Tháo gỡ "điểm nghẽn" hạ tầng và nguyên liệu: Trọng tâm để công nghiệp Nghệ An tăng trưởng bền vững

Bức tranh tăng trưởng hai màu và áp lực kịch bản Quý IV

Theo báo cáo của Sở Công thương Nghệ An tại buổi làm việc đã phác thảo một bức tranh công nghiệp – thương mại tăng trưởng mạnh mẽ trong 10 tháng đầu năm 2026, nhưng đang bộc lộ những lực cản nội tại lớn. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) toàn tỉnh ước tăng 21,18% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 25,79%; khai khoáng tăng 11,80%; cung cấp nước, quản lý và xử lý rác thải tăng 6,46%. Hoạt động thương mại cũng duy trì đà bứt phá với tổng mức bán lẻ hàng hóa đạt 125.578,83 tỷ đồng (tăng 13,71%) và kim ngạch xuất khẩu chạm mốc 5.183 triệu USD (tăng 56%).

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh làm việc với các doanh nghiệp để rà soát, đánh giá khả năng thực hiện kịch bản tăng trưởng lĩnh vực công nghiệp, thương mại năm 2026.

Tuy nhiên, dưới góc độ kinh tế sinh thái, tốc độ tăng giá trị tăng thêm (VA) của khu vực công nghiệp chưa tương xứng với chỉ số IIP thuần túy. Đặc biệt, ngành sản xuất và phân phối điện ghi nhận mức giảm 9,93% do điều kiện thủy văn bất lợi. Để bảo đảm an ninh sinh thái và tích nước cho các hồ thủy điện phục vụ mùa khô năm 2027, Sở Công Thương Nghệ An đã phải kiến nghị một giải pháp an toàn: Hạ mục tiêu tăng trưởng Quý IV của ngành sản xuất, phân phối điện và điều hòa không khí xuống mức tối đa 5%. Điều này cho thấy mâu thuẫn rõ rệt giữa áp lực chỉ tiêu sản lượng và giới hạn tự nhiên của môi trường.

Doanh nghiệp đối mặt với "bão" chi phí và bất ổn hạ tầng

Tại buổi làm việc, các doanh nghiệp đã thẳng thắn phản ánh những nút thắt cốt tử làm tổn hại đến năng lực cạnh tranh và cam kết phát triển bền vững tại địa phương.

Bất ổn hạ tầng điện năng: Đại diện Tập đoàn Luxshare phản ánh, từ đầu năm đến nay, hệ thống điện tại khu công nghiệp mà tập đoàn đứng chân liên tục xảy ra các sự cố nhảy điện, mất điện thông thường. Đối với một tập đoàn công nghệ chế tạo lớn, sự cố điện không chỉ làm gián đoạn dây chuyền, gây thiệt hại nặng về kinh tế mà còn buộc doanh nghiệp phải liên tục giải trình, làm giảm uy tín nghiêm trọng với các đối tác quốc tế. Luxshare kiến nghị Công ty Điện lực Nghệ An phải sớm có giải pháp bảo đảm nguồn điện ổn định, lâu dài.

Công ty Mía đường Nghệ An (NASU) bày tỏ lo ngại về tình trạng bất ổn của vùng nguyên liệu. Ảnh: Nguyễn Công

Xung đột vùng nguyên liệu sinh học: Là doanh nghiệp đóng góp lớn cho ngân sách (80 - 120 tỷ đồng thuế/năm), đại diện Công ty Mía đường Nghệ An (NASU) bày tỏ lo ngại về tình trạng bất ổn của vùng nguyên liệu. Tình trạng nông sản bị thu mua bất hợp pháp và đưa ra ngoại tỉnh đang làm rạn nứt chuỗi liên kết bền vững. NASU đề nghị tỉnh có biện pháp mạnh tay để bảo vệ diện tích quy hoạch đất nông nghiệp và giữ ổn định vùng mía tại các xã phía Tây.

Áp lực chi phí khai khoáng tăng cao: Đại diện Công ty CP Khoáng sản và Thương mại Trung Hải cho biết doanh nghiệp đang gặp gánh nặng lớn khi chi phí khai thác tăng 8 - 15%, giá điện tăng 18% và cước vận chuyển xuất khẩu có thời điểm tăng gấp 4 lần. Doanh nghiệp mong muốn tỉnh đẩy nhanh thủ tục cấp phép thăm dò các mỏ đá nhỏ lẻ, phân tán để bổ sung nguồn cung nguyên liệu dài hạn, tránh khai thác cạn kiệt cục bộ.

Kim ngạch xuất khẩu cả năm: Quyết tâm hướng tới cột mốc 6.393 triệu USD.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa: Phấn đấu đạt quy mô 153.222,13 tỷ đồng.
Mục tiêu Quý IV phân ngành: Chế biến, chế tạo phấn đấu tăng 23,70%; Khai khoáng tăng 18,77%.

Một góc "thủ phủ" khai thác khoáng sản tại vùng Quỳ Hợp. Ảnh: Nguyễn Công 

Khép kín quy hoạch, bảo vệ nguồn lực tự nhiên để tăng trưởng xanh

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh đánh giá cao tính chủ động của cộng đồng doanh nghiệp và khẳng định tỉnh sẽ xem xét từng nội dung để xử lý dứt điểm, không để các rào cản hành chính làm chậm tiến trình phục hồi kinh tế.

"Nghệ An kiên định mục tiêu phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường và trật tự quy hoạch. Tôi yêu cầu các Sở, ngành phải đặc biệt lưu ý ưu tiên cấp điện ổn định cho các khu công nghiệp trọng điểm để bảo vệ chuỗi sản xuất. Đối với nguồn cung nguyên liệu, tuyệt đối phải quản lý chặt chẽ quy hoạch đất nông nghiệp, không để đất trồng mía bị chuyển đổi hoặc sử dụng sai mục đích. Sự buông lỏng quản lý nguyên liệu sẽ phá vỡ cam kết phát triển kinh tế tuần hoàn của tỉnh."

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh đánh giá cao tính chủ động của cộng đồng doanh nghiệp và khẳng định tỉnh sẽ xem xét từng nội dung để xử lý dứt điểm.

Để hiện thực hóa cam kết này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Công Thương và Công an tỉnh Nghệ An phối hợp lập tức cơ chế kiểm soát chặt chẽ hoạt động thu mua, mua bán nông sản trái phép, bảo vệ quyền lợi sòng phẳng cho các nhà máy chế biến đầu tư bài bản trên địa bàn. Về thu hút nhân lực chất lượng cao, tỉnh khuyến khích các doanh nghiệp xây dựng chế độ đãi ngộ thực sự hấp dẫn để giữ chân người lao động.

Đồng thời, lãnh đạo tỉnh yêu cầu cơ quan Thống kê tỉnh khẩn trương đổi mới, xây dựng các biểu mẫu đánh giá sát với thực tiễn vận hành của doanh nghiệp thay vì áp dụng các mẫu biểu cũ, làm cơ sở để các đơn vị ước tính chính xác kết quả Quý IV vào cuối tháng 11, đầu tháng 12/2026. Mọi kiến nghị của doanh nghiệp phải được bổ sung đầy đủ vào thông báo kết luận để tổ chức thực hiện nghiêm túc, tạo bệ phóng vững chắc cho một nền công nghiệp Nghệ An xanh, sạch và bền vững.