Thanh tra Chính phủ chỉ rõ nguyên nhân nhiều dự án nhà ở tại Hà Nội chậm cấp 'sổ đỏ'

Nguyên nhân việc cấp "sổ đỏ" tại các dự án khu đô thị, nhà ở đạt tỷ lệ thấp

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Kết luận thanh tra 66 về việc chấp hành quy định pháp luật trong công tác quản lý sử dụng đất đai và quy hoạch xây dựng, cấp phép xây dựng trên địa bàn TP Hà Nội.

Theo kết luận, giai đoạn 2011–2022, thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, tăng cường kiểm tra, đôn đốc trong các lĩnh vực liên quan, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng thu ngân sách và cải thiện đời sống người dân.

Tuy nhiên, cơ quan thanh tra cũng chỉ ra nhiều hạn chế, thiếu sót. Cụ thể, UBND TP Hà Nội chưa xây dựng kế hoạch thực hiện Nghị quyết 73 và 116 của Chính phủ; chưa rà soát việc phê duyệt phương án sử dụng đất của các doanh nghiệp thuộc diện cổ phần hóa hoặc đã cổ phần hóa.

Việc kiểm tra, giám sát sử dụng đất sau cổ phần hóa còn chưa đầy đủ, đặc biệt với các trường hợp thay đổi mục đích sử dụng đất so với phương án được phê duyệt. Công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất còn chậm, tồn tại nhiều thiếu sót, nhất là trong hoàn thiện thủ tục giao đất, thuê đất.

Ngoài ra, thành phố chưa thực hiện việc sơ kết, đánh giá định kỳ các nghị quyết để báo cáo cơ quan trung ương; chưa bố trí tối thiểu 10% nguồn thu từ đất đai cho phát triển cơ sở dữ liệu đất đai và đô thị theo quy định.

Kết luận cũng nêu, UBND TP Hà Nội từng ban hành 6 văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến đăng ký, cấp giấy chứng nhận với nội dung chưa rõ ràng, có sự trùng lặp và chưa phù hợp với quy định pháp luật. Tuy nhiên, các văn bản này đã hết hiệu lực sau khi thành phố ban hành Quyết định 61/2024/QĐ-UBND.

Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân tại các dự án khu đô thị, nhà ở đạt tỷ lệ thấp, nguyên nhân chủ yếu là do các chủ đầu tư có vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng trong quá trình triển khai thực hiện dự án nên sau khi chuyển nhượng cho khách hàng, việc cấp giấy chứng nhận gặp khó khăn, vướng mắc.

Bên cạnh đó, Sở Tài nguyên và Môi trường cùng UBND một số quận, huyện như Nam Từ Liêm, Hà Đông, Gia Lâm, Phúc Thọ vẫn còn tồn tại sai sót trong việc cấp giấy chứng nhận, chưa phù hợp quy định pháp luật. Đáng chú ý, cơ quan này đã cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà tại 5 dự án khi vi phạm của chủ đầu tư chưa được xử lý dứt điểm theo chỉ đạo của Phó thủ tướng.

Trong khi đó, công tác quản lý xây dựng, phát triển đô thị theo quy hoạch cũng bộc lộ nhiều bất cập. Một số dự án được chấp thuận địa điểm hoặc phê duyệt quy hoạch tổng mặt bằng chưa phù hợp với quy hoạch đã được duyệt; quy mô dân số tại một số khu vực vượt chỉ tiêu cho phép. Dù nhiều dự án nhà ở được phê duyệt với các điều kiện đảm bảo hạ tầng, song trên thực tế, hạ tầng xã hội và kỹ thuật chưa được đầu tư đồng bộ, dẫn đến quá tải dân số, thiếu trường học, áp lực giao thông và tình trạng ùn tắc gia tăng tại nhiều khu vực.

Xử lý vi phạm chưa cương quyết, thiếu triệt để khiến việc giải quyết hậu quả gặp khó khăn

Về công tác cấp giấy phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng tại các dự án, công trình nhà ở có vi phạm. Tại thời điểm thanh tra, UBND TP Hà Nội chưa ban hành quy chế quản lý kiến trúc, thiết kế đô thị cho từng khu vực. Một số công trình nhà ở được cấp giấy phép chưa phù hợp với quy hoạch, kiến trúc hoặc quy chuẩn xây dựng về chiều cao, tầng cao, mật độ.

Giấy phép xây dựng cũng không ghi rõ chiều cao tầng một khiến không thống nhất, thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến kiến trúc. Nhiều giấy phép không ghi nhận công trình, hạng mục công trình đã khởi công theo mẫu. Việc điều chỉnh giấy phép chủ yếu được thực hiện sau khi công trình đã xây dựng sai phép.

Thanh tra Chính phủ đánh giá những tồn tại trong cấp giấy phép xây dựng, ngoài nguyên nhân chủ quan thuộc cơ quan cấp phép, còn có nguyên nhân khách quan do quy định của pháp luật về cấp giấy phép xây dựng thiếu đồng bộ.

Không chỉ cấp phép, công tác quản lý trật tự xây dựng cũng bị thanh tra chỉ ra nhiều thiếu sót. Một số công trình thi công không đúng như giấy phép nhưng cơ quan quản lý chậm phát hiện, xử lý. Việc xử lý vi phạm trật tự xây dựng của cơ quan chức năng với nhiều công trình, nhà ở chưa cương quyết, thiếu triệt để ngay từ khi phát hiện. Cấp có thẩm quyền thường không áp dụng hình thức buộc tháo dỡ công trình hoặc phân công trình vi phạm theo quy định.

Theo cơ quan Thanh tra các thiếu sót trên dẫn đến việc xử lý hậu quả gặp rất nhiều khó khăn.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Hà Nội sớm ban hành quy chế quản lý kiến trúc, thiết kế đô thị cho từng khu vực để làm cơ sở cấp giấy phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng. Đặc biệt với khu vực chưa có quy hoạch chi tiết xây dựng trong đô thị.

Cơ quan chức năng cần rà soát việc cấp giấy phép xây dựng với các dự án khu đô thị, công trình nhà ở đang thi công. Trường hợp không phù hợp cần thu hồi, điều chỉnh giấy phép.

Thanh tra kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo Sở Quy hoạch - Kiến trúc xác định cốt xây dựng khống chế - cốt tuyệt đối, chỉ giới xây dựng tầng hầm, chiều cao tầng 1 cho từng khu vực để phù hợp với quy hoạch chung Thủ đô. Việc quy định cốt khống chế là nội dung bắt buộc trong giấy phép xây dựng.

Kiểm tra, rà soát và kiên quyết xử lý theo đúng quy định của pháp luật đối với các chủ đầu tư đã bàn giao nhà/căn hộ để người dân vào ở khi công trình/dự án chưa được nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng, đặc biệt là chưa được nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy.