Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường

Cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Tiếp tục Phiên họp thứ 4, chiều 16/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, dự án Luật này sửa đổi, bổ sung 10 luật gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Chăn nuôi; Luật Đê điều; Luật Địa chất và khoáng sản; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Tài nguyên nước; Luật Thú y; Luật Thủy lợi; Luật Thủy sản; Luật Trồng trọt.

Dự thảo Luật tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân quyền thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính. Ngoài ra, sửa đổi, bổ sung một số điều khoản để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo đề xuất cắt giảm 38 thủ tục và 40 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 13 thủ tục. Phương án này dự kiến rút ngắn 904 ngày thực hiện thủ tục, tiết kiệm khoảng 189,9 tỷ đồng chi phí tuân thủ. Cùng với đó, dự án Luật phân quyền 21 thủ tục của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.

Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến và xem xét thông qua Luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất vào tháng 8 tới đây theo trình tự, thủ tục rút gọn. Dự kiến Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Ảnh: Vũ Hiếu

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải khẳng định, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật. Việc trình Quốc hội theo quy trình "2 trong 1" tại Kỳ họp không thường lệ (tháng 8/2026) là có cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn, gắn với thời hạn xử lý văn bản trước 01/3/2027.

Dự thảo Luật sửa đổi 02 nhóm nội dung chính: Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân quyền thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính; đồng thời sửa đổi một số điều để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thường trực Ủy ban nhận thấy phạm vi sửa đổi là phù hợp, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ, toàn diện, nhất là các văn bản về sắp xếp tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương 02 cấp, bảo đảm không làm phát sinh chính sách mới, tuân thủ Quy định số 178-QĐ/TW.

Về cơ bản, dự thảo Luật bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất với hệ thống pháp luật. Đối với từng luật được sửa đổi, bổ sung, đề nghị rà soát bảo đảm thống nhất với quy định chuyển tiếp tại Điều 12 của dự thảo Luật, nhất là đối với văn bản, giấy phép, hồ sơ đã cấp hoặc tiếp nhận trước ngày Luật có hiệu lực. Dự thảo Luật cơ bản phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam (WTO, CPTPP, EVFTA, biến đổi khí hậu...).

Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát để không làm phát sinh xung đột, chồng chéo, trong đó có cam kết Net Zero vào năm 2050 và đánh giá đầy đủ hơn tác động của phân cấp, phân quyền đối với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp

Trong khuôn khổ phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung đóng góp ý kiến về cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; tạo điều kiện hỗ trợ kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính cho doanh nghiệp; phân cấp, phân quyền cần đi với quy chuẩn rõ ràng về thủ tục; tăng cường công tác hậu kiểm trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường...

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá dự án Luật là bước đi có tính đột phá nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và tài nguyên môi trường.

“Dự luật đặt mục tiêu cắt giảm 38 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 13 thủ tục và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh, đây là hướng cải cách rất đáng ghi nhận, giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân”, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến tại phiên họp. Ảnh: Vũ Hiếu

Tuy nhiên Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh việc sửa luật phải bảo đảm hiệu quả để luật thực sự đi vào cuộc sống, không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc tình trạng "bình mới nhưng rượu cũ”.

Để dự án luật đi vào cuộc sống, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị ban soạn thảo dự án luật hệ thống lại ngay từ đầu dự luật theo hai nhóm rõ ràng gồm nhóm luật về nông nghiệp và nhóm luật về tài nguyên, môi trường để người dân, doanh nghiệp dễ theo dõi, thay vì chỉ liệt kê tên các đạo luật như hiện nay.

Một trong những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt lưu ý là việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo đó, khi giảm các thủ tục cấp phép ban đầu thì áp lực sẽ chuyển sang công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép. Trong khi đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành tại nhiều địa phương hiện còn mỏng, thiếu nhân lực và trang thiết bị.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần luật hóa cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ, áp dụng truy xuất nguồn gốc, mã QR và quy định rõ nguồn lực tài chính cho hoạt động giám sát tại địa phương nhằm tránh tình trạng buông lỏng quản lý, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu việc phân cấp, phân quyền phải đi kèm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thống nhất trên phạm vi cả nước.

"Thách thức là nếu quy chuẩn kỹ thuật quốc gia không được ban hành đồng bộ và rõ ràng, mỗi địa phương sẽ có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Hệ quả là vô tình tạo ra các giấy phép con hoặc sự cát cứ thông tin giữa các tỉnh, mỗi tỉnh một kiểu", Chủ tịch Quốc hội nêu thực tế. Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý là phải rà soát kỹ để tránh xung đột giữa 10 luật được sửa đổi với các luật có liên quan.

Giải trình ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết, liên quan đến việc cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Chính phủ đã có Nghị quyết để cắt giảm theo tinh thần Nghị quyết 26 của Quốc hội.

Quá trình soạn thảo luật đã tuân thủ đầy đủ các cơ sở chính trị và pháp lý, bám sát tình hình thực tiễn, tổng hợp và tiếp thu nhiều ý kiến góp ý của các đại biểu Quốc hội, cộng đồng doanh nghiệp, người dân trong quá trình hoàn thiện dự án luật. Chính phủ cũng đã nhiều lần chỉ đạo hoàn thiện, rà soát lại việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục và điều kiện kinh doanh nhưng không để khoảng trống pháp lý.

Qua ý kiến góp ý của Chủ tịch Quốc hội, thời gian tới Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương trong quá trình xây dựng Nghị định và Thông tư hướng dẫn, tập trung bảo đảm thực thi, nhất là rà soát đơn giản các thủ tục nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận tại phiên họp. Ảnh: Vũ Hiếu

Phát biểu kết luận phiên họp, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với sự cần thiết ban hành luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra giám sát, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Để bảo đảm chất lượng và thời hạn gửi tài liệu dự án luật trình Quốc hội theo quy định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo, các cơ quan có liên quan khẩn trương rà soát, nghiên cứu tiếp thu giải trình đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, đặc biệt là ý kiến phát biểu chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội và kết luận của phiên họp để hoàn thiện, bổ sung hồ sơ dự án luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ tập trung vào các nội dung thực sự liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, phân quyền trong thực hiện thủ tục. Tuyệt đối không lồng ghép các chính sách mới hoặc mở rộng sang những vấn đề cần phải được nghiên cứu, đánh giá đầy đủ hoặc là xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi sửa đổi toàn diện từng luật.

Tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, khả thi trong từng luật và toàn bộ hệ thống pháp luật, nhất là về thẩm quyền, phân cấp, phân quyền, quy định chuyển tiếp và các nội dung được luật hóa từ Nghị quyết 66/2019 của Chính phủ...