Tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp từ chính sách tài chính

Tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp từ chính sách tài chính. Ảnh minh họa: Dương Chí Tưởng - TTXVN

Mục tiêu duy trì tăng trưởng ở mức hai con số trong những năm tới đặt ra yêu cầu tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về chi phí, thủ tục và tiếp cận nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh. Trên cơ sở các chủ trương của Chính phủ và quyết định của cấp có thẩm quyền, Bộ Tài chính đang triển khai đồng bộ các giải pháp về thuế, phí, hải quan, đầu tư công và thị trường vốn, cùng với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số nhằm giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ dòng tiền và mở rộng dư địa phát triển cho doanh nghiệp.

Các chính sách hỗ trợ được triển khai theo hướng xử lý những điểm nghẽn trực tiếp đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ giảm nghĩa vụ tài chính, hỗ trợ dòng tiền đến cắt giảm chi phí và thời gian tuân thủ. Trong 8 tháng, khoảng 158.200 tỷ đồng thuế, phí được miễn, giảm và khoảng 51.000 tỷ đồng được gia hạn, góp phần hỗ trợ người dân, doanh nghiệp; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế giảm hơn 51% so với năm 2024.

Hỗ trợ doanh nghiệp cũng được đặt trong quá trình hoàn thiện thể chế. Với chính sách thuộc thẩm quyền Quốc hội, Chính phủ trình Quốc hội xem xét trên cơ sở hồ sơ do các cơ quan chuyên môn, trong đó có Bộ Tài chính, tham mưu xây dựng.

Theo Tờ trình của Chính phủ, Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp được đề xuất nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, tạo điều kiện phục hồi, phát triển sản xuất, kinh doanh. Ngày 24/8/2026, Quốc hội thông qua nghị quyết, giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong các kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với cá nhân cư trú có doanh thu kinh doanh hằng năm không quá 10 tỷ đồng; đồng thời giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức có doanh thu hàng năm không quá 10 tỷ đồng, theo điều kiện của nghị quyết.

Bên cạnh đó, thuế giá trị gia tăng tiếp tục được giảm từ 10% xuống 8% đối với các nhóm hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm đến hết ngày 31/12/2026 theo Nghị quyết số 204/2025/QH15 về giảm thuế giá trị gia tăng và Nghị định số 174/2025/NĐ-CP q uy định chính sách giảm thuế giá trị gia tăng theo Nghị quyết số 204/2025/QH15 ngày 17 tháng 6 năm 2025 của Quốc hội.

Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 quy định thuế suất 15% đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng; 17% đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng; mức thuế suất phổ thông là 20%.

Đối với hộ, cá nhân kinh doanh, chính sách thuế năm 2026 gắn với việc chuyển từ phương pháp thuế khoán sang kê khai, đồng thời nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân lên 1 tỷ đồng/năm. Việc thay đổi phương thức quản lý đi cùng hỗ trợ kê khai, hóa đơn điện tử và dịch vụ thuế điện tử.

Từ thực tế triển khai, quá trình chuyển đổi đang đặt ra yêu cầu vừa thay đổi phương thức quản lý, vừa giảm áp lực thực hiện nghĩa vụ thuế đối với các hộ quy mô nhỏ. Anh Nguyễn Văn Sơn, chủ hộ kinh doanh hàng ăn uống tại Hà Nội, cho biết những ngày đầu còn lúng túng khi phải theo dõi doanh thu hàng ngày và kê khai trên hệ thống. Sau khi được cán bộ thuế hướng dẫn, cửa hàng đã vận hành phần mềm quản lý bán hàng và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, giúp việc ghi nhận, kiểm tra doanh thu thuận tiện hơn.

Theo VCCI, khảo sát hơn 1.000 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành phố được thực hiện từ tháng 2 đến tháng 4/2026 cho thấy hơn 81% hộ kinh doanh ghi nhận doanh thu giảm trong năm 2025; 73,7% cho biết chỉ “lãi ít”, 12,9% hòa vốn và chỉ 1,9% đạt mức lợi nhuận như kỳ vọng. VCCI khuyến nghị đơn giản hóa các quy định về thuế, kế toán, hóa đơn điện tử phù hợp hơn với năng lực thực tế của hộ kinh doanh, đồng thời phát triển các công cụ hỗ trợ tuân thủ chi phí thấp và tăng cường hướng dẫn trực tiếp tại địa phương.

Ông B.H H, Giám đốc công ty chuyên về xây dựng tại Hà Nội, cho biết từ đầu năm đến nay, chi phí đầu vào, logistics và chi phí tài chính có xu hướng gia tăng. Theo ông, các chính sách gia hạn, miễn, giảm thuế, phí góp phần nâng cao khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh đầu tư công cũng tạo tác động tích cực đối với khu vực tư nhân thông qua kích thích tổng cầu và mở rộng cơ hội kinh doanh, đồng thời có thể góp phần giảm chi phí sản xuất, vận chuyển và giao dịch của doanh nghiệp trong dài hạn.

Ngày 30/9, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 43/2026/NQ-CP về việc kéo dài thời hạn áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu và nhiên liệu bay kéo dài đến hết ngày 31/12/2026 một số chính sách về thuế nhập khẩu ưu đãi đối với xăng, dầu và nguyên liệu sản xuất xăng, dầu; đồng thời kéo dài chính sách về thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu và nhiên liệu bay. Theo Bộ Tài chính, việc kéo dài chính sách được xem xét trên cơ sở diễn biến giá xăng dầu, lạm phát và yêu cầu hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.

Một hướng hỗ trợ khác là giảm chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế thông qua chuyển đổi số. Đến ngày 20/7/2026, tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng dịch vụ khai thuế điện tử đạt 99,4%; tỷ lệ đăng ký nộp thuế điện tử với ngân hàng đạt 98,9%. eTax Mobile ghi nhận hơn 16 triệu lượt sử dụng, gần 25 triệu giao dịch qua ngân hàng, với tổng số tiền nộp thành công 45.018 tỷ đồng.

Cùng với số hóa giao dịch, ngành thuế triển khai làm sạch mã số thuế, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế và đồng bộ với dữ liệu đăng ký kinh doanh. Trong 8 tháng, ngành thuế cấp mới 167.637 mã số thuế cho doanh nghiệp, tổ chức; chấm dứt hiệu lực 94.991 mã số thuế và khôi phục mã số thuế cho 3.554 doanh nghiệp. Trong số hồ sơ chấm dứt hiệu lực, gần 72.000 hồ sơ được nộp từ năm 2025 trở về trước và được xử lý trong chiến dịch làm sạch dữ liệu, không đồng nhất với số doanh nghiệp mới rời thị trường.

Việc chuẩn hóa dữ liệu cũng gắn với chuyển phương thức quản lý từ xử lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và rủi ro, qua đó giảm yêu cầu người nộp thuế cung cấp lại thông tin đã có trên hệ thống.

Cải cách thủ tục hành chính được triển khai song song với chính sách tài khóa. Chính phủ đặt yêu cầu các bộ, ngành cắt giảm 50% thời gian giải quyết và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024. Theo Bộ Tài chính, riêng lĩnh vực thuế, chi phí tuân thủ đã giảm khoảng 4.400 tỷ đồng, tương đương 51%.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI, qua tổng hợp phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến tính chắc chắn của nghĩa vụ thuế, hải quan; trong khi vướng mắc còn nằm ở cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa các cơ quan, địa phương và lĩnh vực quản lý. Từ thực tế này, VCCI cho rằng trọng tâm cải cách thời gian tới cần hướng tới nâng cao tính ổn định, thống nhất và khả năng dự báo của chính sách, đồng thời tăng cường quản lý dựa trên rủi ro và tiếp tục tháo gỡ những điểm chưa đồng bộ giữa các cơ quan quản lý.

Trong lĩnh vực hải quan, việc hoàn thiện pháp luật tập trung vào một điểm nghẽn khác của doanh nghiệp xuất nhập khẩu là thời gian và chi phí thực hiện thủ tục. Ngày 23/8, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Luật bổ sung nguyên tắc không yêu cầu người khai hải quan nộp lại bản giấy đối với dữ liệu đã được chia sẻ qua Cơ chế một cửa quốc gia; đồng thời đẩy mạnh quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và ứng dụng công nghệ, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hải quan.

Hải quan khu vực VIII kiểm tra hệ thống hạ tầng thông tin. Ảnh: Đức Hiếu - TTXVN

Theo Bộ Tài chính, sửa đổi Luật Hải quan tạo cơ sở pháp lý cho hiện đại hóa, chuyển đổi số công tác quản lý hải quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh mới.

Trong 8 tháng năm 2026, thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 352.766 tỷ đồng, bằng 78,2% dự toán và tăng 17,4% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế đạt 128,12 tỷ USD, tăng 22,45%; trong đó nhóm nguyên liệu, máy móc, thiết bị, phụ tùng phục vụ sản xuất đạt 68,3 tỷ USD, chiếm 55,6% kim ngạch nhập khẩu chịu thuế và tăng 22,6%.

Cùng kỳ, tổng thu ngân sách nhà nước đạt 2.023,8 nghìn tỷ đồng, bằng 80% dự toán và tăng 16% so với cùng kỳ. Thu nội địa đạt 1.752,9 nghìn tỷ đồng, tăng 16,6%; thu cân đối ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 223,9 nghìn tỷ đồng, bằng 80,6% dự toán và tăng 7,9%.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành tham mưu Chính phủ xây dựng các kịch bản tăng trưởng phù hợp với diễn biến trong nước và quốc tế. Chính phủ tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, trọng điểm, trong đó triển khai các chính sách gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất nhằm tạo thêm nguồn lực cho người dân, doanh nghiệp; đồng thời xác định đầu tư công là một trụ cột quan trọng của tăng trưởng.

Trong những tháng cuối năm, Bộ Tài chính tập trung điều hành ngân sách chủ động, tăng cường quản lý và mở rộng cơ sở thu, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công; đồng thời phát triển thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp theo hướng an toàn, minh bạch, tạo thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp. Cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong tài chính, thuế, hải quan và quản lý dựa trên dữ liệu tiếp tục được triển khai, hướng tới giảm chi phí tuân thủ, cải thiện khả năng tiếp cận nguồn lực và xử lý những điểm nghẽn trong quá trình sản xuất, kinh doanh.