Tháo gỡ 'điểm nghẽn', tạo động lực tăng trưởng từ bất động sản và hạ tầng chiến lược

Nhận diện “điểm nghẽn”, giải phóng nguồn lực bị ách tắc

Theo Nghị quyết số 353/NQ-CP ngày 6/11/2026, Chính phủ giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp các Bộ, ngành và địa phương báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 11 về tổng thể tình hình thị trường bất động sản. Báo cáo cần đánh giá nguồn cung, giá cả, thanh khoản, giao dịch, tồn kho theo phân khúc, địa bàn; nhận diện rủi ro và đề xuất giải pháp hạn chế tác động dây chuyền tới hệ thống tài chính, ngân hàng.

Theo số liệu Bộ Xây dựng công bố về 9 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận 331.876 giao dịch thành công, gồm 80.269 giao dịch căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ và 251.607 giao dịch đất nền. Riêng quý III có 92.004 giao dịch, giảm khoảng 8% so với quý trước. Báo cáo của 27/34 địa phương ghi nhận khoảng 51.950 căn và lô đất nền tồn kho trong quý III.

Thông tin với báo chí, ông Hoàng Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho hay: Ở phân khúc nhà ở xã hội, cả nước có 954 dự án đã hoàn thành, đang triển khai hoặc được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 926.329 căn, tổng mức đầu tư khoảng 855.557 tỷ đồng. Hiệu quả chính sách cần được nhìn từ khả năng biến nguồn cung dự kiến thành sản phẩm thực tế, phù hợp khả năng chi trả của người dân. Trên cơ sở đó, hướng xử lý cần đi từ rà soát chung sang phân loại từng dự án. Với dự án đủ điều kiện, ưu tiên hoàn tất thủ tục, đưa sản phẩm ra thị trường; với dự án vướng mắc liên ngành, xác định rõ đầu mối, thời hạn phối hợp; với dự án kéo dài, xây dựng phương án xử lý riêng theo quy định.

Song song với tháo gỡ thủ tục, dữ liệu thị trường cần phản ánh sát giá giao dịch thực tế, tồn kho, khả năng hấp thụ và tiến độ dự án. Công khai thông tin phải gắn với kiểm soát đầu cơ, giám sát rủi ro tín dụng, hướng dòng vốn vào dự án khả thi và nhu cầu ở thực.

Đưa hạ tầng vào khai thác, tạo sức bật cho các cực tăng trưởng

Song hành với nhiệm vụ ổn định thị trường bất động sản, việc đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm quốc gia tiếp tục là một trong những ưu tiên lớn của Bộ Xây dựng trong những tháng cuối năm 2026.

Ông Lâm Văn Hoàng - Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng. (Ảnh: Gia Hồng)

Trao đổi với Báo Pháp luật Việt Nam, ông Lâm Văn Hoàng - Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng cho biết, trong 629 nhiệm vụ Chính phủ, Thủ tướng giao, Bộ đã hoàn thành 478 nhiệm vụ, đang triển khai 151 nhiệm vụ. Theo kế hoạch năm 2026, Bộ dự kiến hoàn thành 28 dự án, dự án thành phần, trong đó 14 dự án đã hoàn thành tại thời điểm báo cáo và 14 dự án tiếp tục thi công.

Đối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, Chính phủ yêu cầu rà soát toàn diện các điều kiện đưa công trình vào khai thác trong năm 2026. Đây không đơn thuần là hoàn tất xây lắp. Hệ thống kỹ thuật, vận hành thử, nghiệm thu, thủ tục pháp lý, an ninh, an toàn và giao thông kết nối phải được chuẩn bị đồng bộ.

Cùng với Long Thành, việc đôn đốc Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các công trình phục vụ APEC 2027 cần được đặt trong tổng thể kết nối vùng, nhất là liên kết với Hà Nội và các địa phương. Một cảng hàng không có thể tạo động lực cho logistics, du lịch, dịch vụ và đô thị, nhưng khả năng lan tỏa phụ thuộc đáng kể vào đường tiếp cận, hạ tầng hậu cần và phương án tổ chức vận tải kết nối.

Trong lĩnh vực đường sắt, các nhiệm vụ trọng tâm liên quan đến thủ tục đầu tư tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và quy hoạch tuyến Đồng Đăng - Hà Nội. Với đường bộ, Bộ Xây dựng phối hợp hoàn thiện hồ sơ để Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư các tuyến Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, đoạn qua Sơn La; và Quảng Ngãi - Kon Tum. Các tuyến kết nối chiến lược, khi được triển khai đúng quy định và đưa vào khai thác, có thể giảm chi phí vận tải, mở rộng thị trường hàng hóa và tăng sức hấp dẫn đầu tư tại các địa phương.

Theo ông Lâm Văn Hoàng, thực tế hiện nay cho thấy tiến độ nhiều dự án phụ thuộc vào giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, thủ tục đầu tư và giải ngân. Qua số liệu cân đối Bộ Xây dựng từng công bố, nhu cầu cát san lấp ước hơn 600 triệu m³, trong khi khả năng cung ứng khoảng 394,5 triệu m³. Do vậy, để đạt được các mục tiêu đề ra năm 2026 cần nhiều giải pháp tập trung điều phối theo từng nút thắt. Chủ đầu tư xác định đường găng tiến độ, công khai các gói thầu chậm; địa phương chịu trách nhiệm kế hoạch bàn giao mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu hợp pháp; cơ quan quản lý tổng hợp kịp thời vấn đề vượt thẩm quyền để báo cáo cấp có thẩm quyền. Điều chuyển vốn, điều chỉnh tổ chức thi công phải dựa trên khả năng hấp thụ thực tế, không đánh đổi chất lượng và an toàn lấy thành tích tiến độ.

Điểm gặp nhau giữa hai nhiệm vụ bất động sản và hạ tầng chiến lược là yêu cầu chuyển từ xử lý thủ tục sang tạo ra hiệu quả kinh tế cụ thể. Một dự án nhà ở được tháo gỡ phải bổ sung nguồn cung thực chất; một công trình giao thông trọng điểm hoàn thành phải tạo thêm năng lực kết nối, giảm chi phí và mở cơ hội phát triển kinh tế - xã hội. Khi từng kiến nghị có cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn và tiêu chí đánh giá rõ ràng, nguồn lực đang bị ách tắc mới có thể chuyển thành động lực tăng trưởng dài hạn, ông Hoàng nhấn mạnh.

Trong tháng 11/2026, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ cần cơ chế theo dõi kết quả thay vì chỉ thống kê nhiệm vụ. Với bất động sản, ưu tiên phân loại dự án theo tình trạng pháp lý, khả năng triển khai và nhu cầu thị trường; tăng nguồn cung nhà ở phù hợp khả năng chi trả, đồng thời kiểm soát rủi ro tín dụng. Với giao thông, tập trung điều kiện khai thác an toàn của Long Thành, tiến độ các kết nối chiến lược, mặt bằng, vật liệu và giải ngân theo gói thầu các dự án trọng điểm. Mỗi nhiệm vụ phải gắn với đầu mối, thời hạn và kết quả kiểm chứng được, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo cuối cùng.