởng mới, vươn lên ngang tầm các đô thị quốc tế.

Thành phố hướng tới phát triển thông minh, hiện đại, tăng trưởng xanh, bền vững, xứng đáng là trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ, văn hóa và đổi mới sáng tạo hàng đầu của Việt Nam.

Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đặt mục tiêu rất lớn. Đến năm 2030, Thành phố hướng tới đô thị văn minh, hiện đại, sáng tạo, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và logistics của khu vực Đông Nam Á.

Đến năm 2045, vươn lên trung tâm hàng đầu châu Á, điểm đến hấp dẫn toàn cầu với chất lượng sống cao, hội nhập sâu rộng. Tầm nhìn đến năm 2075, Thành phố trở thành đô thị toàn cầu thông minh, hiện đại, xanh và bền vững. Đây được xem là định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước, thể hiện tầm nhìn xa, mở ra kỷ nguyên phát triển mới để Thành phố cùng hội nhập trong một không gian phát triển mới.

Theo Tiến sỹ Huỳnh Văn Sinh (Khoa Lý luận cơ sở, Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh), bước vào kỷ nguyên mới, thành phố mang khát vọng vươn tầm siêu đô thị đáng sống của khu vực, lấy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và chuyển đổi số làm động lực bứt phá.

Để hiện thực hóa, thành phố phải kiên quyết khơi thông các “điểm nghẽn” hạ tầng, ngập nước, ùn tắc giao thông; mở rộng không gian xanh và phát triển nhà ở xã hội, nâng cao thực chất chất lượng sống của người dân.

Phương tiện lưu thông trên đường Hồ Văn Huê (phường Đức Nhuận). (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Thời gian qua, khát vọng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh được hiện thực hóa bằng việc chủ động đề xuất các cơ chế đặc thù nhằm tạo đột phá trong quản lý đô thị và phát triển kinh tế. Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 54/2017/QH14, Nghị quyết 98/2023/QH15, Nghị quyết 260/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc thù, đã trao cho thành phố nhiều thẩm quyền vượt trội về đầu tư, tài chính, đất đai, quy hoạch và tổ chức bộ máy. Đây là nền tảng quan trọng giúp tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, huy động nguồn lực xã hội và khẳng định tinh thần tự chủ, không trông chờ vào ngân sách Trung ương.

Hiện, Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng Luật Đô thị đặc biệt với mục tiêu cụ thể hóa tối đa các quy định về cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để Thành phố có thể tạo ra khung khổ pháp lý vượt trội, bảo đảm yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong tình hình mới.

Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được, Nghị quyết số 09-NQ/TW cùng với Luật Đô thị đặc biệt là cơ hội lớn, đem tới những cơ chế, chính sách vượt trội để thành phố bứt phá hơn nữa, tăng trưởng nhanh và bền vững. Luật Đô thị đặc biệt cũng sẽ là nền tảng vững chắc, tạo cơ chế ổn định và niềm tin cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư đến thành phố.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, việc phát triển Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là yêu cầu về thể chế, quản trị và năng lực dẫn dắt vùng, hướng tới chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ mở rộng quy mô.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: TTXVN phát)

Nhiều chuyên gia cũng chỉ ra rằng khát vọng đô thị toàn cầu của Thành phố không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay thứ hạng quốc tế. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu cuối cùng của phát triển vẫn là nâng cao đời sống nhân dân, để mọi người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.

Từ hơn 40 năm trước, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh (khi đó là Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh) từng cho rằng: Tên Bác Hồ vĩ đại được đặt cho thành phố chúng ta còn có ý nghĩa là sự đòi hỏi nghiêm khắc của đất nước đối với Đảng bộ và nhân dân thành phố, đòi hỏi ở mỗi chúng ta một tinh thần trách nhiệm cao, một bản lĩnh mới, bản lĩnh quản lý kinh tế-xã hội đi đôi với bảo vệ Tổ quốc với tư cách là người chủ tập thể trước mọi thử thách.

Lấy hạnh phúc nhân dân làm đích đến

Nửa thế kỷ sau giải phóng miền Nam 1975, thống nhất đất nước, Thành phố Hồ Chí Minh đã đi từ một đô thị hậu chiến nhiều khó khăn trở thành trung tâm kinh tế-tài chính và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước. Hành trình đó cũng chính là quá trình hiện thực hóa sinh động tư tưởng và tinh thần trong các lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào điều kiện lịch sử mới.

Các chính sách an sinh xã hội, chăm lo người có công, người nghèo, công nhân và người lao động được triển khai thường xuyên, với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau.” Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng cải thiện; giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và môi trường đô thị có nhiều chuyển biến tích cực.

Theo Tiến sỹ Trương Cộng Hòa, Giám đốc Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại Thành phố Hồ Chí Minh, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, cùng với sự hình thành các khu đô thị mới, trung tâm công nghệ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho thấy thành phố đang phát triển dựa trên tri thức và giá trị gia tăng cao.

Đồng thời, bản sắc “đô thị nghĩa tình” cho thấy tư tưởng “lấy dân làm gốc” không dừng ở khẩu hiệu, mà đã trở thành nguyên tắc vận hành xuyên suốt, bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng và tiến bộ xã hội.

Thành phố hướng tới hình thành một “siêu đô thị” tích hợp tài chính-công nghệ cao-kinh tế biển, với tầm nhìn nằm trong nhóm 100 thành phố đáng sống trên thế giới vào năm 2030 và xa hơn đến 2045. Trong bối cảnh các thách thức toàn cầu, thành phố xác định kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và đô thị thông minh là những trụ cột xuyên suốt. Đây chính là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng phát triển hài hòa, bền vững, một giá trị có tính tiên phong trong di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Yêu cầu đặt ra với thành phố trong giai đoạn tới không đơn thuần là tiếp tục mở rộng quy mô phát triển mà là nâng tầm chất lượng và chiều sâu của mô hình. Trong quá trình đó, thành phố phải phát huy được bản lĩnh, truyền thống dám nghĩ, dám làm để có thêm những mô hình đột phá, vượt trội; lấy người dân là trung tâm trong quá trình phát triển.

Tiến sỹ Trương Cộng Hòa cho rằng việc xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực, bản lĩnh và đạo đức công vụ theo tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” trở thành nhân tố quyết định. Quan trọng hơn, phải tiếp tục củng cố “thế trận lòng dân,” coi sự hài lòng và niềm tin của người dân là thước đo tối thượng của hiệu lực quản trị, đúng với tinh thần cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh.

Cùng ở góc nhìn này, theo Tiến sỹ Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, trong quá trình phát triển, phải luôn đặt “con người” vào vị trí trung tâm trong mọi chủ trương, chính sách và hành động. Hạnh phúc, sự hài lòng và niềm tin của nhân dân là thước đo cao nhất của hiệu quả lãnh đạo và năng lực quản trị. Thành phố “đáng sống” là nơi mỗi người dân đều có cơ hội phát triển, được chăm lo về sức khỏe, giáo dục, môi trường sống và được sống trong sự an toàn, hạnh phúc.

Từ năm 2026, thành phố triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc cho người dân miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần và lập sổ sức khỏe điện tử; nâng tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế trên 95% và tiến tới bao phủ toàn dân đến năm 2030.

Bác sỹ Bệnh viện Chợ Rẫy khám tầm soát sức khỏe cho người dân tại Trạm Y tế phường Chợ Lớn. (Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN)

Từ ngày 1/7/2026, thành phố cũng miễn phí cho người dân đi lại trên 134 tuyến xe buýt trên địa bàn. Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh mục tiêu phát triển nhanh nhưng bền vững, lấy người dân là trung tâm, là chủ thể và là đối tượng thụ hưởng.

Theo Tiến sỹ Huỳnh Văn Sinh, dù hiện đại đến đâu, mục tiêu tối thượng vẫn là con người, đó là phát triển bền vững phải song hành với giữ gìn giá trị văn hóa, bảo đảm an sinh và công bằng xã hội.

Thành phố Hồ Chí Minh tương lai không chỉ là trung tâm tài chính-kinh tế năng động dẫn dắt cả nước, mà mãi là ngôi nhà chung văn minh, hiện đại nhưng đậm đà tình người, nơi mọi thành quả đều quy về hạnh phúc của nhân dân.

Suốt 50 năm, sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi chặng đường vẫn là bài học lớn nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh, đó là bản lĩnh đột phá và cốt cách nghĩa tình đều bắt nguồn từ một cội rễ duy nhất, niềm tin vào sức mạnh lòng dân. Chính niềm tin ấy đã giúp Thành phố Hồ Chí Minh vượt qua khó khăn, tiên phong đổi mới và tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng vươn tầm trong kỷ nguyên phát triển mới./.