Tháo gỡ 'điểm nghẽn' hạ tầng trong xử lý rác thải

Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng chủ trì buổi làm việc về công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt ngày 29/10. Ảnh: TÂM ĐAN

Áp lực quá tải tại các khu xử lý

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, dự báo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn thành phố đến năm 2030 khoảng 4.452 tấn/ngày. Hiện nay, công tác thu gom, vận chuyển do 6 đơn vị thực hiện.

Thành phố có 5 khu xử lý chất thải rắn tại khu vực đô thị và đồng bằng, tiếp nhận khoảng 2.200 tấn/ngày. Trong khi đó, tại khu vực miền núi (thuộc tỉnh Quảng Nam cũ), chỉ một số xã trung tâm có bãi rác quy mô nhỏ, các xã còn lại hầu như chưa được quy hoạch.

Tại buổi làm việc ngày 29/10, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Văn Lâm cho biết, khả năng tiếp nhận rác của các khu chôn lấp hiện không còn nhiều. Nhiều nhà máy đã đầu tư nhưng hoạt động kém hiệu quả hoặc phải tạm dừng để phục vụ công tác điều tra. Việc các dự án đang đầu tư bị chậm trễ đã ảnh hưởng rất lớn đến nhu cầu khớp nối xử lý rác.

Cụ thể, Khu xử lý rác thải Tam Xuân 2 (diện tích 22ha, công suất thiết kế 187,5 tấn/ngày) đang phải tiếp nhận thêm rác từ phường Điện Bàn kể từ tháng 9/2025 do sự cố một nhà máy khác dừng hoạt động. Khối lượng tiếp nhận thực tế vọt lên 500 - 540 tấn/ngày, gây quá tải nghiêm trọng.

Tương tự, Công ty CP Môi trường đô thị Quảng Nam báo cáo Khu xử lý rác thải Tam Nghĩa (tại xã Núi Thành) đã đạt ngưỡng tới hạn, đề nghị dừng tiếp nhận từ ngày 15/11/2026 để chuyển khoảng 100 tấn rác/ngày về Tam Xuân 2. Trong khi đó, Khu xử lý rác thải Đại Hiệp (xã Đại Lộc) do đóng cửa lâu ngày nên địa chất và hạ tầng xuống cấp, bờ bao phía Đông yếu và có nguy cơ sạt lở.

Khu xử lý rác Đại Hiệp. Ảnh: TÂM ĐAN

Khẩn trương đưa các nhà máy vào vận hành

Nghịch lý là trong lúc các khu chôn lấp quá tải, 3 nhà máy xử lý rác đã hoàn thành lại phải dừng tiếp nhận, gồm: Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam, Nhà máy xử lý rác thải làm phân compost ở xã Cẩm Hà và Lò đốt rác Hội An.

Để gỡ vướng, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị chủ đầu tư Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam hoàn thiện hồ sơ pháp lý điều chỉnh chủ trương và cam kết tiến độ. Đối với Nhà máy xử lý rác thải làm phân compost ở xã Cẩm Hà, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật cần khẩn trương quyết toán để nâng cấp, phục vụ khu vực Hội An.

Sở cũng đề nghị đẩy nhanh thi công hạng mục chôn lấp (350 tấn/ngày) thuộc dự án Khu xử lý chất thải rắn Nam Quảng Nam nhằm thay thế Tam Xuân 2; đồng thời cải tạo Khu xử lý Tam Nghĩa để duy trì vận hành tạm thời.

Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng yêu cầu các đơn vị, địa phương nêu cao trách nhiệm, khẩn trương tháo gỡ vướng mắc để đưa các dự án vào vận hành. Lãnh đạo thành phố chỉ đạo sớm ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, giá dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý rác.

UBND các xã, phường phải xây dựng kế hoạch thu gom rác tại khu du lịch (hoàn thành sau 22 giờ hằng ngày), kiên quyết xóa bỏ các bãi rác tạm, điểm tập kết tự phát trên vỉa hè; các đơn vị cung ứng dịch vụ phải chấm dứt tình trạng chậm thu gom gây ô nhiễm.

Theo phương án quy hoạch khu xử lý chất thải rắn, đến năm 2030, thành phố đầu tư cải tạo, mở rộng, hoàn thiện các khu liên hợp xử lý chất thải rắn.

Bao gồm: Khu Khánh Sơn (diện tích 70ha, công suất tiếp nhận xử lý chất thải rắn sinh hoạt dự kiến khoảng 2.300 - 2.500 tấn/ngày); Đại Lộc: 50ha, công suất 1.000 - 1.300 tấn/ngày; Quế Cường: 15ha, công suất 300 tấn/ngày; khu vực phía Nam thành phố: 35,4ha, công suất 1.000 tấn/ngày; khu xử lý chất thải rắn Hội An: 8ha, công suất khoảng 150 - 200 tấn/ngày; các khu xử lý chất thải rắn phân tán khu vực miền núi (20 khu, nhà máy xử lý).

Đề xuất thêm một số vị trí trạm trung chuyển

Hiện thành phố đã đầu tư 3 trạm trung chuyển phía bắc gồm: trạm Sơn Trà (200 tấn/ngày) và đường Lê Thanh Nghị (485 tấn/ngày) đã vận hành; trạm phường Cẩm Lệ (200 tấn/ngày) đang chạy thử nghiệm. Để đáp ứng nhu cầu, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị khảo sát xây dựng thêm các trạm trung chuyển vào đầu năm 2027 tại: phường Hội An (2 điểm), phường Điện Bàn (1 điểm), xã Hòa Vang (1 điểm), phường Hải Vân (1 điểm), xã Thăng Bình (1 điểm), phường Tam Kỳ (1 điểm), xã Núi Thành (1 điểm) và xã Đại Lộc (1 điểm).