Tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công

Tỉnh Thái Nguyên yêu cầu hoàn thành bàn giao mặt bằng đường dẫn cầu Quang Vinh 1 trước ngày 31/10/2026.

Nhận diện điểm nghẽn, siết chặt trách nhiệm thực thi

Đến ngày 30/9/2026, toàn tỉnh giải ngân khoảng 79% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao và 68% kế hoạch vốn địa phương triển khai. Trong những tháng cuối năm, Thái Nguyên tập trung rà soát từng dự án, xác định rõ nguyên nhân chậm tiến độ, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện, quyết tâm đưa nguồn vốn vào các công trình đúng tiến độ.

Tại Hội nghị đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 và đánh giá tiến độ thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, diễn ra ngày 29/9/2026, đồng chí Nguyễn Thế Mạnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, chỉ rõ nguyên nhân giải ngân chậm tại một số công trình, dự án chủ yếu xuất phát từ những hạn chế chủ quan. Một số địa phương, đơn vị chưa quyết liệt trong chỉ đạo, phối hợp thiếu chặt chẽ, tổ chức thực hiện chưa chủ động, khiến tiến độ giải ngân chưa đạt yêu cầu.

Trước thực tế đó, tỉnh yêu cầu chuyển từ đôn đốc chung sang kiểm đếm tiến độ cụ thể của từng dự án, từng gói thầu; xác định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý từng vướng mắc. Kết quả giải ngân phải gắn với trách nhiệm người đứng đầu các sở, ngành, ban quản lý dự án và UBND xã, phường. Những vấn đề thuộc thẩm quyền phải chủ động giải quyết; nội dung vượt thẩm quyền cần kịp thời báo cáo, không để hồ sơ kéo dài hoặc xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

Tuyến đường kết nối Ba Bể sang Na Hang (Tuyên Quang) đang được đẩy nhanh tiến độ khi thời tiết thuận lợi.

Công tác điều hành được cụ thể hóa theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm. Các chủ đầu tư phải xây dựng tiến độ chi tiết, xác định khối lượng còn lại, thời điểm nghiệm thu, thanh toán và cam kết giải ngân. Tỉnh duy trì kiểm điểm tiến độ hằng tuần, giao ban định kỳ 15 ngày một lần, đồng thời yêu cầu các đơn vị hoàn thiện văn bản cam kết giải ngân trước ngày 5/10/2026.

Theo bà Dương Phương Hoa, Phó Giám đốc Sở Tài chính, sự chỉ đạo thường xuyên của lãnh đạo tỉnh, việc theo dõi sát tiến độ và tinh thần chủ động của các chủ đầu tư, địa phương đang góp phần thúc đẩy giải ngân. Đến nay, Sở Tài chính đã nhận được văn bản cam kết giải ngân của 16/16 cơ quan, đơn vị cấp tỉnh và 92/92 xã, phường. Tính đến cuối tháng 9, có 19 chủ đầu tư cấp tỉnh đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của các chủ đầu tư cấp tỉnh. Trong đó, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Thái Nguyên đã giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao.

Ở cấp xã, phường, lũy kế giải ngân đến hết tháng 9 đạt hơn 3.300 tỷ đồng, tương đương 60% kế hoạch. Kết quả này cho thấy vai trò quan trọng của chính quyền cơ sở trong tổ chức thực hiện, nhất là giải phóng mặt bằng và xử lý các vấn đề phát sinh tại địa bàn.

Tập trung gỡ vướng mặt bằng, đẩy nhanh thi công

Giải phóng mặt bằng tiếp tục là một trong những điểm nghẽn lớn ảnh hưởng đến tiến độ nhiều dự án. Việc xác định nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư và vận động người dân bàn giao mặt bằng ở một số nơi còn kéo dài. Mặt bằng không được bàn giao đồng bộ khiến nhà thầu khó tổ chức thi công liên tục, khối lượng hoàn thành không đạt kế hoạch, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác nghiệm thu, thanh toán.

Đơn cử, Dự án cầu Quang Vinh 1, cầu Quang Vinh 2 và hệ thống đường giao thông kết nối có tổng mức đầu tư 1.528 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2025-2027. Đến ngày 30/9/2026, tiến độ thi công cầu Quang Vinh 1 đạt 66,5%, cầu Quang Vinh 2 đạt 47,4%, trong khi gói thầu đường kết nối đoạn 1 mới đạt khoảng 5%.

Trước tình hình này, UBND tỉnh yêu cầu các địa phương, đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thành bàn giao mặt bằng đường dẫn cầu Quang Vinh 1 trước ngày 31/10/2026; mặt bằng đoạn đường nối qua Khu đô thị Nam Sông Cầu trước ngày 30/11/2026. Các nhiệm vụ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng phải được xử lý theo thời hạn cụ thể, hướng tới mục tiêu thông xe kỹ thuật cả hai cầu vào ngày 30/4/2027.

Dự án cầu An Long, xã Đại Phúc đang được đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026.

Tại Dự án đường Bắc Kạn - hồ Ba Bể kết nối sang Na Hang (Tuyên Quang), tổng mức đầu tư 3.837 tỷ đồng, chiều dài 76,5km. Đến nay, giá trị xây lắp đạt khoảng 2.385,91 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng khoảng 2.879,416 tỷ đồng, tương đương 82,86%.

Dù mặt bằng cơ bản được bàn giao, dự án vẫn chậm khoảng bốn tháng do thiếu vật liệu, mưa lớn và sạt lở. Riêng đoạn từ Km37 đến cuối tuyến, phần móng cấp phối đá dăm được 23,9/39,5km, thảm bê tông nhựa được 3,4/39,5km; đã hoàn thành 7/9 cầu. Tại cầu Bắc Lè, việc thi công trụ T5 gặp khó khăn do vị trí nằm trong lòng hồ thủy điện Tuyên Quang, trong khi mực nước còn cao. Một vị trí khác, từ Km62+243,92 đến Km62+271,89, vẫn vướng mặt bằng do sạt lở đe dọa nhà ở của sáu hộ dân.

Tỉnh yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu chủ động điều chỉnh phương án, tập trung nhân lực, thiết bị và vật liệu vào những vị trí đủ điều kiện thi công, không chờ toàn tuyến thuận lợi mới triển khai. Đối với các hộ dân bị ảnh hưởng bởi sạt lở, địa phương cần rà soát từng trường hợp, xem xét phương án hỗ trợ phù hợp và phối hợp giải quyết mặt bằng.

Ông Nguyễn Mạnh Trường, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án giao thông và nông nghiệp phía Bắc, cho biết: Ban đang đôn đốc nhà thầu tăng ca, tăng kíp, bổ sung nhân lực, thiết bị, ưu tiên những hạng mục còn khối lượng lớn. Đồng thời, Ban rà soát tiến độ từng gói thầu, xây dựng kế hoạch chi tiết, thực hiện song song công tác thi công với nghiệm thu và hoàn thiện hồ sơ thanh toán, tránh tình trạng khối lượng đã hoàn thành nhưng chưa được giải ngân kịp thời.

Ở cấp cơ sở, phường Vạn Xuân được giao kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 trên 500 tỷ đồng để thực hiện hơn 50 dự án. Đến đầu tháng 10, tỷ lệ giải ngân đạt gần 80%, thuộc nhóm địa phương có kết quả giải ngân khá cao.

Ông Trần Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy phường Vạn Xuân, cho biết địa phương yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu bám sát kế hoạch, huy động nhân lực, máy móc, bảo đảm tiến độ và chất lượng công trình. Cán bộ chuyên môn theo dõi tiến độ hằng ngày qua nhật ký công trình, tổng hợp báo cáo hằng tuần để kịp thời đề xuất giải pháp xử lý khó khăn. Phường đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn trước khi kết thúc tháng 11/2026, đồng thời chủ động chuẩn bị các dự án chuyển tiếp và kế hoạch đầu tư năm 2027.

Thực tế tại các công trình cho thấy, muốn đẩy nhanh giải ngân cần xử lý đồng bộ nhiều khâu, từ giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục, bảo đảm nguồn vật liệu đến tổ chức thi công, nghiệm thu và thanh toán. Sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu phải được duy trì thường xuyên, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị.

Điều hành vốn linh hoạt, quyết tâm hoàn thành kế hoạch

Bên cạnh tháo gỡ khó khăn tại hiện trường, tỉnh Thái Nguyên yêu cầu rà soát khả năng giải ngân của từng dự án để điều hành kế hoạch vốn linh hoạt. Đối với những dự án không có khả năng giải ngân hết số vốn được giao, chủ đầu tư phải làm rõ nguyên nhân, đề xuất phương án xử lý. Nguồn vốn có thể được điều chuyển sang dự án có khả năng triển khai và nhu cầu bổ sung vốn, bảo đảm đúng quy định.

Giải pháp này nhằm hạn chế tình trạng vốn đã bố trí nhưng không được sử dụng kịp thời, trong khi những công trình đủ điều kiện thi công lại thiếu nguồn lực. Tuy nhiên, điều chuyển vốn không đồng nghĩa với việc giảm nhẹ trách nhiệm của chủ đầu tư. Các đơn vị vẫn phải chủ động khắc phục hạn chế, bám sát tiến độ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Các nhà thầu đang huy động tối đa nhân lực, phương tiện để đẩy nhanh tiến độ thi công nhiều công trình.

Tỉnh cũng yêu cầu các đơn vị đôn đốc nhà thầu bổ sung nhân lực, máy móc, tranh thủ thời tiết thuận lợi, tập trung vào những hạng mục có thể hoàn thành trong năm. Khối lượng đủ điều kiện phải được nghiệm thu, hoàn thiện hồ sơ thanh toán kịp thời, tránh dồn việc vào cuối năm. Công tác kiểm tra cần tập trung vào các dự án có số vốn lớn, công trình trọng điểm và những nhiệm vụ chậm tiến độ.

Thái Nguyên đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao trước ngày 31/12/2026. Để hiện thực hóa mục tiêu này, mỗi chủ đầu tư phải xác định rõ khối lượng có thể hoàn thành, thời điểm nghiệm thu và hồ sơ cần xử lý; các sở, ngành, địa phương tăng cường phối hợp, giải quyết dứt điểm những vướng mắc thuộc thẩm quyền.Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 11% trong năm 2026, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là yêu cầu hoàn thành kế hoạch ngân sách mà còn góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, hoàn thiện hạ tầng và cải thiện đời sống nhân dân.

 Khi trách nhiệm được xác định rõ, điểm nghẽn được tháo gỡ kịp thời và nguồn vốn được điều hành sát với khả năng thực hiện, hiệu quả đầu tư công sẽ được nâng lên, góp phần giúp Thái Nguyên hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra.